Binance mağdurları kayıplarının peşinde! 'O gün' neler oldu?

Binance mağdurları kayıplarının peşinde! 'O gün' neler oldu?

Yılık ilk birkaç ayında çok kazandıran kripto paralar, Mayıs'tan itibaren büyük kayıplara yol açtı. Kripto borsalarında yaşanan donmalar da yatırımcıların kayıplarının katmerlenmesine neden…

Toronto'da yaşayan 33 yaşındaki Fawaz Ahmed de 2020 başlarından beri Binance üzerinden devamlı yatırım yapanlardandı. Binance üzerinden vadeli operasyonlar yapan Ahmed'in emeli beraber yaşadığı anne ve babasının emekli olmasını ve kardeşlerinin üniversiteye gitmesini sağlayacak kadar para biriktirmekti.

19 Mayıs'ta cüzdanında o zamanki değeri 3 milyon dolar etrafında olan 1250 Ether parası vardı. O gün başta Bitcoin olmak üzere bir hayli kripto paranın değeri uzun zamandır görülmemiş seviyelere inerken, dünyanın en büyük kripto para borsası Binance'te de bir saatten azıcık daha uzun bir vakit donma yaşandı. Kripto paraların uzun vakittir devam eden yükselişine bel bağlayan Ahmed gibi nice insan, mirasları erirken Binance'e ulaşım sağlayamadıkları için hiçbir şey yapamadı.

Ahmed, Ether'in değer kaybetmeye başladığını görünce uygulamaya girip varlıklarını satmaya çalıştı. O noktada yaşadığı kayıp henüz hayatına devam etmesine mani olacak büyüklükte değildi. Ama telefonundaki Binance uygulaması donmuştu ve hiçbir yere basamıyordu. Bir saat süresince uygulamaya girmeye uğraştı.

Üstelik kayıplar çoğaldıkça Binance yatırımcıların güvencelerine de el koydu ve varlıklarını likide etti. Ahmed bir vakit sonra kayıplarının güvencesini aştığını bu sebeple varlıklarının likide olduğunu bildiren bir ileti aldı. "Hayatımın en makûs hatıraydı" diyen Ahmed, Wall Street Journal'a bunalımda olduğunu ve konuttan çıkmakta eforluk sürüklediğini söyledi. Bir de milyonlarca dolar kaybettiğini, ailesinden hâlâ sakladığını...

7 DAKİKADA 74.000 DOLAR

Anand Singhal de 13 yaşından itibaren Yeni Delhi'deki evinin yatak odasında kodlama yaparak 50000 dolar biriktirmişti. Bu parayı bir hayalini asıllaştırmak için kullanacaktı. Amerika Birleşik Devletlerinde bir üniversitede bilgisayar bilimleri alanında yüksek lisans yapmak istiyordu.

Ancak Singhal'in hayalleri de 19 Mayıs günü 7 dakika içinde buğu olup uçtu. Singhal 50000 dolarının yanında eskiki alım satımlarından kazandığı 24000 doları da kaybetti.

O gün bugündür Binance üzerinden operasyon yapan yatırımcılar, paralarını geri almaya çalışıyor. Ancak Binance üzerinde neredeyse hiç teftiş olmaması ve firmanın bir merkezinin bulunmaması işleri güçleştiriyor. Zira yatırımcılar kimi muhatap alacaklarını öğrenmiyor.

Binance mağdurları kayıplarının peşinde O gün neler oldu

'MARKO PAŞA' ARANIYOR

Singhal gibi suratlarca insan kayıplarını kurtarmak için hukuk yoluna müracaat etti. Fransa'da aralarında Singhal'in de bulunduğu 700 kadar yatırımcı, bir avukatla beraber çalışıyor. İtalya'da da eş bir grup, aynı sorunla alakalı Binance'e dava açtı. İtalya'daki grubu temsil eden avukatları, Avrupa genelindeki 11 Binance adresine ve bir dayanak e-posta adresine arzuhaller gönderdi.

Wall Street Journal'a konuşan bir Binance sözcüsü, piyasalarda 19 Mayıs günündeki gibi fazla dalgalanmalar yaşandığında, borsalarda teknik darboğazlar ortaya çıkabileceğini söyledi.

Lafçı, "Kesintiden etkilenen kullanıcılarımızla irtibat kurmak için şipşak harekete geçtik" dedi ve ekledi: "Kesintiyle alakalı kaygıları olan ve bize ulaşan herkesle konuşmaktan memnun oluruz."

Binance'in kurucusu Changpeng Zhao ise 7 Temmuz'da yayımlanan bir sarih mektupta, borsanın yerel kaidelere uymaya kararlı olduğunu söyledi ancak firmanın bir merkezi olması fikrine "yıpranmış bir kavram" diyerek karşı çıktı.

BİR HAYLİ ÜLKEDE BINANCE'E BASKI ARTIYOR

Bitcoin'in ve diğer dijital varlıkların maliyeti bu senenin başlarında görülmemiş bir yükseliş kaydetti ve dünya genelinde bir yatırım deliliğine yol açtı. Bu yatırımların ehemmiyetli bir kısmı da Binance üzerinden asıllaştı. Bilgi incelemeyi yapan CryptoCompare'in aktardığına göre, yalnızca Mayıs ayında Binance üzerinden 2,5 trilyon dolarlık türev varlık alım satımı asıllaştı. Kripto paraların süratle değer kaybetmesi, Binance'in çok büyük hacimli alışverişleri idareme kapasitesine de hasar vererek kullanıcıların tepkilerine neden oldu.

Japonya ve Cayman Adaları'ndan yetkililer, Binance'in bu ülkelerde firma lisansı olmadığını açıklarken, İngiltere de Binance'in yerel ünitesinin regüle edilen finansal faaliyetlerle iletişimli işlemleri yürütme izni olmadığını bildirdi. Bir Hayli İngiltere bankası alıcılarının Binance'e para transfer etmesini yasakladı.

Amerika Birleşik Devletlerinde Binance kullanıcılarını doğrudan ana internet sitesine yönlendirmiyor. Bunun yerine Binance.US adlı iştiraki üzerinden kripto paraların spot alım satımını sağlıyor. Binance.US'te türev mahsuller bulunmadığından, firmanın Emtia Vadeli Operasyonlar Komisyonu'na CFTC kaydolması da gerekmiyor.

Dünya genelinde tertip edici kuruluşlar, Binance'in işlemlerini hudutlandırmak için adımlar atarken, Binance de eforunu yine toplamaya çalışıyor. Geçen ay Ontario Varlıklar Komisyonu'nun kripto alım satım platformlarına, işlemlerini yerel kanunlara yalan gerekliliğini getirmesinin ardından işletme Ontario'dan çekildi. Ayrıca Binance tertip edicilerle alakalı mevzuların yönetimi için yeni çalışanları da bünyesine kattı.

KRİPTO PARAYLA BAŞLADI, VADELİ OPERASYONLAR DE KATILDI

44 yaşındaki Changpeng Zhao, Binance'i Çin'de kurdu. Kanada asıllı Çinli yazılımcı, 2020 senesinde verdiği bir mülakatta anlattığına göre, Bitcoin'den bir poker oyunu sırasında haberdar oldu. Forbes, Zhao'nun mirasını 1,9 milyar dolar olarak tanımladı.

Zhao, Binance'i ilk kurduğunda emeli yatırımcıların kripto para alım satımlarını kolaylaştırmaktı. Ancak Binance zamanla vadeli operasyonlar gibi daha karışık finansal mahsuller mevzusunda da hizmet vermeye başladı.

Kazançları daha çekici hale getirmek için, Binance'in ana sitesi üzerinde yatırımcılara çok minik paralarla çok büyük bahisler yapma talihi tanındı. Yatırımcılar bazı vadeli operasyon sözleşmelerinde 1'e 125 kazanabiliyor. Başka Bir Deyişle, 80 sent yatırıp 100 dolar karşılığı olan Bitcoin ya da başka bir kripto para alabiliyor. Dünyanın her yerinde kullanıcıları olan site 30'dan fazla dilde hizmet veriyor.

19 Mayıs'ta site çöktükten kısa bir vakit sonra Binance idareyicilerinden Aaron Gong, kullanıcılardan özür dileyen ve çalışanların meseleden etkilenenlere erişeceğini belirten bir tweet paylaştı. Tweet bir vakit sonra silindi ancak bir hayli kullanıcının elinde halen ekran görüntüleri bulunuyor.

"KAYBINIZI UNUTUN, SİZİ VIP AZA YAPALIM"

Wall Street Journal'ın aktardığına göre, Singhal, bir başka Binance alıcısından sitede bir kayıp karşılama formu bulunduğunu bildi ve formu doldurdu. Ancak aldığı yanıt daha da şoke ediciydi. Singhal'e kayıplarına dair dava açmama lafı karşılığında üç aylık Binance VIP aboneliği öneri ediliyordu. Dahası Singhal bu mevzuyla alakalı kamuoyunun karşısına çıkarsa önerinin masadan kalkacağı tehdidi de dile getirilmişti.

Pay bonoyu ve senet borsaları, bir hayli ülkede tertip etme kuruluşları tarafından sorgulandığından, Binance'tekine eş sistem kesintileri mevzubahisi olduğunda yetkililer yatırımcıların kayıplarının karşılanmasını lüzumlu yakalayabiliyor. Ama kripto borsaları için aynı şey mevzubahisi değil. Merkezi Londra'da bulunan bir hukuk işletmesinde görev yapan Avukat Simon Treacy, Wall Street Journal'a, "Şayet kripto varlık alım satımı yapıyorsanız, tertip etme çerçevesi çok kısıtlı" diye konuştu.

Binance mağdurları kayıplarının peşinde O gün neler oldu

HAKLARINI Türkiye Elektrik Kurumu BAŞLARINA ARAMALARI ÇOK GÜÇ

Binance'in kullanıcı kontratı kapsamında, tazminat isteyen kullanıcıların Hong Kong Uluslarası Arbitrasyon Merkezi'ne müracaat etmesi gerekiyor. Ancak şahsi olarak yapılacak bu cins müracaatların maliyeti oldukça yüksek.

Bu sebeple Binance mağdurları sohbet yazılımları üzerinden bir araya gelerek, bilgilerini bir havuzda toplayıp ortak strateji geliştirmeye çalışıyor.

Gruba danışmanlık yapan avukatlardan Aija Lejniece, Wall Street Journal'a, "Binance vasati bir harcayıcının hakkını aramasını oldukça güçleştirmiş. İmkânsız değil ama güç" derken, mağdurların toplu hareket etmesin kayıpların tümüyle karşılanmasını sağlayabileceğini belirtti.

Binance karşısında hakkını arayan gruptakilerden bir öbürü de 59 yaşındaki Kate Marie. Sidney'de yaşayan Marie, bir sağlık teknolojileri danışmanı. 2020 seneyi başlarında firmayı bir ihtilaf sebebiyle faaliyetlerini sonlandırmak zorunda kalınca Marie de kripto vadeli operasyon dünyasına adım attı.

Başlangıç seviyesindekiler için yazılmış bir kitap okuyan ve birkaç YouTube videosu izleyen Marie, evvel 10.000 dolarla alım satım yamaya başladı. Boğa piyasasının da takviyesiyle Nisan ayına geldiğinde parasını 450.000 dolara çıkarmayı muvaffak oldu.

BINANCE'İN BÜYÜKLÜĞÜNE GÜVENDİ AMA…

Binance'in piyasadaki baskın konumunu ve küresel büyüklüğünü de bildiğinden gönlü rahattı. Marie, "Kripto para yatırımının özelliği bu. Yoksullara zenginlerin sahip olduğu para kazanma talihini sağlıyor" diye konuştu.

Ama 19 Mayıs günü hiç beklemediği bir şey oldu. Portföyünde bulunan bir hayli kripto paranın değeri dibe vururken, Marie yatırımlarına tertip edemiyordu zira Binance uygulaması üzerinden hesabına erişemiyordu.

Marie, Binance'te daha evvel de yerel çöküntülerle karşılaştığını, ancak bu sefer sualin daha kapsamlı ve daha uzun süreli olduğunu söyledi. Varlıklarının neredeyse tamamı likide oldu, Marie alt yukarıya 170.000 dolar kaybettiğini belirterek, "Kendimi dolandırılmış gibi hissettim" diye konuştu.

YA TÜRKİYE'DEKİ KULLANICILAR NE YAPACAK?

Binance, Türkiye'deki kripto para yatırımcıları arasında da oldukça popüler bir platform. Dolayısıyla ülkemizde de Fawaz Ahmed, Anand Singhal ya da Kate Marie kayıplar yaşayan nice kullanıcı bulunduğunu varsaymak yanlış olmaz.

Bu noktadan hareketle Türkiye'de kripto paralarla alakalı yasal süreçlerin en uzman adlarından Oğuz Evren Kılıç'ın kılavuzluğuna başvurduk.

Kılıç da Türkiye'deki kullanıcılar arasında da Binance'teki donmadan etkilenenler olduğunu düşündüğünü belirtti. Ancak sualin yalnızca Binance'e özgü olmadığını, hatta Türkiye'deki borsalarda daha fazla yaşandığını ifade ederek, "Piyasanın hareketlendiği zamanlarda dünyadaki tüm borsalarda yoğunluk yaşanıyor. Bu yoğunluk sonucunda borsalarda durma, kapanma gibi meseleler yaygın olarak yaşanıyor. Böyle gidişatlarda yaşanan kayıplarla alakalı olarak bildiğim kadarıyla ülkemizde henüz yargıya taşınmış bir arz mevzubahisi değil. İnsanlar yalnızca şikayetlerini sosyal medya üzerinde dile getirmekle kanaat etiyor" dedi.

HESABI KRİPTO BORSASINDAN SORMAK DOĞRU MU?

Peki böyle bir kayıp yaşayanın hakları neler? Kripto borsalar kayıplarımız bağlamında ne derece mesul?

Kripto borsalarda operasyon yapmaya başlamadan evvel kullanıcıların türkiye elektrik kurumu taraflı olarak evvelden hazırlanmış şablon kontratlar imza atmak zorunda olduğunu hatırlatan Kılıç, "Bu noktada kullanıcının, yâni harcayıcının, kripto para borsası ile kontratı müzâkere etme talihi ortadan kalkmış oluyor. Bu sebeple, bu kontratlarda yer alan ve kripto para borsasının hukukî mesullüğünü ortadan kaldırmayı amaçlayan kararların hukuken geçerli olup olmadığı son derece müzakereli" dedi.

Kılıç, kripto paralar mevzusunda henüz bir emsal karar bulunmadığını ancak bankalardan alınan kredilerde ödenen kredi kullandırma fiyatlarının iadesiyle alakalı yerel duruşma ve Yargıtay kararlarının çıktığı bir süreç yaşandığını da sözlerine ilave etti.

Türkiye'de kripto para piyasasına müteveccih özel bir mevzuat bulunmadığını da laflarına ilave eden Kılıç, "Bu sebeple genel hukuk kaidelerine ve genel kânunlara tâbiler. Kripto para borsalarının kullanıcılarının mağdur olmasına neden olan yavaşlamalardan ve donmalardan doğan hukukî mesullükleri olduğunu söyleyebiliriz. Bu mesullüğün mevcudiyeti, kapsamı ve hudutları ise, kripto para borsasının yaşanan yavaşlama veya donma ile alakalı almış olduğu temkinlere, mesele yaşandığı sırada kullanıcıları ile kurduğu irtibata ve meseleyi çözme kapasitesine göre değerlendirilmelidir" ifadelerini kullandı.

Binance mağdurları kayıplarının peşinde O gün neler oldu

YURT DIŞI KAYNAKLI BORSALARDA GİDİŞAT DAHA GÜÇ

Kılıç, bugün haysiyeti ile kripto para borsaları ile kullanıcıları arasındaki hukukî ilişkilerden kaynaklanan meselelerin çözüm noktasının 6502 sayılı Harcayıcının Korunması Hakkında Kanun ile 6098 sayılı Borçlar Kanunu olduğunu ancak yurt dışı kaynaklı borsalarla alakalı problemlerde legal bir muhatap bulmak ciddi bir mesele olduğunu belirtti ve ekledi:

"Bunun önüne hem ülkesel regülasyonlar hem de küresel yeni bir hukuk mekanizması geçebilir. Bu kadar küreselleşmiş bir dünyada artık ülkesel hukuk yolları yeterli değil. Küresel hukuk mekanizmalarının inşası gerekiyor. Kripto varlık piyasası bunun ilk adımlarına vesile olabilir."

Peki yukarıyada da bahsettiğimiz gibi fertsel müracaat yapmaktansa gruplar halinde hareket etmek bir fark yaratıyor mu? Kılıç'a göre hayır, çünkü hem yatırımcılar değişik ülkelerden hem muhatap değişik ülkeden hem de bu cins gruplar toplu yakınma grubu olmaktan öteye gidemiyor.

Kılıç gerçek işe yarayacak şeyin arzın adresini doğru tanımlamak olduğunu belirterek, "Dünyadaki surat milyonlarca kripto varlık yatırımcısının devletlerden legal tertip etme, teftiş ve küresel hukuk mekanizması arz etmesi gerekli. Ama yatırımcılar gerek aidattan sakınmak gerekse teftişten sakınmak için devletlerin bu piyasaya tertip etme getirmesini istemiyor. Bu da yatırımcının kendini piyasanın vicdanına vazgeçmesi demek. Asılcı arzlar ve asılcı çözümler gerekiyor" ifadelerini kullandı.