Dünyanın en ölümcül canlısı! Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdü

Dünyanın en ölümcül canlısı! Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdü

Sivrisinekler neden bazı insanları daha çok ısırıyor? Bu sualin yanıtını hepimiz merak ediyoruz. Bilim insanları yaptıkları araştırmalarla bir yandan buna yanıt ararken bir yandan da bu hayvanların dünyanın

Sivrisinekler ve yaydıkları hastalıklar, tarihteki tüm savaşların toplamından daha fazla insanın vefatına yol açtı. Peki, sivrisinekler neden bazı insanları daha çok ısırıyor ve hastalıkların dağılmasında nasıl bu kadar tesirli oluyor?

Gerçeğinde, istatistiklere göre sivrisinek, insanlar için sarih ara dünyadaki en ölümcül canlı.

Yalnızca 2018 senesinde takribî 725 bin vefata neden oldu.

Aynı sene, en çok can kaybına yol açan ikinci etken, 437 bin bireyi öldüren insanın ta kendisiydi. Bunu yılanlar, köpekler, zehirli salyangozlar, timsahlar, su aygırları, filler, aslanlar, kurtlar ve köpekbalıklarının hamleleri izledi.

Dünyanın en ölümcül canlısı Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdüDSÖ KILAVUZ YAYINLADI

Bu evham verici gidişat sebebiyle, Dünya Sağlık Teşkilatı 2017'de, ülkelerin sivrisinek kaynaklı vektörlerle bulaşan hastalıkların hakimiyeti için yönlendirilmesi emeliyle "Küresel Vektör Hakimiyet Cevabı GVCR 2017–2030" rehberini onayladı.

Bu, hastalıkları önlemek ve ortaya çıkabilecek salgınlara hemen müdahale etmek için kritik bir ehemmiyete sahip.

Sivrisinekler; Batı Nil virüsü, Zika virüsü, dang humması, sarı humma, chikungunya, St. Louis ensefaliti, lenfatik filaryaz, La Crosse ensefaliti, Pogosta hastalığı, Oropouche ateşi, Tahyna virüsü, Rift Vadisi ateşi, Semliki Ormanı virüsü, Sindbis ateşi, Japon ensefaliti, Ross Nehri ateşi, Barmah Orman virüsü veya sıtma gibi muhtelif hastalıkları bulaştırabilir.

SAYISIZ HASTALIK YAYIYORLAR

Bu biçimde sadece 2020'de 627 bin vefat oldu.

Peki, sivrisinekler neden insanları ısırıyor ve kimileri neden daha fazla hedef oluyor?Dünyanın en ölümcül canlısı Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdü

Karbondioksit ve beden kokuları

Hem erkek hem de dişi sivrisinekler gerçeğinde öbür hayvanları ısırmadan da yaşayabilir. Ancak dişiler faize döngüsünü bitirmek için kana gereksinim dinler.

Takribî 100 sene evvel, karbondioksitin CO₂ sivrisinekleri cezbettiği ortaya çıktı.

Ancak, karbondioksitin sürükleyiciliği sivrisineklerin neden sistematik olarak bir bireyi öbürüne seçim ettiğini açıklamıyor.

Sivrisineklerin belli insanlara daha fazla ilgi duymasını sağlayan başka fiziksel ve kimyevi işaretler var.

Bunlar arasında ısı, su buğuyu, nem, görsel nedenler ve en ehemmiyetlisi tenden dağılan kokular bulunuyor.

Dünyanın en ölümcül canlısı Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdüSivrisinekler bazı insanları daha çok ısırıyor... Sebeplerini uzmanlar senelerdir inceliyor

Bazı moleküller öne çıkıyor

Hangi aromaların sivrisinekleri daha çok sürüklediği henüz bütün olarak anlaşılmamış olsa da, bir hayli çalışmada indol, nonanol, oktenol ve laktik asit gibi moleküller öne çıkıyor.

Amerika Birleşik Devletlerindeki Beynelmilel Florida Üniversitesi'nden Matthew DeGennaro liderliğindeki bir araştırma takımı; IR8a olarak öğrenilen ve pek çok hastalığı taşıyan Aedes aegypti sivrisineklerinin laktik asidi tespit etmesini sağlayan eşsiz bir koku reseptörü olduğunu keşfetti.

Bilim insanları, böcek antenlerinde bulunan IR8a reseptörünü değişinime uğrattığında, sivrisineklerin laktik asit ve insanlar tarafından dağılan öbür asidik kokuları tespit edemediğini gördü.

SİVRİSİNEKLERİ SÜRÜKLEYEN KOKU

Öte yandan, son araştırmalara göre, dang ve Zika virüsleri, farelerin ve enfekte ettikleri insanların kokularını değiştiriyor ve onları sivrisinekler için daha çekici hale getiriyor.

Bu vaziyet de hasta bireyi ısırarak enfekte kanını almaları ve ardından virüsü başkalarına taşımaları gidişatını destekliyor.

Klasikte, insan ve kemirgenlerin teni, bakteri popülasyonlarını sınırlayan bir antimikrobiyal peptit üretiyor.

Ancak, dang veya Zika ile enfekte olmuş farelerde, bu peptidin yoğunluğu eksiliyor ve bazı bakteriler artarak asetofenon en kolay aromatik bileşik imalini tetikliyor.

İnsanlarda da eş bir gidişat mevzubahisi. Dang humması hastalarının koltuk altlarından bir araya gelen kokular, sağlıklı insanlarınkinden daha fazla asetofenon kapsıyor.

Dünyanın en ölümcül canlısı Sivrisineklerin sırrını bilim insanları çözdü Bazı insanların yaydığı koku sivrisinekleri sürüklüyor olabilir

DÜZENLEMEK OLASI MÜ?

Garip olansa, bunun düzenlenebilir olması. Dang humması ile enfekte olmuş farelerin kimileri, daha az asetofenon salımına yol açan ve böylece sivrisineklerin sürükleyiciliğini eksilten izotretinoin ile rehabilitasyon edildi.

Böylece sivrisinek ısırmalarının önüne geçildi.

Sivrisineklerin bir insanı ısırmayı neden seçim ettiğine müteveccih bu tespitler, vektörler tarafından bulaşan hastalıkların eksiltilmesine destekçi olabilir.