Fon nedir? Fon yatırımı nasıl yapılır? Yatırım yapacaklar nelere dikkat etmeli?

Fon nedir? Fon yatırımı nasıl yapılır? Yatırım yapacaklar nelere dikkat etmeli?

Son yarıyılda yurttaşların yatırım fonlarına olan alakası çoğalarak devam ediyor. Hem ufak hem de büyük yatırımcıların seçim edebileceği fonlar, yatırımlarınızın profesyoneller tarafından idarenmesi…

Yatırım fonu, yatırımcıların birikimlerinin yatırım taşıtlarında değerlendirilmek üzere bir havuz içerisinde bir araya gelmesi ve profesyonel idareyiciler tarafından idarenmesi temeline dayalı faaliyet gösteren bir müessese olarak belirleniyor.

Yatırım fonları, ulustan topladıkları paralar karşılığı pay bonoyu, tahvil, senet gibi finansal taşıtlardan ve değerli madenlerden oluşan portföyleri idarıyorlar. İyi Kazanç İdareyici Ortağı Serra Eren Sarıoğlu ve Inveo Portföy Genel Müdürü Halim Çun son yarıyılım en popüler yatırım taşıtlarından olan fonlar ile alakalı merak edilenleri hurriyet.com.tr'ye anlattı. İşte merak edilen her şey...

1-Fon yatırımının avantajları nelerdir? Hangi yatırımcı profiline sahip bireylere, fon yatırımını nasihat edersiniz?

İyi Kazanç İdareyici Ortağı Prof. Dr. Serra Eren Sarıoğlu: Fonlar, piyasalar mevzusunda uzman profesyoneller tarafına idarenir. Bu da sizin hangi payı alayım, şimdi satmak için doğru zaman mı gibi suallerle aralıksız bu işle ilgilenmeniz zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Fonlar size çeşitlendirme olanağı sağlar. Böylece, farklı yatırım taşıtlarına paranızı yatırarak tehlikeyi dağıtırsınız. Pay tahvilleri, altın, tahvil, eurobond, petrol, yabancı paylar gibi çalgılara yatırım yapma olanağı bulursunuz.

Senetlerin kupon ödemeleri, payların kar hisseyi ödemeleri ile uğraşmak zorunda kalmazsınız. Bu işleri sizin için fon idareyicisi yapar.

Likidite avantajı vardır. Yabancı pay bonoyu ve yabancı borçlanma taşıtları fonları gibi özellikli fonlar dışında bir hayli fonda valör 1 gündür. Bunun için fonun izahnamesine bakmanızı öneririm. Bu vaziyet size acil nakde gereksiniminiz olduğunda basitlik sağlar.

Fon nedir Fon yatırımı nasıl yapılır Yatırım yapacaklar nelere dikkat etmeli

İyi Kazanç İdareyici Ortağı Prof. Dr. Serra Eren Sarıoğlu

Inveo Portföy Genel Müdürü Halim Çun: Bugün bildiğimiz yatırım fonlarının tarihi 100 sene kadar geriye gider. Bugün küresel ölçekte portföy idare firmalarının idarediği varlıklar 100 trilyon doları aşmışken bunun 65 trilyon dolar gibi ehemmiyetli kısmı yatırım fonlarından oluşur. Dolayısıyla, şunu rahatlıkla söyleyebiliriz ki gelişmiş ülkelerde yatırımcıların muhtelif avantajları sebebiyle çok alaka gösterdikleri bir yatırım taşıtıdır fonlar.

Bizde, birden çok faktör sebebiyle yatırım fonları özellikle son iki senede ciddi biçimde alaka görmüştür. Bu büyümede yatırım fonlarının muhtelif avantajlarının rol oynadığını görmekteyiz. Öncelikle şunu söylemekte bereket görüyorum, tam yatırımcıların ufak olsun büyük ölçekli olsun, çok farklı ihtiyaç ve taktiklerine uygun bir yatırım fonu bulunabilir.

Yatırım Fonlarının en temel avantajı profesyonel kadro tarafından idarenerek, rekabetçi bir etrafta getiri arayışlarıdır. Burada, özellikle yeterli ekipman ve zamana sahip olmayan tasarruf sahiplerinin, özellikle bilgi ve deneyim sahibi olmadıkları alanda yatırım yapmayı düşündüklerinde, uslarına ilk gelen yatırım fonları olmalıdır.

Hem karar verme hem de operasyonel güçlükler sebebiyle profesyonel olmayan yatırımcıların pay bonoyu, özel sektör tahvili, Eurobond, yabancı pay bonoyu gibi yatırımları kendi kendilerine yapmak istediklerinde bir hayli maniyle karşılaşmaktadırlar. Oysa ki birikimlerini uzman portföy idareyicileri tarafından idarenen yatırım fonlarında değerlendirerek azıcık evvel saydığımız anapara piyasası vasıtalarının kazançlarından faydalanma fırsatını tutabilirler.

Yatırım Fonları, tüm banka ve yatırım firmalarının internet şubelerinden basitlikle alınıp satılabilir. TEFAS sayesinde elde edilen bu basitlik, geniş bir fon ailesi içinden yatırımcıların kendi seçimlerine uygun portföy oluşturmalarını ve tehlikelerini dağıtabilmelerini oldukça basitleştirdi.

Bu biçimde ufak birikimleri olan yatırımcılar dahi bu fonların avantajlarından faydalanabiliyorlar. Misalin, tek başlarına erişemeyecekleri, sadece kaliteli yatırımcılara satılan Özel Sektör Tahvillerini veya Yabancı Borsa yatırım fonlarına dahi bu fonlar ile basitçe yatırım yapabilirler.

Kısaca özetlersek, yatırımcıların tüm düşünebildikleri yatırım taşıtlarına yatırım fonları aracılığıyla erişmelerinin olası olduğunu söyleyebiliriz. Bunların bir kısmını yukarıyada bahsettiğim gibi sağladıkları basitlikler sebebiyle seçim edebilecekleri gibi, bir kısmını da yüksek performansları sebebiyle seçim edebilirler.

Bu biçimde idarenen zaferli yatırım fonlarından ilkesini de dikkate alarak yüksek performanslı portföyler oluşturabilirler. Değişik yandan, pay tahvilleri, altın, küresel pay tahvilleri gibi piyasalarda pozitif temennileri var ise, bu alanlara yatırım yapan Endeks Fonlardan da bir portföy oluşturmaları olasıdır.

Fon nedir Fon yatırımı nasıl yapılır Yatırım yapacaklar nelere dikkat etmeli

Inveo Portföy Genel Müdürü Halim Çun

2- Fon yatırımlarının tehlikeleri nelerdir?

İyi Kazanç İdareyici Ortağı Prof. Dr. Serra Eren Sarıoğlu: Tüm yatırım taşıtlarında olduğu gibi fonlarda da sermayemizi kaybetme tehlikemiz vardır. Bu tehlikeyi oluşturan alt tehlikeler:

Piyasa tehlikeyi: Yatırımcılar için en temel tehlike etkenini piyasa tehlikeyi oluşturur. Piyasaların temel unsurları olan faiz oranı, döviz kurundaki hareketlere bağlı alana gelen tehlikeleri belirlemek için kullanılır.

Fon portföyünde faize ya da dövize endeksli varlıkların bulunması, oranlar ve maliyetlere bağlı olarak fonun performansını etkileyen en güçlü etkenler olacaktır. Başka Bir Deyişle, portföyünüzdeki varlık ya da varlıklar dövize endeksliyse; döviz kurlarının düşmesi halinde fonunuz değişik etkenlerden bağımsız olarak değer kaybetme meylinde olacaktır.

Piyasa tehlikeleri arasında ortaklık hisseyi maliyet tehlikeyi de mevzubahisidir. Fon portföyüne ortaklık hisseyi de ilave edilirse hisselerin maliyet hareketleri fon performansınızı etkileyebilir.

Karşı taraf tehlikeyi: Kontrat ilişkisi kurduğunuz her vaziyete karşılaşabileceğiniz karşı taraf tehlikeyi, yatırım fonlarında da geçerlidir. Yatırım yaptığınız fonu piyasaya süren kuruluşun mesullüklerini muhtelif mazeretlerle yerine getirmediği ya da getiremediği gidişatları sarihler. Sonuç, haysiyetiyle ödemelerinizde gecikme veya alamama tehlikeyi mevcuttur.

Likidite tehlikeyi: Yatırım yapılan fonun portföyündeki varlıkların nakde dönüştürülmesi evresinde yaşanabilecek aksaklıkları sarihler.

Manivela tehlikeyi: Portföyünde, türev vasıtalar başta olmak üzere manivelalı yatırım taşıtları bulunan ya da muhtelif sebeplerle manivela tesirine maruz kalacak harekâtların yapıldığı yatırım fonlarında karşılaşılabilecek tehlike cinsidir. Manivelalı harekâtlar, getiriyi ve götürüyü misliyle artırdığından yatırım yaptığınız fonlarda bu cins varlıkların ya da harekâtların olup olmadığından kesinlikle haberdar olmalısınız.

Operasyonel tehlikeler: isminden de anlaşılacağı üzere fonla alakalı operasyonel süreçlerden kaynaklanan hasar etme tehlikesini ifade eder. Yatırım fonunu çıkaran müessesenin teknik altyapı beceriksizliği, makûs fon idare performansı, kusurlu veya şikeli harekâtların varlığı operasyonel tehlikeler olarak sayılabilir.

Yoğunlaşma tehlikeyi: Yatırım fonunda yer alan varlıklardan rastgele birine yoğunlaşılması vaziyetinde alakalı varlığın, fonun performansını düşürme ihtimalinin çoğalması tehlikeyidir.

Korelasyon tehlikeyi: Yatırım fonunun portföyünde yer alan varlıklar arasındaki korelasyon ilişkisinin pozitif ya da negatif doğrultuda fonunu performansını etkilemesinden doğan tehlikeleri sarihler. Korelasyon ilişkisi tüm yatırım taşıtları için yarıyılsal olarak mevzubahisi olabilir.

Legal tehlikeler: Mevzuatlar ve legal tertip etmelerde yapılan farklılıklar sonrası fonun getirisinin düşme ihtimalini tanımlar.

İhraççı tehlikeyi: Yatırım fonunun idareyicisi olan firmadan bağımsız olarak, fon portföyünde yer alan varlığı ihraç eden müessese ya da kuruluşlardan kaynaklanabilecek tehlikeleri ifade eder. Misal olarak; işletme senetleri ya da devlet bonolarında firmaların veya ülkelerin yaşayabileceği meseleler…
Yapılandırılmış yatırım taşıtları tehlikeyi: Yapılandırılmış yatırım vasıtalarının fon portföyünde bulunması vaziyetinde yaşanabilecek olağandışı büyümelere bağlı olarak yaşanabilecek tehlikelerdir.

Fon nedir Fon yatırımı nasıl yapılır Yatırım yapacaklar nelere dikkat etmeli

3-Yatırımcılar, yatırım yapacakları fonu seçerken nelere dikkat etmeli, neye göre fon seçmeli? Bunun yanında fon yatırımları ufak yatırımcılar için uygun mudur?

Inveo Portföy Genel Müdürü Halim Çun: Yatırım fonları özellikle ufak birikimleri olan ve para piyasalarını yakından takip edemeyen ya da uzman görüşüne gereksinim dinleyen tüm yatırımcılar için uygundur. Fon seçerken emin mevzulara dikkat edilmesi gerekir. En ehemmiyetli faktör yatırımcının tehlike profilidir; azıcık açarsak yatırımcının tehlike iştahı, piyasalardaki dalgalanmalara dayanıklılığı, yatırım gayeyi, yatırım vadesi gibi alt başlıkları bunun içinde sayabiliriz.

Her fon her yatırımcı için uygun olmayabilir. Bir fon alırken yalnızca TEFAS üzerinden fonun emin yarıyıldaki getirisine bakıp bunun ‘sürükleyiciliği’ne göre yatırım yapmak doğru olmaz. Tüm fonların Anapara Piyasası Mevzuatına göre tertip edilmiş izahname ve yatırımcı bilgi formu ve Fon İlanları gibi evrakları vardır. Bunları araştırarak yatırım fonunun en azından yatırım taktiği, karşılaştırma kriteri, tehlike katsayısı gibi özelliklerini de öğrenmek gerekli.

Bu mevzularda, uzmanlardan danışmanlık almak da olasıdır. Bu biçimde fon tercihi yapıldığında yatırımcı, temennilerine uygun bir portföye sahip olacağı için hem emin bir zaman sonra hayal kırıklığına uğramaz, hem de yatırım fonlarından azami bereket sağlamış olur.

Buraya kadar lafını ettiklerim tüm yatırımcılara uygun olan ve TEFAS sisteminden erişilebilecek yatırım fonları içindi. Ancak, bunların dışında kaliteli yatırımcı diye adlandırılan emin finansal varlığın üzerindeki yatırımcılar için de son senelerde alternatifler oldukça artmıştır.

Özellikle, çok farklı taktikler izleyen ve değişik fonların uymak zorunda olan sınırlamalara tabi olmayan ‘özgür fonlar’ yatırımcılar arasında çok alaka görmüş ve bireye özel ve gruplara özel uygulamaları ile süratle gelişmiştir.

Bunun yanı gizeme yeniden kaliteli yatırımcılara müteveccih Teşebbüs Anaparası Yatırım Fonları ve Gayrimenkul yatırım Fonları da, bayağı fon yaklaşımından değişikleşerek hem bir yatırım taşıtı hem de ehemmiyetli projeleri fonlamaya yarayan yatırım taşıtları olarak ekonominin finansmanı ve gelişmesinde ehemmiyetli rol oynar vaziyete gelmişlerdir.

İyi Kazanç İdareyici Ortağı Prof. Dr. Serra Eren Sarıoğlu: Fon alım/satımında bankalar veya taşıtı müesseseler arasında rastgele bir fark yoktur. Dolayısıyla yatırım hesabınızın olduğu rastgele bir finansal müesseseden fon alım/satımı yapabilirsiniz.

Fon alım satımında bir valör tarihi bulunur. Bazı fonlarda bu zaman 1 gün iken kimilerinde 3-4 güne kadar uzayabilir. Misalin yabancı pay ve yabancı borçlanma taşıtlarında paranın hesabınıza geçmesi 4 günü bulabilir. Para piyasası fonlarında ise bu zaman aynı gündür.

Fona yatırım yapmadan evvel getiri temenninizi ve tehlike iştahınızı iyi tespit etkeniz gerekir. Paranızı ne kadar bir müddetliğine ve nasıl bir emelle yatırıma yönlendirdiğiniz, getiri temenninizde ehemmiyetli bir etmen. İkincisi ne kadar tehlike almak istediğiniz. Birikiminizin negatif senaryoların hakikatleşmesi vaziyetinde değer kaybetmesini göze alabiliyor musunuz? Bunu iyi tahlil etmelisiniz. Sonrasında kendi tehlike likeninize uygun tehlike skalasında yer alan yatırım fonlarını alabilirsiniz. Fonların tehlike değerleri 1 ila 7 arasında değişir. 1 düşük tehlike, 7 yüksek tehlikedir.

Fona yatırım yapmadan evvel, belirli kap.org.tr’deki Yatırım Fonları sekmesinden almayı düşündüğünüz fona ait bilgilere bakmalısınız. Bu sayfalarda fonun yatırım stratejisinden tutun da, idare fiyatına, tehlike değerine, portföy idareyicisine kadar bir hayli detaylı bilgiye erişebilirsiniz.

Ayrıca, fonların geçmiş yarıyıl getirilerini görmek ve değişik fonlarla karşılaştırmak için TEFAS’ı araştırmalısınız. Burada fonların performansları transparan bir biçimde açıklanmaktadır. Ancak burada çok ehemmiyetli bir nokta şudur: Performans mukayese etmesi aynı kategori içinde yer alan fonlar arasında yapılmalı. Bir tahvil fonunu pay fonu ile mukayese etmek yanıltıcıdır. Doğrusu, pay fonunu pay fonlarıyla, tahvil fonlarını tahvil fonlarıyla karşılaştırmaktır.

Yatırım fonları, özellikle ufak birikim sahipleri için en uygun yatırım taşıtlarındandır. Ufak yatırımcılar, finansal kuruluşlardan birikimleri düşük seviyede olduğu için yatırım danışmanlığı ve portföy yönetimi hizmeti alamazlar. Oysa, fonlara yatırım yaparak birikimlerinin profesyonel idareyiciler tarafından idarenmesini sağlamış olur. Üstelik fonlarda çok rakamda yatırımcı olduğu için ödenen idare fiyatları da maliyet avantajı sağlamaktadır.

3.Son yarıyılda çoğalış gösteren tematik fonlardan kısaca bahseder misiniz?

İyi Kazanç İdareyici Ortağı Prof. Dr. Serra Eren Sarıoğlu: Son 1 yıldır ülkemizde çok rakamda tematik fon ihraç edildi. Yenilenebilir enerji, yabancı ve Türk teknoloji firmaları, blockchain teknolojisi firmaları, dijital reyin sektörü, siber güvenlik, yarı geçirgen teknolojileri, sağlık, turizm ve seyahat, elektrikli vasıtalar gibi temalarda 20’ye yakın fon harekât görmekte.

Gelişmiş ülke piyasalarında da son senelerde rakamları artan tematik fonların Türk anapara piyasalarına spektrum getirdiğini söyleyebiliriz.

Inveo Portföy Genel Müdürü Halim Çun: Tematik fonlar son birkaç yıldır gerek küresel alanda gerek yurt içinde oldukça popüler oldu. Ananesel yaklaşımdaki sektör bazlı yatırımlardan ya da faktör bazlı yatırımlardan ‘tematik’ yatırımlara dönüş, yeni bir trend oluştururken, burada en popüler olanlar teknoloji ve alt sınıfları olarak karşımıza çıkmakta.

Bunun yanı gizeme, ESG, düşük karbon ve pak etraf gibi çok farklı temalar da ortaya çıkmakta. Tematik fonlar, fon idareyicileri için bir anlamda ‘teşebbüs anaparası’ kaliteyi taşırken, yatırımcılar tarafından farklı görülebiliyor.

Çünkü bu senenin en popüler “tema”ları veya mega trendleri, her zaman gelecek senenin azami performanslı fonlarına dönüşmeyebilir veya uzun vadeli bir sabır gerektirebilir. Bu sebeple yatırımcıların da tematik fonlara yatırım yaparken, tek bir fondan ziyade portföylerini farklı “temalarla” çeşitlendirmelerini öneririm.

Çünkü, buralarda farklı makro şartlar veya regülasyonlar emin bir tema üzerinde olumsuz tesir yapma tehlikeyi ortaya çıkabileceği de unutulmamalı. Böyle vaziyetlerde yatırımcılar, temennilerine uygun neticeler alamayabilirler. Her şartta, tematik fonlara yatırım yapanlar, pay bonoyu yatırımı olmasının yanı gizeme emin temaların gelecek perspektiflerine bağlı olarak uzun vadeli yatırım yaptıklarını da unutmamaları gerekli.

Canlı Borsa - Altın Maliyetleri - Döviz Kurları için Bigpara