'Eğer yeniden kapanmak istemiyorsak...' Dördüncü dalga geliyor mu? | 5 UZMAN 1 SORU

'Eğer yeniden kapanmak istemiyorsak...' Dördüncü dalga geliyor mu? | 5 UZMAN 1 SORU

Aşılama oranlarının süratle çoğalması ve sıradanlaşma adımları ile beraber pek çok birey pandeminin artık biteceğine dair ümitli. Ancak hala aşılanmayan, sırası geldiği halde aşı olmayan birey…

Dünyayı tesiri altına alan Covid-19 salgını, bütün bitti diyecekken yine tutuşuyor. Aşılanmadaki sürat ve 17 günlük bütün kapanma sonrasında hadiselerin de düşmesiyle sıradanlaşma adımları atıldı. Olaylar 4 bin etraflarına kadar inmişken yine bir yükseliş kollanmaya başladı. 17 Temmuz bilgilerine göre Türkiye'de 24 saatte 7 bin 666 olay görüldü. Yalnızca Türkiye’de değil, dünyanın dört bir yanında da olaylarda bir yükseliş trendi egemen. Öyle ki; ABD’de bazı eyaletler maske lüzumluluğunu tekerrür getirdi. Koronavirüsün seyrini değiştiren varyantların yanı gizeme aşı olma oranlarının da bu tabloda tesiri oldukça büyük.

Peki dördüncü dalga gelecek mi?

Uzmanlar dünyada dördüncü bir dalga görülmesinin sürpriz olmayacağını söylerken, Türkiye için de bayram tatiline dikkat çekti.

Prof. Dr. Derya Unutmaz: Dünya genelinde dördüncü dalganın görülme olasılığı netlikle var. Hatta dördüncü dalga kaçınılmaz vaziyette şu anda. Zira delta varyantı gerçekten şu ana kadar ki virüslerin en bulaşıcı versiyonu. Çok süratli bulaşıyor ve dünyada bir hayli ülkenin de aşılanma oranları çok düşük. Şu an cemiyetsel bağışıklığa erişmiş birkaç ülke var ve onun dışındakilerde virüs süratli bir biçimde yayılıyor. Hatta daha evvel çok az hadisenin olduğu Tayland, Vietnam gibi ülkelere de çok büyük bir dalga geldi ve bu ülkelerdeki ilk büyük dalga. Tayland'da geçen aya kadar günde birkaç olay görülürken, son zamanlarda takribî on bini buluyor. Aşıların beceriksiz olduğu ülkelerde delta varyantını hakimiyet etmek pek muhtemel gözükmüyor. Ancak aşı olan yerlerde en azından virüsün önü kesilebiliyor. Bunun misalini İsrail'de görüyoruz. İsrail'de de olaylarda çoğalış var ama bu çoğalış orantısal olarak çok daha düşük. Özellikle hem İsrail'de hem İngiltere'de olan çoğalışlarda ağır hastalık ve vefatlar orantısal olarak çoğalmıyor.

Dördüncü dalganın Türkiye’yi de vurma olasılığı her zaman var. Türkiye son bir ayda çok süratli bir aşı programı uygulayarak bir ölçü bunun önüne geçebildi. Fakat hala cemiyetsel bağışıklık için beceriksiz vaziyette. Cemiyetsel bağışıklığa erişmemiz için en az iki ay vakit var. Zira çoğu insanın ikinci doz aşıları yeni uygulanmaya başlandı. Türkiye'nin günlük bir milyon aşılamayı en az iki ay devam ettirmesi gerekecek ki iki doz aşı olan popülasyon yüzde altmışlara erişsin. İşte o zaman önünü kesebileceğimizi düşünüyorum. Burada işin ehemmiyetli bir kısmı ulusa da düşüyor. Açılma oldu ancak yeniden de kapalı etraflarda maskenin takılması gerekiyor. Özellikle de bayram süreci çok riskli olacak ve olay sayılarında netlikle çoğalış yaşanacak. Aşılamanın iyi gitmesinden dolayı dördüncü dalgada ortaya çıkan olay sayılarının önceki dalgada olduğu kadar yükseleceğini düşünmüyorum.

İşte o zaman önünü kesebiliriz... Dördüncü dalga geliyor mu | Yeniden kapanma olur mu

Prof. Dr. Hacer Kuzu Okur: Koronavirüsün delta varyantı çok daha fazla bulaşıcı özelliğinden dolayı tırmanışta. Tüm dünyada sıradanlaşma sürecinin başlaması ile unutulan ihtiyatlar delta pikinin yaşanmasına neden olacak. Aşının yapılması çok ehemmiyetli ancak tek başına yeterli değil. Yaz bitmeden tekerrür kapanmalar olacak gibi gözüküyor. Türkiye için bayram ve devam eden yaz tatili yarıyılı ne yazık ki çok riskli neticelerin sinyalini vermeye başladı. Fertsel önlemlerin önemsememe edildiğini görmek dördüncü pikin habercisi. Virüslü hasta sayısındaki çoğalış ve ağır muayenehane vaziyetteki hastalar ülkemize her alanda büyük kasvet yaşatacak. Aşıdan bırakmayın, bayramda öpüşmeyin ve sarılmayın. Hatta grip eşi şikayeti olanlar da PCR testi yaptırmak için gecikmemeli.

Prof. Dr. Neşe Saltoğlu: Son zamanlarda Avrupa’da olay sayısı düşmüşken hasta sayısında tekerrür yükselmeler bildirildi. İngiltere, Portekiz, İspanya, İsrail gibi ülkelerde koronavirüs, delta varyantı dediğimiz tipi ile hasta sayısında çoğalış göstermekte. Ülkemizde de delta varyantı mevcut ve son günlerde koronavirüs olaylarında çoğalış trendi kollanmakta. Korkulan dünyada bir hayli ülkede güz yarıyılında bir dördüncü dalga ihtimali. Dünyada böyle bir ihtimal varlığında tam ülkelerin etkilenmesi kaçınılmaz. Burada tek deva cemiyetsel bağışıklığın sağlanması başka bir deyişle aşılanan birey sayısının cemiyetin yüzde 70’in üzerine süratle erişmesi.

Özellikle aşılanmamış şahıslar arasında delta varyantı ile enfeksiyon büyümesi mevzubahisi. Virüsün öbür tiplerine göre delta çok daha bulaşıcı ve bir birey vasati 6 şahsı enfekte edebiliyor. Delta varyantı ile hasta olan gruplarda yoğun bakıma uyuyanlar yalnızca yaşlılar değil, genç popülasyon da bu sebeple uyuyabiliyor. Koronavirüs aşısı olanlarda varyantla karşılaşma neticeyi hastalık geçirse dahi hafif seyirli oluşurken, aşı sağlık kurumuna uyuyuşu da, ağır hastalığı da önlemekte.

Aşı virüse karşı elimizdeki hali hazırda en tesirli silah. BioNTech aşısının delta varyantına karşı daha tesirli olduğunu yapılan çalışmalardan öğreniyoruz. Yaz mevsimi gelmesi sebebi ile hakimiyet tedbirlerinin de, maske, mesafeye riayetin giderek eksildiğini ne yazık ki görüyoruz. 

Prof. Dr. Hakan Oğuztürk: Ne Yazık Ki Covid-19 pandemisi yeni varyantlarıyla dünyada olduğu gibi ülkemizde de negatif tesirini devam ettiriyor. Virüs hayatının devam eforu bizlerin sosyal hareketliliği ile doğru orantılı çoğalıyor veya eksiliyor. Olay sayılarının istenilen seviyeye düşmemesi can sıkmakla beraber gerçeğinde ben değişik pencereden bakıyorum. Temmuz ayı başından itibaren yine sıradanlaşma sürecinin başlaması ile sosyal hareketliliğinde çoğalması kaçınılmaz oldu. Eş zamanlı olarak delta varyantı da ülkemizde tesirini göstermeye başladı. Buna karşın olay sayıları düşmese de 5 bin 10 bin aralığında plato çizmekte. Süratli yükseliş olmadan bu seviyede kalmasının en büyük faktörü natürel ki her gün binlerce şahsın aşılanması ve bunun süratle devam etmesi. Biz böylece cemiyetsel bağışıklığa erişerek mevcut virüsler ya da mümkün varyantların devirici tesirinden kendimizi gözetmiş olacağız.

Önümüzdeki süreçte başka değişinimler de görülebilir ama çözüm ve teklifler net. Hijyen kaidelerine uyulmalı. Aşılama sırası gelenler kararsız etmeden hemen aşı olmalı. Virüs ne kadar süratli yayılırsa değişinimlerde o kadar çok olacağından bu döngüyü kırma ismine aşılama sürecine herkesin destek vermesi çok ehemmiyet talep etmekte. Şayet aşılamaya destek ve süreç bu biçimde devam ederse natürel ki bütün kapanma ülkemiz gündemine gelmez. Bu anlamda ben cemiyetsel bağışıklığı sağlayarak gireceğimiz önümüzdeki güzün, 2020 seneyi güzünden kısıtlamalar mevzusunda daha iyi ve konforlu geçeceğine inanıyorum. İnancıma destek sağlayacak en ehemmiyetli parametreler ise; cemiyetin aşılamalara destek vermesi, bayramda maske mesafe ve paklik kaidelerinin hiç aksatılmaması, sarih alan bile olsa kalabalık etraflarda bulunmama ve oluşmasına neden olmamak biçiminde sıralanabilir. Özellikle gençlerimizin yakınları ile netlikle el öpme ve sarılma biçiminde bayramlaşmaması bu emele erişmede bizlere pozitif katkı sağlayacaktır.

Prof. Dr. Faruk Aydın: Rehabilitasyonda ve önlemede ciddi bir büyüme ve aşı haricinde başka silahımız yok. Dolayısıyla pandemi süratini kesmiş olmakla beraber tam dünyada devam ediyor. Dünya aşı siyaseti ise ne yazık ki tam insanlara denk biçimde bölebilecek ve eş zamanlı olarak aşılanabilecek bir yapıma erişemedi. İnsandan insana geçerek hayatını sürdüren bir virüs için hala çok fazla alıngan insan var. Pandemiyi önlemenin en ehemmiyetli taktiklerinden biri de onu aramızda yaşatmamak. Bunu da maske, mesafe ve hijyen kaidelerine uyarak, topluluklar oluşturmayarak ve aşı olarak sağlamak muhtemel.

Ülkemiz özelinde baktığımızda aşılama oranımız şu an için yüzde otuz ortamlarında. Hala çok fazla aşılanmamış insan var ve virüs alıngan insanları bulup hayatını sürdürmeye devam edebilir. Yeni varyantların yaradılışını yasaklamak için süratlice aşılanmak ve virüsün aramızda yaşamasını yasaklamamız gerekiyor. Zira bu virüs insandan insana bulaşıyor ve insanlarda artarken varyant yaradılışını sağlıyor. Bugüne kadar üretilen aşılar varyantlara karşı bağışıklığı da geliştirebilmekte ve önleyici bir görev üstlenmekte. Şayet varyant yaradılışının devam etmesi gidişatında aşılardan da kaçabilen yeni varyantların oluşma tehlikeyi var. Bu nedenle yeni salgınlar bizi bekliyor olabilir.

Tüm dünya için konuşmak gerekirse dördüncü dalganın oluşma olasılığı oldukça yüksek. Zira aşılanmamış cemiyet sayısı çok fazla. Türkiye'de ise yaz yarıyılında ciddi bir pik beklemiyorum ancak güze girerken ufak bir pik görme olasılığımız var. Zira mektepler, iş yerleri açılacak ve tekerrür kalabalıklar oluşacak. 

Koronavirüs artık dünyada varlığını sürdürmeye devam edecek gibi görünüyor. Zaman zaman mevsimsel hastalık biçiminde karşımıza çıkacak. Ancak bunun için en az bir veya iki sene gerekiyor. Başka Bir Deyişle pandemiyle gayrette daha birkaç sene daha yeni varyantların oluşmasını yasaklamak ve korunma yollarını izlememiz gerekiyor. Aksi halde daha önceki olağanımıza dönmek için daha çok zamana lüzumumuz olabilir. Herkesin aşılarını bütün olarak yaptırması gerekiyor. Aşıların bugüne kadar ciddi yan tesirleri olmadı ancak virüsün yan tesirleri çok çok daha fazla. Aşı karşıtlarının bilimsel hiçbir delilleri olmaması gibi aşı yaptırmamanın da pratik hiçbir kazancı yok.