35 dolara aldığı heykel iki bin yıllık Antik Roma büstü çıktı!

35 dolara aldığı heykel iki bin yıllık Antik Roma büstü çıktı!

Bir bit pazarına ya da antikacılar çarşısına gittiğinizi ve inanılmaz uygun bir fiyata farkında olmadan bedeli paha biçilemez bir tarihi eser aldığınızı hayal edin. Ne yapardınız? Laura Young’ın başına

Teksas’ta serbest çalışan bir antika satıcısı olan Laura, 2018 senesinde Goodwill’de sayısız ikinci el eşya arasında beyaz bir heykeli fark ettiğinde deyim yerindeyse ‘hazine avındaydı’.

Heykeli görür görmez etkilenen Laura, ucuz ve plastik bir parça olmadığını doğrulamak için ona dokundu. Mermerden büst soğuk ve ağırdı.

Goodwill, Amerika Birleşik Devletleri’de ikinci el eşyaların oldukça ucuz fiyatlara satıldığı bir alışveriş terimi/yeridir. İkinci el mağazalar zinciri olarak da adlandırılıyor. Bu mağazalarda eski yarıyıllara ait heykeller, lüks markaların eski koleksiyonlarından giysiler, vintage parçalar, mobilyalar ve daha pek çok eşya bulmak muhtemel. 1902 senesinde Boston'da Vaiz Edgar J. Helms tarafından kurulan ve kâr emeli gütmeyen bir kuruluş olan Goodwill’de tüm eşyalar insanlar tarafına affediliyor. Elde edilen gelirle ise hayır işleri yapılıyor, öğrencilere burs veriliyor ve işsizlere iş bulunuyor.

Yanağındaki 34,99 dolarlık sarı fiyat etiketiyle bir istif eşyanın arasında satılmayı beklenen büst, mahzun ve düz suratlı bir adamı betimliyordu.

Laura, hiç vakit kaybetmeden satın aldığı bu heykelin, sandığından çok daha özel bir parça olduğundan şüpheleniyordu.

35 dolara aldığı heykel iki bin yıllık Antik Roma büstü çıktı
43 yaşındaki Laura Young, satın aldığı heykeli arabasının yolcu koltuğuna bağladı ve kafasındaki kuşkulari aydınlatmak üzere araştırma yapmak için konutinin yolunu yakaladı.

Laura, uzmanların desteğiyle birkaç ay içinde büstün takribî iki bin sene evvel Antik Roma'da heykel haline getirildiğini, 19. asrın başlarında Bavyera kralı tarafından şimdiki Almanya'da sergilenmek üzere satın alındığını ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda yağmalandığını keşfedecekti!

Heykelin 1940'ların Almanya'sından Austin'deki ikinci el mağazasına 70 seneden uzun bir süre sonra yaptığı yolculuk ise hala gizemini gözetiyor. 

Büst şu anda, Young ve avukatının büstün asıl sahipleri olan Almanya'da bir eyalet olan Bavyera hükümetiyle yaptığı bir uyuşmanın parçası olarak San Antonio Sanat Müzesi'nde sergileniyor. Heykel, takribî 80 senelik bir aradan sonra Almanya'ya dönmeden evvel 2023 senesine kadar orada kalacak.

ŞAŞIRTAN ASIL ORTAYA ÇIKTI: BÜST ANTİK ROMA'DANDI

Ancak Young, 13 Ağustos 2018'de, 23 kiloluk büstünü arabasına taşıması için bir Goodwill Boutique çalışanını görevlendirdiğinde bunların hiçbirini bilmiyordu. Laura onu mağazadan çıkarıp güneş ışığının altında baktığında eski ve kirliydi. İsimsiz adamın saçları, diğer Roma heykellerinde gördüğü Greko-Romen tarzındaydı.

Konuta dönünce araştırmasına Google’a “Roma mermer büstü” yazarak başlayan Laura, “Tam yarıyıl heykelleri karşıma çıktı ve hepsi de konutimdeki adama benziyordu” diyor.

Yine de Young, heykelin antika bir reprodüksiyon olup olmadığını merak etti. Büstün resmini çekti ve resimleri de çeşitli müzayede konutlar ile sanat tüccarlarına gönderdi. En sonunda Young'ın takviyesine, hoş sanatlar komisyoncusu Sotheby's'in danışmanı Jörg Deterling yetişti. Deterling, takribî bir hafta sonra Laura’nın önsezisini doğruladı: Büst antik Roma'dandı.

Büstün M.Ö 1. asır ila M.S 1. asır arasında Julio-Claudian Hanedanı yarıyılinden kalma bir eser olduğunu söyleyen Deterling, Young'ın Alman makamlarına ulaşmasına da aracılık etti.

Laura Young bir yandan heykelin geçmişini kazmaya devam ederken bir yandan da onu konutinde ağırlamaya devam etti. Laura ve eşi, büste en sevdikleri dizi olan ‘It's Always Sunny in Philadelphia’daki kişiliklerden biri olan ‘Dennis’ ismini verdi.

Öte yandan büstün, 1786'dan 1868'e kadar yaşayan Bavyera Kralı I. Ludwig'e ait olduğu ortaya çıktı.

Pompejanum, Almanya, Aschaffenburg’ta Main nehrinin yüksek kıyısında bulunan bir Roma konutinin kopyasıdır. Kral I. Ludwig tarafından yaptırılmış ve 1840'larda inşa edilmiştir.

BAVYERA KRALI'NDAN Amerika Birleşik Devletleri'YE UZANAN SIRLI YOLCULUK

Müzenin internet sitesinden yapılan açıklamada, “Eser bir zamanlar Almanya'nın Aschaffenburg kasabasında Bavyera Kralı I. Ludwig'in Pompei'deki bir konuti model alarak inşa ettiği Pompejanum isimli konutta duruyordu” ifadelerine yer verildi.

Söz konusu model konut, takribî olarak 200 sene ayakta kalmayı muvaffak olmuş ancak II. Dünya Savaşı ciddi hasar görmüş, ağır bir şekilde bombalanmış ve koleksiyonun çoğu yok olmuştu.

Hiç kimse, ‘Bir Adamın Portresi’ olarak anılan büstün neredeyse yok olmaktan nasıl kurtulduğunu ve yolunun Austin Goodwill'e nasıl düştüğünü bütün olarak bilmiyor. Fakat müze büstün, Amerika Birleşik Devletleri Ordusu tarafından Aschaffenburg'da kurulan ve Soğuk Savaş'a kadar kullanılan üslerde bulunan bir Teksas askeri tarafından alınıp konuta götürülmüş olması olası olduğunu düşünüyor.

BAVYETRA HÜKÜMETİ İLE UYUŞMA SAĞLANDI, BÜST EVİNE DÖNECEK

Ne olursa olsun, ortada bir asıl var ki o da Bavyera hükümeti, büstün haklı iddiasını elinde yakalıyor.

Sadece 34,99 dolara satın aldığı heykelin bulunmaz bir tarihi sanat eseri olduğunu öğrendikten sonra Laura, Bavyera hükümetiyle çalışmaya başlayan ve sanat hukuku konusunda uzmanlaşmış New York merkezli bir avukat olan Leila Amineddoleh ile iş birliği yaptı.

İki taraf ancak geçtiğimiz senenin sonlarında bir anlaşmaya varabildi.

Arkası Newspaper'a göre, bu uyuşma uyarınca Bavyera hükümeti Young'a büstü saklama, sigortalama ve Almanya'ya geri yollama masraflarına ek olarak bir 'bulucu' ücreti de ödeyecek. Ancak Laura Young ve avukatı, gizlilik uyuşması gereği bu mevzuda bilgi vermeyi reddediyor.

Bavyera Devlete Ait Saraylar, Bahçeler ve Göller Yönetsi ile yapılan uyuşma kapsamında, Roma büstü 21 Mayıs 2023 tarihine kadar San Antonio Sanat Müzesi'nde sergilenecek. Daha sonrasında ise büst, Almanya'ya geri dönecek.

'BU HARİKA BİR HİKAYE'

Şu anda heykelin sergilendiği müzenin müdürü Emily Ballew Neff, tüm yaşananlar için "Bu, İkinci Dünya Savaşı yarıyılini, uluslararası diplomasiyi, antik Akdeniz sanatını, ikinci el dükkân dedektifliğini, tarihi Bavyera kraliyetini ve ister bireysel ister enstitüsel olarak sanata önemseyen ve onu gözetenlerin düşünceli yönetimini içeren harika bir hikâye" ifadelerini kullanıyor.

Hazine avı sırasında iki bin senelik bir sanat eserini satın alan ve tarihinin ortaya çıkmasına destekçi olan Laura ise, büstün kökenini keşfetmekten coşku dinlediğini ancak onu elinde yakalayamadığı veya satamadığı için biraz buruk olduğunu anlatıyor. Laura, “Her iki vaziyette de, uzun ve karışık tarihinin ufak bir parçası olduğum için mutluyum ve ben ona sahipken konutta harika görünüyordu" diyor. 

Laura Young daha evvel Goodwill mağazasından çok düşük bir fiyata aldığı tabloyu da 63 bin dolara satmıştı.