10 soruda Rus aşısı

10 soruda Rus aşısı

Türkiye’de Çinli Sinovac ve Amerika Birleşik Devletleri/Alman imali BioNTech’deri sonra Sputnik-V aşısının da devreye sokulacak olması gözleri Rus aşısına çevirdi. İşte 10 sualde Sputnik-V aşısıyla…

1- NASIL GELİŞTİRİLDİ?

Sputnik-V aşısının gerçek ticari ismi, ‘Gam-Covid-Vak.’ Dünya Sağlık Teşkilatı’nün pandemi başlangıcı duyuru ettiği 12 Mart 2020’den takribî üç ay sonra geliştirildiği açıklandı. Buna göre aşı Gamalei Araştırma Enstitüsü ile Rusya Korunma Bakanlığı’nın 48’inci Biyoloji Araştırmalar Merkezi’nin ortak mahsulü. Aşının geliştirilmesi Rusya Doğrudan Yatırım Fonu tarafından finanse edildi. Gamalei Enstitüsü’ne göre AR-GE için 1.5 milyar ruble takribî 1.6 milyon TL tüketildi. 2002’teki Salla virüsüne karşı aşı geliştiren enstitü bunu yeni virüse adapte etti, böylece maliyet de hudutlu kaldı. 16 Haziran 2020’de 38 gönüllü üzerinde sınandı. 11 Ağustos’ta ise Rusya lideri Vladimir Putin, ilk koronavirüs aşısının Rusya’da patent edildiğini duyurdu.

2- NE CİNS BİR AŞI? 

Sputnik-V tıpkı Sinovac, AstraZeneca ve Johnson&Johnson aşıları gibi bir adenovirüs vektör aşısı. Başka Bir Deyişle hakikat koronavirüs kapsamayan inaktif taşıyıcı taklit virüs üzerinden insan bünyesine COVID-19 genetik bilgisini eriştirerek bağışıklık büyümesini sağlıyor. Sputnik-V aşısının öteki vektör aşılarından en ehemmiyetli farkı birinci ve ikinci aşılama fazlarında değişik adenovirüsleri kullanılıyor olması. Gamalei Enstitüsü’ne göre güçlü bağışıklık sağlamak için böyle yapılıyor. 

3- SAĞLADIĞI BAĞIŞIKLIK SÜRESİ NE KADAR?

İlk aşılamadan 42 gün sonra ikinci aşı yapılıyor. Koronavirüse karşı en güçlü bağışıklık, ikinci dozun yapılmasından iki hafta sonra oluşuyor. Dünya Sağlık Teşkilatı tarafından teyit edilmemekle beraber Rus tarafının iddiasına göre Sputnik-V ile aşılanmış birey en az bir, en fazla iki sene koronavirüse karşı bağışıklık kazanmış oluyor. 

4- AŞININ FAALLİK ORANI NE?

Sputnik-V aşısının faydalılık oranı tüm öteki aşılarda olduğu gibi kısa tatbik süresi suratından net olarak ortaya çıkartılmış değil. Gamalei Enstitüsü bu hususta ilk evvel yüzde 91, ardından yüzde 93.5 ve son olarak yüzde 95 faal açıklamalarını yapmıştı. Bağımsız biyoloji uzmanlarının Sputnik-V aşısına verdiği vasati faallik oranı da yüzde 90 ortamında.

5- NASIL DEPOLANIYOR?

Sputnik-V aşısına ince ayarlamalar yapılıyor. Geçen sene ağustos ayında aşının yapılacağı yere eksi 18 derecede nakledilmesi gerektiği kaideyi kondu. Aradan üç ay geçmeden aşıda yeni rötuşlar yapılarak nakil ısısının +2 ile +8 derece arasında olabileceği duyuru edildi. Böylece lojistikte normal soğutucu sistemlerine uygun hale getirilmiş oldu.

10 soruda Rus aşısıSputnik-V aşısı, yakın zamanda Türkiye’de de uygulanmaya başlanacak.

6- EMİN Mİ? 

Rusya’nın Sputnik-V aşısı hakkında yalnızca kendisi tarafından duyuru edilen bilgileri bilim dünyasıyla paylaşması kuşkuları da birliktesi getirdi. 2 Şubat 2021 tarihinde İngiltere merkezli “The Lancet” tıp mecmuasının Rus tarafının bilgilerini paylaşması, aşıya haysiyet kazandırdı. Ancak mecmuadaki Sputnik-V yazısını Moskova’nın parayla yazdırdığı rivayetleri de çıktı. Netice olarak ikinci bir yazıda tüm sual işaretlerine cevaplar bulunmaya çalışılarak Rus aşısının bereketli olduğu ve zafer oranını yüzde 91.6 olarak kayda geçti. Ağır hastalıktan yüzde 100 gözettiği duyuru edildi.

7- FİYATI NE KADAR? 

Sputnik-V aşısı ticari mahsul hali aldığı 2020 Kasım ayından bu yana maliyeti de iki defa değişti. Rusya Sağlık Bakanlığı aşının ülke içinde ulusa parasız yapılacağını duyuru ederken, piyasalara versiyonunda maksimum maliyetin 1.942 ruble takribî 215 TL olacağını duyuru etti. Şubat ayında imalin çoğalmasına bağlı olarak maliyet bir parça düşürülerek aşı için yeni değerin azami 866 ruble takribî 82 TL olacağı karara bağlandı. Aşıyı Rusya dışına pazarlayan Doğrudan Yatırımlar Fonu’na pazarlık yetkisi de tanındı.

8- AVRUPA’NIN YAKLAŞIMI NASIL?

Rus aşısının beynelmilel piyasaya çıkışı Avrupa Birliği’ni de ayrıldı. AB aşılamada geç kalırken, Macaristan, Slovakya ve Avusturya gibi AB ülkeleri ve Sırbistan Sputnik-V’ye talip oldu. Bunun üzerine Avrupa İlaç Ajansı EMA onay süreci için aşıyı tahlile aldı. Ancak sene sonundan evvel bir karar çıkması beklenmiyor. Bilinmezlik sürerken Almanya, 50 milyon Rus aşısını rezerve ettirmeye çalışıyor.

9- RUSYA’DA KAÇ BİREY SPUTNİK-V İLE AŞILANDI?

Son sayılara göre 145 milyon insanın yaşadığı Rusya’da aşıyı yaptıran birey rakamı 12 milyon ortamında toplam popülasyona göre yüzde 8. Aşılamanın iki düzeyini de bitiren birey rakamı ise 7 milyon 372 bin takribî yüzde 5. Bu gidişle Rusya’daki aşılamanın sene sonuna kadar kritik yüzde 70 oranını tutması ihtimalsiz görünüyor. 

10- KAÇ ÜLKE ONAYLADI? KİMLER ÜRETECEK?

Rusya Doğrudan Yatırım Fonu’nun 13 Nisan açıklamasına göre Sputnik-V aşısının kullanımına onay veren ülke rakamı 61 olarak kayda geçti. Türkiye de Rus aşısına kullanım onayını 30 Nisan 2021 tarihinde verdi. Rus aşısına onay verenlerin çoğu Amerika Birleşik Devletleri ve AB’den bağımsız hareket eden Güney Amerika, Arap ülkeleri ile Uzakdoğu gibi üçüncü dünya ülkelerinden oluşuyor. Türkiye’de Rus aşısının Viscoran firmayı tarafından üretileceği açıklandı.