Çöpteki gıda israfı üzüyor!

Çöpteki gıda israfı üzüyor!

Bu hafta İşin Peşinde köşesi için çöp toplayıcılığına tecrübeledim. Beyoğlu’nun iki değişik mahalleyi olan Cihangir ve Hacıahmet semtlerinde büyük çöp kamyonu ile çöpleri topladım. Ara yollarda…

Rejisör Zeki Ökten’in 1978 senesinde sürüklediği ve başrollerinde Kemal Sunal, Şener Şen ile Ayşen Gruda’nın yer aldığı Çöpçüler Kralı kuşkusuz hemen herkesin belleğinde yer etmiş kült bir film. Bir paklik emekçisinin yaşamı üzerinden yarıyılın sosyo-ekonomik güzergahlarına ışık yakalayan ayrıca cemiyetin ahlaki ve etik kıymetlerini de gözler önüne seren şahane bir film. Hepimizin aklında da ‘Parka gidecekmiş iki gözümün çiçeği’ repliğiyle kalan bu filmde yurttaşın sırçalardan paklik emekçisi Apti’nin üzerine nasıl çöpleri attığını da hatırlarsınız. Şimdilerde bu alışkanlık pek değişmemiş gidişatta. 

ÖĞLEN VARDİYASI

Aradan bütün 43 koca sene geçti. Artık paklik emekçileri dev kamyonlarla caddelerde mekik dokuyor. Ben de bu hafta onlarla beraber işe koyuldum. Mesailerine ortak olup işin güçlüklerini görmeye çalıştım. İlk olarak Halıcıoğlu’nda bulunan Beyoğlu Belediyesi Paklik İşleri Müdürlüğü’ne gidip öğlen vardiyası için giysilerimi giydim. Sahada birlikte çalışacağımız paklik personeli Sadık Cinek ve sürücü Serkan Yılmaz beni kamyonun başında bekliyordu. Saat bütün 13.00’da çıkmamız gerekliydi ama ben azıcık yavaş kalınca 5 dakika geçikmeli ufaladık merkezden. 

Çöpteki gıda israfı üzüyor

İLK DURAK CİHANGİR

17 günlük kapanma evveli son güne denk geldiğimiz için caddelerde hem taşıt trafiği hem de yaya trafiği çok fazlaydı. Bana taşıtta günlük iş rutinini anlatan Sadık Cinek, taşıt yoğunluğunu görünce “Bugün çok kasvet yaşayacağız. Caddelerde çok süratli hareket etmemiz gerekli” dedi. Ardından Tarlabaşı’ndan İstiklal Sokağı’ne oradan da ilk misyon yerimiz olan Cihangir’e eriştik. Taşıttan iner inmez ben daha evvel gösterilen biçimde çöp konteynerlerini sürükleyip kamyonun arttaki aparata takmaya ve çöpleri boşaltmaya başladım. 

SABIRSIZ SÜRÜCÜLER

Ancak daha 10 saniye olmadan hemen arkasımda 4-5 taşıt durdu ve klaksona basıp el işaretleri yapmaya başladı. Takribî 40 saniye süren ve gözlerinin önünde hakikatleşen bu paklik harekâtına dahi sabır göstermeyen sürücüler gerçekten paklik emekçileri için büyük tasa... Ben de o an bunun stresini yaşadım ve hangi caddeye girsem tam sürücüler sanki dünyanın en ehemmiyetli işini yapıyormuş gibi tahammülsüzce klakson çalmaya devam etti. 

DAYANILMAZ BİR KOKU

İlk noktadan sonra kamyonun arttaki basamağa tutunarak yola devam ettim. Bu noktada dayanılmaz bir çöp kokusu ile burun burunasınız. Ve takribî 50 cadde süresince bu kokuyu içinize sürüklemek zorundasınız.

E-TİCARET ÇÖPÜ

Cihangir sokaklarını gezerken çöplerin içeriği de alakamı çekti. Yapı marketlere ait eşyaların kartonları, kahve kadehleri, suşi kutuları ve sanal market poşetleri çöpleri doldurmuştu. Cihangir çöplerinde hazır yiyecek ve e-ticaretin besbelli bir eforu seziliyordu. Ben her köşede çöp konteynerlarını kamyona yüklerden yanımdan gazetelerde ve ekranlarda görmeye alışık olduğum suratlar geçiyordu. Bazı denk gelen mahalle soğukkanlıları ise ayrıştırdıkları çöpleri bizzat kendisi veriyordu. 

YOKUŞLAR ZORLUYOR

Kesintisiz kamyonun artta durmak ve konteyner boşaltmak dar ve yokuş caddelerde büyük tasaymış onu kavradım. Cihangir’in ardından ise ikinci semtimiz Hacıahmet oluyor. Burası yokuşu daha bol bir mahalle. Çöpleri de o surattan yokuş alt inerken topluyoruz. Burada çöpler caddeye daha kumpassız atılmış. Kamyondan inip her kaldırımdan poşet toplamak da güç oluyor. Çöp konteynerına atmak güç geliyor sanırım bazı mahalle uysallarına!

Çöpteki gıda israfı üzüyor

İSRAFIN EBADI ÇOK BÜYÜK

Mesai dostum Sadık Cinek daha yola çıkmadan çöpe atılan şeyleri görünce donakalacaksın diye uyarmıştı. Gerçekten de öyle oldu. Taze ve değilmemiş ekmekler, meyveler, hazır gıdalar, yeni elbiseler... Hepsi çöpe atılmıştı. Üstelik her caddede vaziyet böyleydi. Türkiye’de yiyeceklerin israf edildiğini hepimiz öğreniyoruz ama çöpe bakınca vaziyetin ne kadar korkunç olduğunu gördüm. Her konteynerın içinde ve yanında onlarca ambalajlanmış ekmek var. Bazı semtlerde ise çöpün yanına asılmış. Ama onlar da nihayetinde çöpe gidiyor.

STADYUMA YETER

Görev yerimiz olan iki mahalle Cihangir ve Hacıahmet kazanç seviyeyi ve hayat stili bakımından da ayrışıyor. Ancak tek ortak gözlemim iki mahallede de çöpe atılan mahsullerin markaları, nitelikleri ve çeşitleri değişse de ekmek ve yiyecek değişmiyor. Cinek, “Çöplerde bazen bir stadyuma yetecek kadar ekmek buluyoruz. Biz anlam veremiyoruz neden bu kadar israf yapıldığına...” laflarıyla anlatıyor yaşadığı afallamışlığı.

Çöpteki gıda israfı üzüyor

625 BİN ÇÖP KAMYONU KADAR YİYECEK İSRAFI VAR

Geçtiğimiz günlerde Hürriyet muhabiri Meltem Özgenç’e konuşan Tarım Bakan Destekçisi Ayşe Ayşin Işıkgece, “Türkiye’de her sene 18.8 milyon ton yiyeceği çöpe atıyoruz. Bu, 625 bin adet çöp kamyonu dolusu yiyecek demek. Biz yiyeceğin nasıl korunacağını dahi bütün öğrenmiyoruz” demişti. Yeniden Hürriyet’te Erdinç Çelikkan imzasıyla yayınlanan bir haberde ise Türkiye İsrafi Temkine Vakfı’nın TİSVA hazırladığı raporda Türkiye’de bir senede 214 milyar liralık yiyecek israfının yapıldığı açıklanmıştı.

BİREY BAŞI İSRAF 121 KG

BM’nin Yiyecek Atık Endeksi 2021 raporuna göre dünyada her sene harcayıcıya sunulan yiyeceğin 6’ta biri çöpe gidiyor. Birey başına düşen yiyecek israfı ise senelik 121 kg. The World Counts’un bilgilerine göre, sadece bu sene 433 milyon 27 bin 486 ton yiyecek israf edildi veya kayboldu ve bu her geçen dakika süratle çoğalıyor.

NE KADAR KAZANIYORLAR?

Paklik emekçilerinin ücretleri ise 3 bin 700 liradan başlıyor. Her belediyede vaziyet değişik. Bazı belediyelerde bu son zamanlarda 5 bin 500 liraya kadar erişmiş. Ama hep bahsedilen çöp toplayıcılarının 7-8 bin lira ücret aldığı rivayeti bildiğim kadarıyla doğru değil. Üstelik haftada 6 gün yapılan iş oldukça ağır bir o kadar da sıkıntılı.

Çöpteki gıda israfı üzüyor

YASAKLI GÜNLERDE ÇÖP ÇOĞALIYOR

Pandemi yarıyılında paklik emekçileri için işlerin daha da güçleştiğini söyleyen Sadık Cinek, “Çöpe atılan maddelerden hastalık kapma olasılığımız var. Bu hem bizi hem ailemizi korkutuyor. Olabildiğince dikkat etmeye çalışıyoruz” dedi. Cinek, kısıtlamaların olduğu yarıyıllarda semtlerde çöp imalin artığını da aktardı.

Canlı Borsa - Altın Maliyetleri - Döviz Kurları için Bigpara