En güçlü silahımız hatırlatma dozları

En güçlü silahımız hatırlatma dozları

Üçüncü doz aşının üzerinden altı ay geçenler için andırdırma dozu buluşmaları belirlendi. Ancak dördüncü dozu yaptırma mevzusunda emin olamayanların sayısı da çok. Andırdırma dozunu kimler, ne zaman

Olay sayıları son haftalarda tüm dünyada çoğalıyor. Uzmanlar bunu salgın önlemlerinin hafifletilmesine ve Omikron’un alt varyantlarının baskın hale gelmesine bağlıyor. Aşılanmanın tesiriyle sağlık kurumuna yatış oranları ve vefatlarsa hakimiyet altında yakalanıyor.

Geçen günlerde Sağlık Bakanlığı’ndan haber geldi; üçüncü doz aşısının üzerinden altı ay geçenlerin andırdırma dozu e-Nabız sistemine belirlendi. Ancak dördüncü dozu olma mevzusunda sıkıntılılık yaşayanların sayısı hayli fazla. Prof. Dr. Derya Unutmaz “Aşıları bütün olan bir şahsın yeni varyantlar da dahil koronavirüsten vefat tehlikeyi gripten daha düşük. Ancak yaşlı bireylerin andırdırma dozunu yaptırmalarında fayda var” diyor.

‘Emel, korunma hattını güçlü yakalamak’
Dr. Sevgi Salman Ünver Genomedis Biyoteknoloji kurucusu

* COVID-19 pandemisi için geliştirilen aşıların büyük kısmı belli aralıklarla iki doz olarak tasarlanmıştı. Misalin,
BioNTech için 28 gün arayla iki doz önerilirken Sinovac 14 gün arayla iki doz olarak çalışılmıştı. İlk aşı uygulama tasarıyı ve oluşan bağışıklığın takibiyle ek aşı dozlarına gereksinim olup olmayacağı incelendi. Aşılarla elde edilen bağışıklık cevabının zaman içerisinde eksilebildiğini gördük.

* Bağışıklık sisteminin, ‘düşman’la alakalı zaman zaman belleğini yenilemek gerekir. Bu sebeple ek dozlar başka bir deyişle ‘andırdırma dozları’ gerekir. Bu pandemi sürecinde, SALLA Cov-2 virüsünün geçirdiği değişinimlerle ortaya çıkan yeni varyantların bulaşma sürati ve aşının oluşturduğu bağışıklıktan kaçma tepkileri incelendi. İlk iki doz aşıdan en erken üç ay sonra üçüncü doz aşının bağışıklık cevabını kuvvetlendireceğine karar verildi ve ‘andırdırma dozu’ önerildi.

En güçlü silahımız hatırlatma dozları

* Yapılan çalışmalar, andırdırma dozunun bağışıklık cevabını 25 ila 100 kat çoğaldırdığını ortaya koydu. Şimdi üçüncü dozdan başka bir deyişle ilk andırdırma dozundan bir zaman sonra, bazı tehlikeli grupların dördüncü doza, başka bir deyişle ikinci ‘andırdırma dozuna’ gereksinim dinleyeceği öngörüldü.

* Üçüncü dozun üzerinden bir zaman geçti. Yeni varyantlarla baş edebilmek için kuvvetlendirilmiş bir bağışıklık cevabına gereksinim var. Bu surattan bir hayli beynelmilel sağlık otoritesi, özellikle 50 yaş üstündekilere ve bağışıklık cevabını düşüren bir hastalığı olanlara ikinci andırdırma dozunu öneriyor. Özellikle yaz sonrası kapalı mekânlara geçişle ve virüsün yayılma süratinin çoğalmasıyla bireylerin sıhhatini gözetmesi için dördüncü dozun ehemmiyetli olacağı
düşünülüyor.

* Kanada’da 61 bin 344 şahısla yapılan gözlemsel çalışmayla dördüncü dozun COVID-19’un ciddi hastalık tablosu oluşturmasını yüzde 86, virüsün bulaşmasını da yüzde 49 oranında önlediği tanımlandı. Bu sebeple 50 yaş üstü bireylere, kronik hastalığı olanlara ve virüs yükü yüksek etraflarda çalışan sağlık çalışanları gibi bireylere dördüncü doz öneriliyor.

* BioNTech aşısının Omikron üzerindeki tesirlerini inceleyen çalışmalara göreyse BioNTech, virüsün bulaşmasını önlemede yüzde 30-40 tesirliyken ağır hastalık ve sağlık kurumuna yatmayı önlemede hâlâ yüzde 70 etrafında tesirli. Ancak aşılamanın üzerinden üç aydan fazla zaman geçtiğinde bağışıklık cevabında düştüğü için andırdırma dozları yapılarak korunma hattını güçlü yakalamak kastediliyor.

* Tüm dünyada Omikron varyantının yayılan cinsi hafif semptomlar gösterse de olay sayıları çoğalışa geçmiş görünüyor. Son yedi günle bir evvelki yedi gün karşılaştırıldığında olay sayıları yüzde 3, vefat oranıysa yüzde 1 çoğalmış gidişatta. Bunun sebebi Omikron varyantının iki alt cinsi olan BA.4 ve BA.5’in baskın hale gelmesi. Vefat oranı çoğalmasa da ilk Omikron varyasyonuna göre daha süratli yayılan ve alt solunum yollarını daha fazla etkileyen bu yeni cinslerin önümüzdeki aylarda daha ciddi bir mesele oluşturmaması için aşı bağışıklığını kuvvetlendirmenin lüzumluluğuna ve andırdırma dozlarının yapılmasına karar verildi.

‘En aktüel aşıyı olmakta fayda var’
Prof. Dr. Bülent Ertuğrul [Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları KLİMİK Derneği Yönetim Kurulu Üyesi]

* Pandemi devam ettikçe özellikle tehlike grubundaki fertlerin, son aşılarının üzerinden altı ay geçmişse o yarıyıldaki en aktüel aşıyı olmalarında fayda var.

* Tehlike grubundaki fertler için yeni aşıyı beklemek tehlikeyi çoğaldırıcı. Hatırlatma dozlarını yaptırmalarını öneririm. Ancak sağlıklı ve aşı şemasını bitirmiş fertler için altı aylık zaman aşılabilir ve ağustos, eylül beklenebilir.

‘50 yaş altındakiler güzü bekleyebilir’
Prof. Dr. Derya Unutmaz Jackson Laboratuvarı Enstitüsü’nde baş tahlilci immünoloji uzmanı

* Üçüncü doz başka bir deyişle ilk andırdırma dozu yeterli bir doz. Fakat yaşlı şahıslarda bunun altı aydan sonra tesirinin eksildiği anlaşılıyor. Zira ihtiyarladıkça bağışıklık sistemimizin belleği de geriliyor. Bu bakımdan virüsü andırdırmak gerekiyor.

* Dördüncü doz 50 yaş altındakilere çok bir tesir sağlamıyor. Zira üçüncü dozun veya 2 Sinovac olanlarda ikinci BioNTech, başka bir deyişle dördüncü doz tesiri uzun zaman devam ediyor. Ancak daha yaşlı, özellikle 60-65 yaş üzerindeki şahıslarda yinelenmesi ehemmiyetli.

En güçlü silahımız hatırlatma dozları

* Şu anda uygulanan aşılar orijinal virüse karşı geliştirilenler. Omikron ve alt varyantlarına karşı geliştirilmiş aşı zorunlu. BioNTech ve Moderna işletmeleri bunları geliştirdi ve sınama süreçlerine başladı. Güz gibi piyasaya sürüleceğini hipotez ediyorum.

* Andırdırma dozu vurulanlar müddeti geldiğinde yeni aşı da olabilir. Bu süreçte çoğu birey Omikron’a tutuldu ya da tutuluyor. Dolayısıyla zati yeni aşıyla aşılanmış gibi oluyor. Fakat son yarıyılda COVID geçirmemiş bireylerin yeni aşıyı olmaları gerekiyor. Bu bakımdan şu anda 50 yaş altındaki sağlıklı bireylerin dördüncü dozu olmayıp güzü beklemeleri daha uygun. Daha yaşlı gruptakilerinse şu anda dördüncü aşıyı olup belki kışa doğru da yeni gelecek aşıdan olmaları gerekebilir.

* Aşı tüplerinin üzerinde yazan son kullanma tarihlerini bir sene daha uzatabiliyorsunuz. Derin dondurucuda saklandıkları için tesirlerinde rastgele bir farklılık olmuyor. Başka Bir Deyişle diyelim ki son kullanma tarihi 2022 Ocak olan bir aşı 2022’nin son gününe kadar kullanılabiliyor.