1558 Numaralı Dönör'ün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi?

1558 Numaralı Dönör'ün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi?

Steven Gunner'ın ergenlik senelerinde ortaya çıkan bağımlılık problemleri ve kendisine konan şizofreni teşhisi, henüz yaşamının baharındayken vefatına neden oldu. Ailesine göre kolay hakimiyetlerle bu

Laura ve David Gunner çifti, 27 yaşındaki oğulları Steven'ın fazla dozda opioid alımı neticeyi can verdiğini dinleyince yasa boğuldu ama fazla da donakalmadı. Neticede 10 seneyi aşkın zamandır Steven'ın muhtelif bağımlılıklardan ve balanssız tutumlardan kurtulmasına takviyeci olma savaşı vermişlerdi.

Steven'ın 2020'deki vefatının ardından Gunner çifti, bir parçacık avuntu bulabilmek için Donör Kardeş Ağı'na katılmaya karar verdi. Sperm ve yumurta donörlerini, bağış yapılmış spermlerden ve yumurtalardan doğan insanlarla buluşturmayı hedefleyen bu site, aracılığıyla Steven'la aynı sperm donöründen gelen başka çocukların anne ve babalarına erişmeyi hedefliyorlardı.

Mevzubahisi bağışçı, 1558 Numaralı Donör, Virginia eyaletinin Fairfax şehrinde yaşıyordu. Sperm bankasındaki profiline göre, saç rengi sarih, gözleri kahverengi bir üniversite talebesiydi. Gitar çalıyor ve hokey oynuyordu.

Gunner'lar, 1558'in spermiyle dünyaya gelen değişik çocuklarda kaybettikleri oğullarının izlerini görmeyi umuyorlardı. Ağa katılmalarının nedeni de Steven'ın kardeşlerinin ebeveynine ehemmiyetli bir ihtar yapmaktı: Oğulları yaşamdayken sanrılara ve sanrılara yol açan psikiyatrik bir bozukluk olan şizofreniyle gayret etmişti ve şizofreni kalıtsal özellikleri olan bir bozukluktu. Anne Laura Gunner, Wall Street Journal'a, "Kendimi değişik ebeveynlere söylemek zorunda seziyordum" laflarıyla açıkladı vaziyeti.

DONÖRÜN KİMLİĞİ BELİRLİ OLUNCA ASILLAR DE ORTAYA ÇIKTI

Donör Kardeş Ağı aracılığıyla Steven'ın 18 baba bir anne ayrı kardeşi tespit edildi. Gunner'lar değişik çocukların ebeveynleriyle yaptıkları görüşmeler ışığında, 1558 Numaralı Dönör hakkında çok rahatsız edici bazı hakikatlerle karşı karşıya kaldılar. Bu yakışıklı, sportif, becerili genç adama da şizofreni teşhisi koyulmuştu. Üstelik o da 2018 senesinde henüz 46 yaşındayken fazla dozda opioid alımı neticeyi yaşamını kaybetmişti.

Kadın Gunner, daha sonra donörün annesiyle temas kurduğunda, 1558'in daha evvel tavır meseleleri sebebiyle sağlık kurumunda rehabilitasyon gördüğünü de bildi. Fakat nedendir meçhul, sperm bağışı yaparken doldurduğu formda bu ayrıntıdan hiç bahsetmemişti.

Kadın Gunner, "Yasımız bir daha tazelendi" derken Steven'ın şizofreniye yatkınlığının biyolojik babasından servet olduğuna inandığını söyledi.

Gözden KaçmasınUzmanları ikiye bölen tartışma: Şizofreni kelimesini duyduğunuzda aklınıza ilk ne geliyorUzmanları ikiye ufalayan münazara: Şizofreni sözcüğünü dinlediğinizde usunuza ilk ne geliyor?Haberi görüntüle

1558 Numaralı Dönörün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi
90'lı senelerde sperm bankalarındaki misaller böyle tanklar içinde saklanıyordu

HER ŞEY STEVEN 15 YAŞINDAYKEN BAŞLADI

New York'un East Aurora şehrinde yaşayan Gunner ailesi için Steven'ın bu bozukluğu geliştireceğine dair en ufak bir işaret yoktu. Hareketli ve dışadönük bir çocuk olan Steven, babasıyla balığa gitmeyi ve müzik dinlemeyi çok hoşlanıyordu. Gözdelerinin başında The Beatles geliyordu. Ortaokuldayken futbol ekibinin kaptanlığını yapmıştı. Kendisinden yaşça minik kız kardeşiyle de oldukça yakın bir ilişkisi vardı.

Ancak 15 yaşındayken Steven aksi biri insana dönüştü. Kendini uyuşturucuya kaptırdı ve zaman zaman sanrılar görmeye başladı. Şizofreni teşhisi ise 19 yaşındayken kondu.

Gunner'lar oğullarına takviye etmek için çırpındı. Duygusal ve mali destek vermeye çalıştılar. Ancak anlattıklarına göre, ilerleyen senelerde Steven'ın tutumları daha da balanssızlaştı. Yalnızca bir battaniyeye sarınmış halde evin bahçesinde öylece duruyor, karlı günlerde sokağa pabuçsuz çıkıyordu.

Bir kezinde babasıyla yaşadığı bir münakaşanın ardından bir otobüse sıçrayıp California'ya gitmişti. Kendisinden o kadar uzun vakit haber alınamadı ki ailesi can verdiğini düşünmeye başladı. Sık sık rehabilitasyona ve psikiyatri sağlık kurumularına girip çıkıyor, zaman zaman mapusa düşüyordu. Bir kezinde bir atak hadisesine karışmıştı.

1558'İN ANNESİ: BU OĞLUMUN SERVETİ

Kadın Gunner, bu üzücü ayrıntıların bir kısmını, Steven'ın yarı kardeşlerinden birinin yaptırdığı Deoksirübo Nükleik Asit testiyle kimliği ortaya çıkan 1558 Numaralı Donör'ün annesine de anlatmıştı. 1558'in annesi Wall Street Journal'a, oğlunun yaşadığı güçlüklerin yansımalarını Steven'da da görmenin kendisini devirdiğini söyledi.

Bununla beraber oğlunun sperm bankasını yanıltmak gibi bir emeli olmadığına inandığını belirten anne, "Oğlum can verdiğinde her şey bitti sanıyordum. Ama bitmemiş. Bu onun serveti" diye konuştu.

Popülasyonun yüzde 1'ini etkilediğine inanılan Şizofreni kalıtsal bir bozukluk ve ebeveynin şizofren olması, çocuğun tehlikesini de artırıyor. Ancak bu gidişat her ebeveyni şizofren olan şahıs, kesinlikle şizofreni geliştirecek demek de değil.

Mount Sinai Icahn Tıp Mektebi Psikiyatri Kısmı öğretim azası Dr. Niamh Mullins, "Çocukların şizofreni geliştirme olasılıkları, geliştirmeme olasılıklarından çok daha düşük" laflarıyla bu noktaya dikkat çekti.

1558 Numaralı Dönörün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi

NASIL AKTARILDIĞI HALEN BİR GİZEM

Bilim insanları geçmişte şizofreninin nedenlerine dair çok rakamda kuramı gündeme getirdi. Harvard Tıp Mektebi'nda bu mevzuda çalışmalar yapmakta olan psikiyatri profesörü Lynn DeLisi, bilim insanlarının toplu halde şizofreni tehlikesini artırabilecek birkaç surat gen tespit ettiğini, bunlar arasında beyin gelişimini etkileyenler de olduğunu belirtti. Ne var ki, DeLisi'nin ifadeleriyle, "Şizofreninin nasıl aktarıldığı halen bir gizem".

Tahlilciler şu an şizofreni için muhtemel etrafsal tehlike faktörlerini inceliyor. Uyuşturucu madde kullanımı, çocuklukta yaşanan fiziksel ve duygusal travmalar muhtemel etmenlerin başında geliyor. Buna ek olarak genetik bilgiler üzerinden şizofreni tehlike skorları hesaplama çalışmaları da sürüyor. Uzmanlara göre bu skorlar henüz muayenehane kullanıma uygun değil. Ancak DeLisi'ye göre kullanılabilir hale geldiklerinde "sperm bankalarının bu etkeni göz önünde bulundurması gerekecek".

DONÖRLÜK ÇOK YAYGIN, HAKİMİYETLER ÇOK KISITLI

Dünya genelinde kısırlık rehabilitasyonu bedeli milyarlarca dolara varan bir sektör haline gelmiş vaziyette. Amerika Birleşik Devletlerinde De suni döllenme ve tüp bebek rehabilitasyonuyla uğraşan suratlarca muayenehane bulunuyor. Ancak bu kadar büyük olmasına karşın, sektördeki teftişler çok hudutlu.

Ülke kanunlarına göre, muayenehaneler tüp bebekle doğan bebekleri hakimiyet etmek zorunda ama aynı şey suni döllenme için geçerli değil. Dolayısıyla elde sperm bağışı yoluyla doğan çocuk rakamına dair kesin bir sayı yok. Sperm bankaları donörlere sağlık gidişatlarıyla alakalı bir form doldurtuyor ancak buradaki bilgilerin her zaman teyit edildiğini söylemek de olası değil.

1558 Numaralı Donör'ün spermini bağışladığı Fairfax'teki bankanın idareyicilerinden Michelle Ottey'e göre, donörler her bağış için 100-150 dolar gibi bir para alıyor. Erkeklere, bağış yaptıktan sonra yaşadıkları ehemmiyetli sağlık meseleleriyle alakalı bankaya ihtarda bulunmaları da öneri ediliyor ancak bu da her zaman olan bir gidişat değil.

1558 Numaralı Dönörün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi

ÇÖZÜM İÇİN ADIMLAR ATILIYOR

San Diego Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde doğurganlık sektörü üzerine uzman olan Dov Fox, sperm donörlerinin sıhhatiyle alakalı ciddi bir boşluk olduğunu belirterek, "Şu an şahısların laflarına güvenmek dışında rastgele bir hakimiyet mekanizması bulunmuyor" dedi ve ilave etti:

"Bir donörün sıhhatine ve güvenliğine, kullandığımız arabalarda ya da yediğimiz gıdalarda olduğu üzere güvenebilmeli miyiz? Yoksa bebekler mevzubahisi olduğunda dünyaya hangi süreçle kazançlarsa gelsinler, tehlike mevzubahisi mudur?"

Gunner çifti, başkalarının da aynı problemi yaşamasını önlemek için Steven'ın öyküsünü Kasım ayında New York eyalet senatörü Patrick Gallivan'le paylaşarak bir arzda bulundu: Faize dokusu bankalarının, sperm, yumurta ve cenin donörlerinden gelen sağlık ve değişik mevzulardaki bilgileri teyit etmesini gerektirecek bir legal metin hazırlamasını…

Aralık ayında Senatör Gallivan, Donör Hücresiyle Dünyaya Gelmiş Şahısları Koruma Yasası'nı kamuoyuyla paylaştı. Bu yasa öneriyi kapsamında, donörlerin mahremiyet gözetmelerinden feragat etmeleri ve son 5 senedeki sağlık kayıtlarının hakimiyet edilebilmesi kastediliyor.

ŞİZOFRENİ BAŞKA HASTALIKLAR GİBİ KOLAY TESPİT EDİLEMİYOR

Amerika Birleşik Devletleri Besin ve İlaç Dairesi kaidelerine göre, sperm donörlerinin HIV ve hepatit gibi bulaşıcı hastalıklar bağlamında hakimiyet edilmesi koşul. Buna ek olarak bazı sperm bankaları, bağış yapmak isteyen şahıslarda, kistik fibrozis ve Tay-Sachs hastalığı gibi ender kalıtsal hastalıklara yol açan genlerin olup olmadığını da test edebiliyor. Ancak şizofreni mevzubahisi olduğunda tehlike grubundaki şahısları tanımlamak çok kolay değil.

Sperm bankasının yetkilisi Dr. Ottey Steven'ın vefatının çok üzücü olduğunu belirtti. 1558'in bağış yaptığı zamandan bu yana donörlerin test ve görüşmeleriyle alakalı kapsamı genişlettiklerini, verilen bilgilerin teyit edilmesi için adımlar attıklarını ifade eden Ottey, e-postanın yaygınlaşmasıyla da donörlerden kumpaslı sağlık bildirimleri almanın kolaylaştığını söyledi. Ottey, "Gerçekten nitelikli donörler ve gerekten niteliği test edilmiş donör spermleri sağlamak için elimizden geleni yapıyoruz. Ama hakikat şu ki hiçbir şey salt değil" ifadelerini kullandı.

1558 Numaralı Dönörün vahim sırrı... Bu trajedi önlenebilir miydi

GÜVENLİK TEDBİRLERİ PARADOKSLARI DE BİRLİKTESİ GETİRİYOR

Amerikan Faize Tıbbı Topluluğu'nun direktörü Sean Tipton ise Senatör Gallivan'in gündeme getirdiğine eş kanunuma mücadelelerinin geri tepebileceğini söyledi. Tipton, donörlerin tüm sağlık meselelerinin tespit edilmesinin olası olmadığını, bu cins kanunların yürürlüğe girmesiyle doğurganlık rehabilitasyonlarının maliyetinin de çoğalabileceğini belirtti.

Dahası, Tipton'a göre sperm donörlerinin bildirdikleri sağlık bilgileri üzerinde sıkı hakimiyetler uygulanması, ebeveynlerin dünyaya bir çocuk getirirken ne kadarını hakimiyet edebileceğine dair geniş kapsamlı felsefi münakaşaları da birliktesi getiriyor.

Tipton, "Bir işi hakkında her şeyi öğrenebilirsiniz ama bu dahi o şahsın çocuklarının nasıl insanlar olacağını size anlatmaz" diye konuştu.

Gunner'lar ise 1558 Numaralı Donör "Sağlık meselem yok" dediğinde lafına güvenilmesi mevzusunda halen dargın. Ama bu mevzuda korunuculuğunu yaptıkları kanunun özündeki paradoksun da farkındalar: Onların bebek sahibi olmaya çalıştığı yarıyılda bu yasa yürürlükte olsaydı, çok hoşlandıkları oğulları asla doğmamış olacaktı.

Kadın Gunner, bu bağlamda, "Biz Steven'ı beğeniyoruz" dedi ve ilave etti: Ama onun sürüklediği acıları gördüm. Asla oğlum için böyle bir yaşamı seçmezdim."

The Wall Street Journal'ın "A Grieving Family Wonders: What if They Had Known the Medical History of Sperm Donor 1558?" başlıklı haberinden derlenmiştir.