Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı! '30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın'

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı! '30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın'

ABD'nin Seattle şehri geçtiğimiz günlerde mucizevi bir hayat kurtarma hikayesine sahne oldu. Genç bir kadın gittiği hokey maçında önünde duran görevlinin ensesindeki benin cilt kanser belirtisi olduğunu

Sıkı bir hokey taraftarı olan Nadia Popovici, 23 Ekim gün yakaladığı ekip olan Seattle Kraken'ın Climate Pledge Arena'daki maçına gittiğinde bir insanın hayatını kurtarmak üzere olduğundan habersizdi.

Kraken'lar kendi sahalarında Vancouver Canucks'ı ağırlıyordu. Ancak Popovici, hemen önünde duran bir genç adamın ensesine bakmaktan sahadaki çekişmeye konsantre olamıyordu.

Zira Canucks'ın dayanakçı malzemecisi olan bu genç adamın ensesinde bir ben vardı. Genişliği alt yukarıya 2 santimetre olan bu kırmızı-kahverengi benin şekli de düzgün değildi.

22 yaşındaki Popovici, şehirdeki hastanelerde hemşire asistanlığı yaptığından bu cins benleri çok iyi tanıyordu. Brian Hamilton isimli genç adamın boynundaki ben cilt kanserine işaret eden tüm özellikleri taşıyordu.

"Belki de biliyordur" diye düşündü Popovici. Ama şayet öyle olsaydı benin çoktan alınmış olması gerekirdi. Ensesinde böyle bir saatli bombayla dolaştığına göre, Hamilton'ın gidişattan haberdar olmadığına karar verdi. Maça birlikte geldiği ailesine "Ona söylemem gerekli" dedi.

"LÜTFEN BİR HEKİME GÖRÜNÜN!"

Telefonunda bir mesaj yazdı ve maçın bitmesini bilave etti. Birkaç defa el salladıktan sonra nihayet Hamilton'ın dikkatini sürüklemeyi başardı ve telefonunun ekranını sahayla tribünleri ayıran sırçaya yapıştırdı.

Mesajda, "Ensenizdeki ben muhtemelen kansere işaret ediyor. Lütfen bir hekime görünün!" yazıyordu mesajda. Ben, kanser ve hekim sözcükleri parlak kırmızıyla yazılmıştı.

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı 30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın

Hamilton mesaja baktı, elini ensesine götürdü ve yürümeye devam etti. "Ne ilginç iş" diye düşünüyordu bir yandan da. O esnada Popovici de yaptığı şeyden pişmanlık dinlemeye başlamıştı bile. "Acaba yersiz bir hareket mi yaptım" diye geçiriyordu usundan.

Maçtan sonra Hamilton konuta gidip eşine, "Ensemde ben mi var benim?" diye sordu. Eşinin cevabı "Evet"ti. Ardından ekip hekimine benin evham verici olup olmadığını sordu. Onun cevabı da "Maalesef evet" oldu.

Bunun üzerine Hamilton benini aldırdı ve birkaç gün sonra gelen biyopsi sonuçları Popovici'nin gözleminin doğruluğunu ispatladı. Ben tip-2 makûs mizaçlı melanom başka bir deyişle cilt kanseriydi. Ancak erken teşhis edildiği için basitçe alınıp rehabilitasyon edilebilecekti.

ŞAYET BİRKAÇ SENE İLGİSİZLİK ETSE HAYATTA OLMAYACAKTI

Hamilton, 1 Ocak günü tertip ettiği basın toplantısında, "O kadın benim hayatımı kurtardı" dedi ve ilave etti: "Hekimimin dediğine göre, şayet o beni 4-5 sene ilgisizlik etsem, burada olmayabilirdim."

Hamilton, hastalığının rehabilitasyon edilebilir olduğunu bildikten sonra "kahraman" olarak nitelendirdiği Popovici'ye erişmek için kolları sıvadı. Bunun için de Vancouver Canucks'ın desteğini istedi.

"Bulmaya çalıştığım kadına sesleniyorum, sen benim hayatımı değiştirdin ve şimdi ben seni bulup sana ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM! demek istiyorum. Sorun şu ki senin kim olduğunu ya da nereli olduğunu bilmiyorum" diye bir mektup yazan Hamilton, bunu Canucks'ın Twitter hesabından paylaştı.

Popovici'ye erişmek üç saat sürdü. Genç kadın bir evvelki gece kriz müdahale uzmanı olarak çalıştığı intihar tedbire merkezinde mesai yapmıştı. Bu sebeple o saatlerde evinde uyuyordu. Uyandığında telefonu mesajlar ve cevapsız çağrılarla doluydu.

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı 30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın

Sonrası çorap söküğü gibi geldi... Hem Canucks hem de Kraken Popovici'yi 1 Ocak günü oynanacak rövanş maçına davet etti ki zati o da maça her biçimde gitmeyi tasarlıyordu.

O hafta sonu maçtan sonra Popovici ve Hamilton bir araya geldi. Hamilton, Popovici'ye, "Annem seni çok sevdiğini söylememi istedi" sözleriyle teşekkür etti.

Öteki yandan iki ekibin idareyicileri bir araya gelerek, Popovici'nin tıp fakültesi masraflarını karşılayabilmesine ve gelecekte nice hayatlar kurtarabilmesine dayanakçı olmak için 10.000 dolarlık bir btümörs vereceklerini duyurdu.

TÜM CİLT KANSERLERİNİN YÜZDE 1'İNİ OLUŞTURUYOR AMA...

Peki neydi Popovici'nin Hamilton'ın beninde fark ettiği riskli özellikler? Ve dahası kendi bedenimizdeki benlere dair dikkat etmemiz gereken ayrıntılar neler?

Öncelikle cilt kanseriyle alakalı birkaç temel noktayı sıralayalım. Cilt kanseri dediğimizde birden fazla cinsten bahsediyoruz. Beksil ve skuamöz hücreli karsinomlar, en yaygın görülen cinsler. Şahsın görüntüsünde ciddi metamorfozlara yol açmakla birlikte bu kanserler çok seyrek vefatla sonuçlanıyor.

Hamilton'ın ensesindeki benin bir misali olduğu melanomlar ise bütün tersi. Cilt kanseri teşhislerinin sadece yüzde 1'ini oluşturan melanomların vefatlı hadiselerdeki yeri ise oldukça geniş.

Cilt melanomu Türkiye'de de görülen kanserlerden. Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı'nın yürüttüğü Küresel Kanser Gözlemevi GLOBOCAN projesinin bilgilerine göre, 2020 senesinde ülkemizde 1756 yeni melanom vakası görüldü. Bu bağlamda tüm kanserler arasında cilt melanomu 21'inci sırada yer aldı. 1756 olaydan 888'sı hayatını kaybetti. Cilt melanomu bu bağlamda da tüm kanserler arasında 20'nci sıradaydı ve vefat riski yüzde 0,7 olarak oluştu. Cilt melanomunun 5 senelik prevalansına baktığımızda ise karşımıza çıkan sayı 5424.

Misalin Amerikan Kanser Topluluğu'nun 2021 seneyi öngörülerinde, ülkede 106.110 yeni melanom teşhisi konacağı, bunların 7180'inin hayatını kaybedeceği belirtildi. Vefat riski yaşla birlikte çoğalıyor.

Yeniden Amerikan Kanser Topluluğu kaynaklarına göre, erken teşhis tesirli rehabilitasyon için çok kritik. Kanserin kalınlığını 1 milimetrenin altında olduğu "ince melanom" başka bir deyişle biltihapçı safha olaylarda, 5 senelik hayatta kalma olasılığı yüzde 99'ken, hastalığın uzaktaki uzuvlara da dağıldığı dördüncü safhada bu olasılık yüzde 27'ye geriliyor.

ABD'de bulunan Memorial Sloan Kettering Kanser Merkezi'nde cildiye bvefat başkanı olarak görev yapan Dr. Allan C. Halpern, "Şayet bu hastalığın başlangıcını kaçırırsanız, hastanın hayatını kurtarma fırsatını da kaçırıyor olabilirsiniz" diye konuştu.

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı 30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın

BEŞ BAŞLIKTA KANSERİ ERKEN TEŞHİS ETME REHBERİ

Peki hastalığın başını tutmak için yapılması gerekenler neler?

1 ESRARENGİZ OLANI ARAYIN

Şayet cildinizde yeni, değişmekte olan, iyileşmeyen ya da tuhaf görünen bir şey varsa, şipşak bir hekime başvurun.

Aynı zamanda Cilt Kanseri Vakfı'nda başkan dayanakçısı olarak görev yapan Dr. Halpern, "Biz bu gidişata genellikle 'çirkin ördek yavrusu işareti' deriz" dedi ve ilave etti: "Şayet öteki her şeyden daha değişik görünüyorsa, hakimiyet ettirilmelidir."

ABD'de 1979 senesinde kurulan Cilt Kanseri Vakfı'nın bu mevzuda hazırladığı beş maddelik bir direktif bulunuyor. Usta kalması için 'ABCDE' kısaltmasıyla ifade edilen bu beş madde şöyle:

A-asimetri, başka bir deyişle bir yarısının öteki yarısına uymaması
B-kenarların düzensizliği, başka bir deyişle benin biçiminin düzgün olmaması
C-renklerin birbirinden değişik olması
D-çapının geniş olması, bir bozuk para ya da salaka büyüklüğüne yaklaşması
E-evrim geçiriyor olması, başka bir deyişle zamanla değişmesi

Bu maddeler yararlı ancak yeterli değil. Nitekim vakfın dergisinde 2019'da yayımlanan bir yazıda, "Birçok melanom ve melanom olmayan cilt kanserlerinin çoğunluğu ABCDE modeline uymuyor. İnsanları cilt kanserinin işaretlerine dair eğittiğimizde çoğu zaman 'Benimki böyle görünmüyordu' cevabını alıyoruz" ifadeleri kullanıldı.

Birçok cildiye uzmanı insanlara sıra dışı olanı aramalarını tavsiye ediyor. Yeni mi çıktı? Büyüyor mu? İyileşmiyor mu? Bütün bunlar bir hekime görünmenin zamanı geldiğinin işaretleri olabilir.

Bireylerin kendini endişelendiren sıra dışı vaziyetleri takip etmesi gerektiğini belirten Dr. Halpern, "İnsanların bir banal duygusu vardır. Neyin banal neyin sıra dışı olduğuna dair içgüdüsel balakayı küçümsememek çok ehemmiyetlidir" diye konuştu.

2 KUMPASLI HAKİMİYETLERİ KENDİNİZE HATIRLATIN

Bedeninizde olan bitene bakmak için zaman ayırmazsanız neyin esrarengiz olduğunu da bilemezsiniz. Cleveland Clinic, ayda bir tarama yapma tavsiyesinde bulunurken, bazı hekimler üç ayda bcerahat de kabul edilebilir bir periyot olduğu görüşünde.

Dr. Halpern, "Şayet kendinizi ayda en az bir defa hakimiyet etmezseniz, nasıl göründüğünüze dair belleğiniz çok güçlü olmadığından başkalaşımları da fark edemezsiniz" diye konuştu.

Hekimlere göre, bu hakimiyetin bir brey aynasının karşısında yapılması gerekiyor. Ense gibi görülmesi güç yerler için de bir el aynasından destek almak gerekiyor. Sistematik bir biçimde kafadan ayaklara doğru ilerlemek, kafa derisi, breyin, tırnak altları gibi noktaları ilgisizlik etmemek gerekiyor.

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı 30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın Grafik: Harun Elibol

Şayet gözünüze esrarengiz gibi görünen bir şeyler varsa resmini sürükleyip bir sonraki tarama sırasında kıyaslama yolunu da seçebilirsiniz. Başkalaşımların, iyileşmeyen yaraların bir dermatologla görüşülmesi gerektiğini unutmayın.

3 HAKİMİYETLER İÇİN BİR PARTNERİNİZ OLSUN

Yakın zamanda yapılan bir araştırmada, konutlu bireylerde makûs mizaçlı kanser teşhislerinin bekarlara kıyasla çok daha erken alındığı fark edildi. Zira birbirlerini sürekli gören çiftler esrarengiz bir gidişat olduğunu fark edebiliyor. Üstelik eşler birbirilerini hekime gitme konusunda da heveslendiriyor.

Mayo Clinic Muayenehane Cildiye Bvefat Başkanı Dr. Aaron Mangold, "Gördüğüm hadiselerin birçoğunda eşler, 'Bu ben eskiki gibi görünmüyor. Neyin farklı olduğunu söyleyemiyorum ama bir farklılık var' diyor" sözleriyle bu mevzuya dikkat çekti.

"Peki bekarlar ne yapsın?" dediğinizi dinler gibiyiz. Onlara da yakın bir dost, kardeş ya da aileden başka bkocamanla bir ortaklık kurmaları tavsiye ediliyor.

4 RİSK ETKENLERİNİ BŞEHRİN

Cildiniz ve kişisel geçmişiniz, ne sıklıkta hakimiyet yapmanız gerektiğini belirleyen etkenler. Şayet cilt kanseri yüksek biriyseniz, dermatoloğunuz ve benlerinizle ilişkiniz daha değişik olmalı.

Ailesinde melanom geçmişi olan insanların bu hastalığı geliştirme olasılıkları daha yüksek. Cilt Kanseri Vakfı Başkanı Dr. Deborah S. Sarnoff, "18 yaşınıza kadar beş defa ya da daha fazla defa su toplayan güneş yanığı olduysanız ya da solaryuma girdiyseniz riskiniz çoğalmış demektir" dedi ve ilave etti: "Sigara içmenin akciğer kanseri riskini artırması gibi bunlar da cilt kanseri riskini artırıyor."

Deri rengi de ehemmiyetli bir etken. Sarih derili, sarışın ve kızıl saçlı, mavi gözlü, bol ölçüde çili ve beni olan bireylerde cilt kanseri büyüme olasılığı koyu derililere kıyasla çok daha yüksek. Misalin Amerikan Kanser Topluluğu'na göre, beyazlarda cilt kanseri olasılığı siyahilerin 20 katı.

Zira çoğu cilt kanseri güneşle ilgili ve koyu derililerde güneşin tetiklediği kanser riski daha düşük.

Ancak deri rengi ne olursa olsun, herkeste, sürekli güneş görmeyen avuç içi, ayak tabanı, diş eti dudak içi, tırnak eti gibi bölgelerde de cilt kanserleri ortaya çıkabiliyor. Bu kanserler çoğu zaman daha ileri safhalarda teşhis edilebildiklerinden, vefat riskleri de daha yüksek oluyor.

Öteki yandan melanom söz konusu olduğunda yaşın ilerlemiş olması da bir risk etmeni. Ne var ki genç insanlarda da cilt kanseri görülebiliyor. Aslına bakılırsa 30 yaş altı bireylerde, özellikle de genç kadınlarda, en yaygın kanser cinslerinden bkocaman cilt kanseri.

Cleveland Clinic kaynaklarında, "30 yaşından sonra çıkan her yeni bene kuşkuyla yaklaşmalısınız" sınıyor. Bu benlerin çoğu zararsız ama ne olur ne olmaz bir dermatolog hakimiyetinde fayda var.

Gittiği maçta dikkatiyle hayat kurtardı 30 yaşından sonra her yeni bene şüpheyle yaklaşın

5 ŞAYET KAYGILANMANIZ GEREKTİĞİNİ DÜŞÜNÜYORSANIZ, BİR DERMATOLOGA BAŞVURUN

Hekim buluşmanıza gittiğinizde, bedeninizi iyice taramış, fark ettiğiniz enteresanlıkları göstermeye hazır halde olun. Washington'da bulunan ve melanom hastalarının rehabilitasyonsine odaklanan Johns Hopkins Kimmel Kanser Merkezi Direktörü Dr. Ashwan Rajput, "Bedeninizin her santimetrekaresini" sözleriyle hiçbir yerin atlanmaması gerektiğini vurguladı.

Cilt Kanseri Vakfı, varsa tetkik öncesi makyajın silinmesini, böylece kuşkulu benlerin daha görünür hale getirilmesini tavsiye ediyor.

Dr. Sarnoff ise "Utancınızı kapını dışında bırakın. Cildinizi hakimiyet ettirmek için oradasınız" ifadelerini kullandı.

Hekim hakimiyeti gidişata göre 30 dakikayı bulabilir. Hekim kanserli olabilecek bir ben bulduğunda bölgeyi uyuşturarak, biyopsi için bir parça alabilir. Şayet biyopsi sonucu pozitif çıkarsa, rehabilitasyon sürecine geçilebilir.

The New York Times'da yayımlanan "Hockey Fan Spots Cancerous Mole at Game and Delivers a Lifesaving Note" ve "From the Hockey Rink, a Useful Reminder to Check for Skin Cancer" başlıklı haberlerden derlenmiştir.