Flamingolara ağlarken... 'Tarihi' tablo çok daha korkunç...

Flamingolara ağlarken... 'Tarihi' tablo çok daha korkunç...

Bir yarıyıl 'flamingo cenneti' olarak tanınan Tuz Gölü’nde suya ulaşamayan suratlarca flamingonun can vermesi, gözleri Türkiye'deki kuş popülasyonuna çevirdi. Dik kuyruk, tepeli, ak pelikan…

Tuz Gölü'nden geçtiğimiz hafta çok acı bir haber geldi. Suratlarca flamingo susuzluğa terk edildiği için hayatını yitirdi. Uzmanlara göre, Türkiye'deki flamingo cenneti sayılan Tuz Gölü'nün 'cehenneme' döneceği günlere doğru süratle ilerliyoruz.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...

Yurt genelinde olduğu gibi Konya Kapalı Havzası'nda da kuş spektrumu son senelerde süratli bir düşüşte. Bunun başlıca nedenleri arasında abuhava krizi ve devletin tüm temkin ve ihtarına karşın sürdürülen firari tarımsal sulama geliyor.

100 BİN FİRARİ KUYU VAR!

Resmi sayılara göre, Konya Ovası'ndaki ruhsatlı kuyular içerisinde 4 bin 751 kuyu ile beraber içme ve yardım emelli olarak açılan 5 bin 963 kuyu ve 21 bin 177 adet kişi kuyusu var. Geri kalan 100 bin kuyu ise ruhsatsız/firari kuyu.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...
Firari kuyulardan ne kadar su çekildiği ise öğrenilmiyor.

Başka Bir Deyişle zati bitmek üzere olan yeraltı suları; salma sulama, yağmurlama tipi sulama gibi kaba sulama teknikleri suratından çekilmeye devam ediyor. Bu da Tuz Gölü, Akşehir Gölü gibi göllerin kuruması ve oradaki kuş ve hayvan spektrumunun sonu anlamına geliyor.

Mesleksel yaşamını Türkiye'deki kuş spektrumunu gözetmeye adayan 'ender' adlardan, Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi, Biyoloji Kısmı öğretim azası Prof. Dr. Ahmet Karataş yaşananlar karşısında başkaldırı ediyor.

Bölgenin 'tarihini' Hürriyet'e anlatan Karataş, "Tuz Gölü'nün Eşmekaya sazlıkları tamamen kurutuldu. Kulu Düden Gölü iyice müesseseye noktasına çekildi. Nasreddin Hoca'nın maya çaldığı Akşehir Gölü tarih olmak üzere. Su seviyesi yüzde 5'lerde. Yeniden Eber Gölü can çekişiyor" dedi.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...

"KUŞU VAZGEÇİN CANLI KALMADI"

Dik kuyruk, tepeli ve ak pelikan gibi onlarca kuş çeşidinin ya tarihe karıştığını ya da nesli tükenme riski ile karşı karşıya kaldığını belirten Karataş, "Misalin Hotamış Sazlıkları, ak kuyruklu kızkuşunun çok ender faize alanlarından birisiydi. Şu anda Hotamış Sazlıkları'nda kuşu vazgeçin hiçbir canlı cinsi kalmadı. Yaz ördeği bu topraklarda en son 2011'de görüldü. 1960'ların yılanboyun kuşu artık tarih oldu. Soyunu kuruttuk... Misalin dik kuyruk 3-4 yıl evvele kadar Niğde'deki gölette yaşayabiliyordu. Ancak bu kuş cinsi de nesli tükenme riski ile karşı karşıya kaldı" dedi.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...

"40-50 SENE İÇİNDE KUŞLAR YOK OLMAYA BAŞLADI"

Tansun Gürpınar'ın 1960 ve 1970'li senelerde yaptığı çalışmayı anımsatan Karataş "Tansun Gürpınar'ın araştırmasına göre Türkiye'de 5 milyona yakın kuş vardı. Bu sayı bugün dörtte biri kadar dahi değil. Kuş rakamı da spektrumu da süratle eksiliyor" diye konuştu.

ACİLEN BİLİM HEYETİ OLUŞTURULMALI!

Karataş, çözüm teklifi olarak; koronavirüsle çaba için kurulan Bilim Heyeti gibi acilen bir heyet oluşturulması gerektiğini belirtti ve ilave etti: "Bu heyette Tarım ve Orman Bakanlığı, Etraf Bakanlığı gibi alakalı bakanlıkların yanı gizeme tüm kentlerdeki üniversitelerden uzmanlar da yer almalı. Mevcut vaziyet oldukça korkunç. Vakaya yalnızca ekolojik açıdan değil tarımsal ve ekonomik açıdan da yanaşılmalı."

Karataş, "Yeraltı sularının her geçen sene çekildiği ülkemizde çiftçilerin ne takım ne ekemeyecekleri de ortaya çıkan netice ile kaidelere bağlanmalıdır. Misalin su yokluğu çekilen bölgelerde; şeker pancarı, mısır gibi bol suya gereksinim dinleyen mahsuller yerine çiftçiler mercimek ve nohut gibi mahsullere yönlendirilmeli" ifadelerini kullandı.

KONYA'DA ALARM VEREN SU VAZİYETİ

Konya Kapalı Havzası'ndaki vaziyeti Hürriyet'e anlatan Konya Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Kısım Başkanı Prof. Dr. Fetullah Arık'ın söyledikleri de çok değişik değil.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...

MESELELERİ MADDE MADDE SIRALADI

"Ne Yazık Ki bölgenin pek çok yerinde yeraltı suyuna erişilemiyor" diyen Prof. Arık, meseleleri ise şöyle sıraladı:

* Havzada tarımsal yapım giderek değişmekte olup geçmişte daha az su harcayan buğday-arpa gibi tahıl yapımı günümüzde şekerpancarı, danelik ve silajlık mısır, yonca ve ayçiçeği gibi daha fazla su harcayan tarımsal modele evrilmekte. Buna ek olarak büyükbaş hayvancılığın yaygınlaşmasıyla beraber gerek içme suyu lüzumunun çoğalması gerekse yemlik nebat yonca, silajlık mısır imali de giderek yaygınlaşmakta.

* 2000’li senelerden günümüze kadar geçen süreç içinde yapılan pek çok tasarılama, teşvik ve teklifler neticesinde artık salma sulama kaba sulama nerdeyse bitti ancak tazyikli sulamada damlama, yağmurlama vb. nebatın lüzumu kadar sulama alışkanlığı hali hazırda yeterince büyümedi.

* Çiftçilerimiz nebatın lüzumundan daha fazla sulama yapmakta. Bazen de artan enerji giderleri sebebiyle yeterince sulama yapılamamakta. Sulama lüzumlarının karşılanması için açılan firari kuyular su kullanımı tasarılamasındaki en ehemmiyetli mesele.

Flamingolara ağlarken... Tarihi tablo çok daha korkunç...

"FİRARİ KUYULAR EN BÜYÜK MESELE"

* Firari kuyuların açılmasında jeoloji mühendisliği teknik dayanağı olmadığı için başta kuyu yeri tercihi olmak üzere hangi akiferden su üretileceği, hangi nitelikte su alınacağı, kuyu açımı ve takibi esnasında kuyu ekipmanının uygun olmaması ve kalitesiz su seviyelerinin tecrit edilmemesi gibi pek çok neden bağlı olarak kaliteli su seviyelerinin de kirlenmesi, tuzlanması gibi meseleler ortaya çıkmakta.

* Evraksız kuyular teknik destek almadıkları için kuyu ekipmanı da uygun olmamakta ve açılan pek çok kuyuda verim düşüklüğü, dolgu, göçme gibi meseleler oluşmakta ve kuyu ömürleri çok kısa olmakta.

ÇÖZÜM TEKLİFLERİ

Arık 'acil eylem tasarıyı' tekliflerini ise şöyle anlattı:

* Hali Hazırda fiili olarak bu görevleri yürüten DSİ, SYGM gibi müesseselerimiz bulunmakta. Özellikle su gereksinimini karşılamak ve tasarlamakla görevli olan DSİ’nin müessesesel olarak yetki ve görevlerinin kesin hudutlarla tanımlanması ve su idaresinde daha faal olması gerekir.

* Yüzey ve yeraltı suyu varlığını kesin olarak ortaya koyan, lüzumu ve sağlanabilecek su ölçüsünü hesaplayan ve tasarlayan üniteler kurularak çözüm geliştirilmeli.

Tuz Gölü toplu flamingo ölümleriyle gündemde - Tuz gölündeki Flamingolar neden öldüTuz Gölü toplu flamingo vefatlarıyla gündemde - Tuz gölündeki Flamingolar neden can verdi?