Hindistan’da ortaya çıktı, insanlar gözlerini kaybediyor!

Hindistan’da ortaya çıktı, insanlar gözlerini kaybediyor!

Covid-19 hadiselerinin zirve yaptığı Hindistan’da geçtiğimiz günlerde yeni bir hastalık dağılmaya başladı: Kara mantar. Bu hastalık nedeniyle binlerce şahıs bazen bir bazen de iki gözünü birden…

Tüm dünyada koronavirüs ile gayret devam ederken, hadiselerin en çok görüldüğü ülkelerden olan Hindistan’dan gelen ‘kara mantar’ haberleri panik yarattı. Hindistan’da hükümet 29 eyalette ‘kara mantar’ salgını duyuru edilmesi için çağrıda bulundu.

Kara mantar, tıptaki ismi ile mukormikoz sebebiyle ülkede 200’den fazla şahıs hayatını kaybetti, hastalığa tutulanların yüzde 60’ı ise en az bir gözünü kaybetti. Uzmanların tüm bedene dağılmasını önlemek için hastaların gözlerini almak zorunda kaldığı kara mantar, beyin ve akciğerleri etkiliyor ve hayatı tehdit ediyor.

Son dakika: Kara mantar salgınında tehlike büyüyor.. İşte en savunmasız grupSon dakika: Kara mantar salgınında risk gelişiyor.. İşte en korunmasız grup

Hindistan’dan gelen bu haberlere ek olarak Mısır'da da olaylara tesadüfüldü. Hemen ardından Irak Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ülkede kara mantar sebebiyle bir şahsın hayatını kaybettiği belirtildi ancak hastalığın bulaşıcı olmadığına özellikle vurgu yapıldı.

Şimdi herkesin usunda aynı sual var: “Bu da koronavirüs gibi dünyaya dağılır mı?” 

Kara mantar hastalığının ne olduğunu, büyük bir tehdit oluşturup oluşturmadığını ve daha aşırısını Enfeksiyon Hastalıkları ve Muayenehane Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Bülent Ertuğrul ile Hacettepe Üniversitesi Aşı Enstitüsü'nden Doç. Dr. Sezer Okay’a sorduk.

NATÜREL HAYATTA BOLCA BULUNUYOR

Prof. Dr. Bülent Ertuğrul kara mantarı, “Hakikatinde bütün doğru bir adlandırma olmamakla beraber mantarın yapmış olduğu infeksiyona bağlı olarak doku renginin siyahlaşması sebebiyle bu biçimde adlandırılan hastalık etmeni Mucormycoses denilen bir mantar cinsidir” diye belirliyor.

Bu mantar cinsinin natürel hayatta bolca bulunduğundan ve günlük hayatta devamlı karşımıza çıktığından bahseden Ertuğrul, “Misalin bir meyveyi buzdolabı dışında bir yerde beklettiğimizde bir müddet sonra siyah bir küf kaplandığını görürüz. İşte bu küf hakikatinde bu hastalığın etmeni olan mantar cinsidir” diyor.

Hindistan’da ortaya çıktı, insanlar gözlerini kaybediyor

COVID-19 İLE ORTAYA ÇIKMADI

Doç. Dr. Sezer Okay, mukormikozun Covid-19 ile ortaya çıkan yeni bir hastalık olmadığını, 2004 Hint Ummanı tsunami'si ve 2011 Missouri Kasırgası'nda da hadise çoğalışları görüldüğünü söylüyor.

Okay, hastalığın Covid-19 ile neden çoğaldığı sualine ise “Enfeksiyon bölgesi ve sağlık gidişatına göre vefat oranı yüzde 40-80 olan mukormikoz, ağır ve kritik Covid-19 hastaları için hayat kurtaran bir rehabilitasyon olan steroid kullanımıyla özellikle şeker hastalarında ortaya çıkıyor. Steroidler, Covid-19’da akciğerlerdeki enflamasyonu eksiltiyor ve bağışıklık sistemi koronavirüsle savaşmak için fazla çalıştığında alana gelebilecek bazı zararları durdurmaya dayanakçı oluyor” yanıtını veriyor.

 “Ancak steroidler şeker hastası olan ya da olmayan Covid-19 hastalarında bağışıklığı eksiltiyor ve kan şekeri seviyelerini yükseltiyor. Bağışıklıktaki bu düşüşün mukormikoz hadiselerini tetikleyebileceği düşünülüyor” diyen Doç. Dr. Okay, Hindistan’daki mukormikoz hastalarının bir haylisinin Covid-19'dan iyileşen şeker hastaları olduğunu, bu ülkedeki mukormikoz hadiselerindeki çoğalışın yüksek Covid-19 hadise rakamı ve şeker hastalığının yaygın oluşundan kaynaklandığının altını çiziyor.

KİMLERDE GÖRÜLÜYOR?

Prof. Dr. Bülent Ertuğrul, bu mantar cinsinin özellikle bağışıklığı baskılanmış hastalarda misalin kanser sebebiyle kemoterapi almış hastalarda ve şeker seviyeyi çok yükselmiş, kan şekeri hakimiyet altında olmayan hastalarda faktöre karşı yeterli cevabın olmamasından kaynaklı alana geldiğini anlatıyor.

“Daha evvel de belirttiğim gibi hastalık etmeni ile günlük hayatta devamlı karşılaşıyoruz” diyen Ertuğrul, “Bu hastalar etmeni solunum yolu ile aldıklarında etmen ya burun içinden sinüslere geçerek buraya yerleşiyor ya da akciğerlere inerek orada hastalık oluşturabiliyor. Bağışıklığı bayağı fertler etmeni alsa dahi bağışıklık sistemi tarafından etmen ortadan kaldırılıyor” diyor.

Doç. Dr. Sezer Okay da mukormikoz olma ihtimalini artıran gidişatları, “Diyabet, AIDS, kanser, uzuv nakli, kök hücre nakli, nötropeni düşük rakamda beyaz kan hücresi, uzun süreli kortikosteroid kullanımı, uyuşturucu kullanımı, bedende çok fazla demir olması fazla demir yüklenmesi veya hemokromatoz, makûs beslenmeden kaynaklı bağışıklığın zayıflaması, metabolik asidoz, operasyon, yanıklar veya yaralar sebebiyle cilt yaralanması, prematüre ve düşük doğum ağırlığı” olarak özetliyor.

Hindistan’da ortaya çıktı, insanlar gözlerini kaybediyor

ENFEKTE DOKULAR ARINILMAK ZORUNDA, GÖZLER DE DAHİL!

Hindistan’da yaşanan kara mantar hadiselerinde hastaların büyük kısmının gözlerini kaybettiğini belirtmiştik. Bunun nedenini sorduğumuz Bülent Ertuğrul, “Mucor etmeni bireylerin sinüslerine yerleştiğinde bulunduğu bölgenin dokularını ve özellikle kan damarlarını tutarak etrafa dağılmaya başlıyor. Sinüslerin en yakın komşuluğunda gözlerimiz ve hemen artta da beyin var. Etmen hem dokuda harabiyet yaparak hem de kan dolaşımı yolu ile bu bölgelere atlıyor” yanıtını veriyor.

Hastalığın beyne atlaması vaziyetinde ölümcül izlediğini de belirten Ertuğrul, “Şayet hasta erken yarıyılda tutulmuşsa hastalığın dağıldığı tüm dokular, bazen gözü de kapsayacak biçimde, operasyon yapılarak enfekte dokuların pakliği yapılmak zorunda. Bu operasyon ile hastaya antifungal sınan antibiyotikler veriyoruz. Tüm bu rehabilitasyonlara rağmen ne yazık ki hastalığın vefat oranları çok yüksek” biçiminde konuşuyor.

EN EHEMMİYETLİ SUAL: DÜNYAYA DAĞILIR MI?

Kara mantar hastalığı ile alakalı en merak edilen sual ise tıpkı Covid-19 gibi tüm dünyaya dağılıp dağılmayacağı mevzusu. Uzmanlar bu mevzuda görüş birliğindeler. Mukormikozun insanlar arasında veya insanlar ile hayvanlar arasında dağılmadığının altını çiziyorlar. Şahıslar arası geçişi olmadığı için de pandemi biçiminde dünyaya dağılma tehlikesinin olmadığını söylüyorlar.

KARA MANTARDAN KORUNMAK…

“Korunmak için yapılması gereken en ehemmiyetli şey etmenden uzak durabilmek” diyen Prof. Dr. Bülent Ertuğrul bunun çok da imkânlı olmadığını söylüyor ve ilave ediyor: “Özellikle şeker hastalarında şeker seviyelerinin hakimiyet altında yakalanması ehemmiyetli. Covid-19 rehabilitasyonu sırasında uygun olmayan bir biçimde steroid kullanımı bu hastalık açısında tehlike oluşturmaktadır. Bu sebeple yalnızca doğru hastalara steroid kullanılmalıdır.”

Doç. Dr. Sezer Okay da “Mukormikoza neden olan mantarlar tabiatta yaygındır. Mukormikozu önleyecek bir aşı yoktur. Bağışıklık sistemlerini zayıflatan insanlar için mukormikoz büyüme ihtimalini eksiltmenin bazı yolları olabilir” diyor ve dikkat edilecek bazı noktaları paylaşıyor:

- İnşaat veya kazı alanları gibi çok tozlu alanlardan sakınmaya çalışın. Bu bölgelerden sakınamıyorsanız, oradayken bir N95 surat maskesi takın.

- Bahçe işleri veya ormanlık alanları ziyaret etme gibi sarih hava aktiflikleri yaparken kundura, uzun pantolon ve uzun kollu bir gömlek giyin.

- Toprak, yosun veya gübre gibi malzemeleri meblağken eldiven giyin.

- Cilt enfeksiyonu büyüme ihtimalini eksiltmek için, özellikle toprağa veya toza maruz kalmışlarsa, cilt yaralanmalarını sabun ve suyla iyice arının.