İsrail'in başına aşırı sağcı başbakan! 'Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm'

İsrail'in başına aşırı sağcı başbakan! 'Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm'

İsrail'deki politik kriz ortak yönetim uyuşmasıyla sona erdi. Uyuşma kapsamında önümüzdeki iki sene başbakanlık koltuğunda oturacak Naftali Bennett, Netanyahu'dan dahi ileri seviyedeki Arap…

İsrail'de haftalardır süren hükümet krizi dün gece muhalefet partilerinin arasında sağlanan uzlaşmayla sona erdi. Binyamin Netanyahu'nun skandallarla ziynetli 12 senelik başbakanlığı bitiyor. Gözler şimdi ortak yönetim hükümetinin ilk iki senesinde ondan boşalan koltuğa oturacak fazla sağcı politikacı Naftali Bennett'ın üzerinde.

Peki partisi Yamina'nın, 120 sandalyeli Knesset'e yalnızca yedi milletvekili sokabilmiş olmasına karşın, Bennett nasıl İsrail'in en ehemmiyetli politikacısı haline geldi?

Dilerseniz en baştan başlayalım...

2005'TE TEKNOLOJİ MİLYONERİ OLDU

Bennett'ın "Woodstock kuşağı" olarak nitelendirilen, anne ve babası 1967 Savaşı'ndan sonra İsrail'e göç eden Amerika Birleşik Devletleri'lilerden. Bennett'lar San Francisco'dan Hayfa'ya göçtü, Naftali Bennett da 1972 senesinde orada doğdu.

İsrail'de görmeye alıştığımız askeriye ya da hukuk orijinli siyasetçilerin aksine Bennett bir teknoloji zengini. Kurucularından olduğu Cyota adlı sahtecilik ihtiyata yazılımı işletmesinin 2005 senesinde 145 milyon dolara satılmasının ardından milyonerler arasına giren Bennett'ı politikayla tanıştıran şahıs ise Netanyahu oldu.

Başbakanın özel kalemi olarak başladığı kariyerinde 2013 senesinde milletvekili seçilen Bennett, bunun üzerine Amerika Birleşik Devletleri yurttaşlığını terk etti.

İSRAİL'İN EN IRKÇI KANUNUNUN MİMARLARINDAN

Ülkenin en genç ikinci başbakanı olacak olan Bennett'ın İsrail politikasında geçirdiği zaman kısa belki ama dünyayı şoke eden açıklamalar listesi hayli şişkin.

Analistlere göre, İsrail'de son senelerde doruğa çıkan Arap ve Filistinli husumetinin çoğalmasının en ehemmiyetli nedenlerinden biri Bennett'ın fazla sağcı söylemleri. Bennett, "Knesset tarihinin gelmiş geçmiş en ırkçı kanunu" diye nitelendirilen ve Temmuz 2018'de kabul edilen Ulus Devlet Kanunu'nın mimarlarından kabul ediliyor. Hatta mevzubahisi kanunun o tarihte Eğitim Bakanı olan Bennett'ın politik kariyerini belirleyen en ehemmiyetli an olduğu yorumları yapılıyor.

Ulus Devlet Kanunu, Yahudi İsraillilerin Yahudi olmayanlar üzerinde üstünlük kurmasını sağlayan maddeler kapsıyor ve yalnızca Yahudilere ulusun mukadderatını atama hakkı veriyor. O yarıyılda yasa, ırk ayrımcılığı anlamına gelen "apartheid" rejimine zemin hazırladığı bahanesiyle büyük tepki topladı.

İsrailin başına aşırı sağcı başbakan Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm

EVVEL KORUNDU, BİR HAFTA SONRA ÖZÜR DİLEDİ

Kanunu korunan Bennett ise, "İsrail'in Yahudi ulus devleti olarak kalmasını sağlamak Yahudi milletinin geleceğini riske atmaz, korur. 2000 yıldır sürgünde olan milletimizi gözeten Yahudi ananelerinin korunması, İsrail'in güç bir bölgede güçlü ve canlı bir demokrasi olarak kesintisizliğini sağlamanın tek yoludur" diye konuştu.

Ancak yalnızca bir hafta sonra bu laflarından dolayı pişmanlık dinlediğini belirterek özür diledi. Daha Önceki silah dostlarıyla yaptığı konuşmalar neticeyi İsrail'in Müslüman olmayan Arap azınlığı Dürzileri istemeden kırdığını kavradığını belirten Bennett, "İsrail hükümeti olarak biz arada bir köprü kurabilme mesullüğüne sahibiz" dedi.

Bu hadisenin ardından Naftali Bennett, İsraillilerin kafasındaki yerini sağlamlaştırdı. Kimi İsrailliler mevzubahisi açıklamayla Bennett'ın kusurlarını kabul etmesini bilen rasyonel bir politikacı olduğunu ispatladığını düşündü. Bazıları için ise bu açıklama Bennett'ın Arap karşıtı bir fazla milliyetçi ve İsrail'in değişik ülkelerle ilişkilerini bozmaktan çekinmeyecek ilhak yanlısı, radikal ve balanssız bir siyasetçi olduğunu gösterdi.

İLK KİPPA'LI BAŞBAKAN OLACAK

Bennett'ın paradoksları bununla da hudutlu değil. Misalin Batı Şeria'daki uluslararası hukuka ters Yahudi meskenlerinin en büyük korunucularından olan hatta bir yarıyıl Yeşa Konseyi'nin başkanlığını yapan Bennett ve ailesi, İsrail'in uluslararası alanda kabul edilmiş hudutları içinde kalan en zengin semtlerinden biri olan Ra'anana da yaşıyor.

Bennett oldukça koyu bir Yahudi, hatta İsrail'in ilk kippa Yahudi erkeklerin giydiği dua başlığı ile dolaşan başbakanı olacak gibi görünüyor. Ancak kuracağı hükümetteki ortak yönetim ortaklarının hepsi seküler partiler. Değişik yandan dört çocuğunun annesi, pasta şefi olan eşi de oldukça seküler bir kadın olarak tanınıyor.

İsrailin başına aşırı sağcı başbakan Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm

"ÇOK ARAP ÖLDÜRDÜM VE BENCE BUNDA HİÇ MESELE YOK"

Bennett'ın en ehemmiyetli özelliği ise yukarıyada da bahsettiğimiz gibi Arap karşıtı söylemleri. Özellikle, askerlik yaptığı yarıyıla referansla söylediği ve 2013 senesinde İsrail gazetelerinden Yediot Ahronot'a sızdırılan bir konuşmada sarf ettiği, "Yaşamım süresince çok Arap öldürdüm ve bence bunda hiç mesele yok" lafları sayesinde, Bennett, Netanyahu'dan dahi daha Arap karşıtı ve daha radikal bir konuma yerleştirildi.

Bennett'ın vaka olan tek sözü bu da değil üstelik... Yeniden 2013'te İsrail cezaevlerindeki 104 tutuklu Arap'ın hür vazgeçilmesiyle alakalı oylama üzerine Facebook'ta paylaştığı bir iletide sarf ettiği "Teröristler öldürülmelidir, hür vazgeçilmemelidir. Ben ömrüm süresince bu tümcedeki iki eylemi yaşama geçirmek için yaşadım" lafları hali hazırda uslarda.

Bennett, 2018 senesinde de İsrail askerlerinin Filistinler karşısında çocuklar dahil "öldürmek için ateş etmek" şifresiyle hareket etmeleri gerektiğini söyledi. "Gazze'den teröristlerin her gün hududu geçmesine izin vermeyeceğim" diyen Bennett, çocuklarla alakalı suale de "Onlar çocuk değil terörist, kendimizi aldatıyoruz" diye cevap vererek dünyayı şoke etti.

ASKERLERİN MEKTEPLERDE KONUŞMASINI MENETTİ

Eğitim Bakanı olduğu yarıyılda Batı Şeria'daki işgale karşı çıkan daha önceki askerlerden oluşan Suskunluğu Bozuyoruz grubunun liselerde talebelere konuşma yapmasını menetti. Bir İsrailli kadınla Müslüman erkek arasındaki aşkı anlatan bir romanın nasihat edilen okuma listelerinden çıkarılmasını sağlayan da yeniden Bennett oldu.

2016 senesinde Donald Trump Amerika Birleşik Devletleri Başkanı seçildiğinde Kudüs'te gazetecilere bir açıklama yapan Bennett, "Filistin devleti çağı sona erdi" dedi. 2018’de Tree of Life Sinagogu'na ardından da Trump'a destek çıktı. Hatta Trump'ın yarıyılında antisemitist hareketlerde yüzde 57 çoğalış olduğunu gösteren bir raporla alakalı, "Bunların reel olduğundan belirlim" diye açıklama yaptı.

İsrailin başına aşırı sağcı başbakan Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm

"BARIŞ TASARIYI ASLA OLMAYACAK"

Tam bu açıklamaların esasında Bennett, Ürdün Irmağı'ndan Akdeniz'e uzanan bölgede salt bir İsrail kontrolü kurmak istiyor ve Filistinlilerle İsraillilerin bir arada barış içinde hayata olasılığını ortadan kaldırmak için var gücüyle çabalıyor.

Misalin 2013'te tercih kampanyası için hazırlanan materyallerde Bennett'ın bu duruşu öne çıktı. "Bir Haylimiz bazı şeylerin asla olmayacağını kavrıyoruz: 'The Sopranos' dizisinin yeni sezonu çekilmeyecek... ve asla Filistinlilerle bir barış tasarıyı olmayacak" sloganı kampanya videolarında ve afişlerinde yer aldı.

2017 senesinde Guardian'a verdiği bir görüşmede de bir Filistin devleti kurulmasına netlikle mani olacağını söyleyen Bennett, "Böyle bir şey olmayacak. Bir Filistin devleti önümüzdeki 200 sene için trajedi anlamına kazanç" diye konuştu.

BATI ŞERİA'YI İLHAK ETMEK İSTİYOR

Meskenciler mevzusuyla alakalı El Cezire kanalına verdiği bir görüşmede de Filistinlilerin konutlarından atıldığı aslını yalanlayan Bennett, "Size alan okuyorum: Bana evinden atılan tek bir Filistinlinin ismini söyleyin. Bu düpedüz bir palavradır" ifadelerini kullandı.

Hatta daha 2012 senesinde bu emelle yedi maddelik bir yol haritası yayımlayan Bennett'ın ilk yapacağını söylediği şey, Batı Şeria'nın yüzde 60'ına tekabül eden toprakların resmen ilhak edilmesi... Yol haritasında böylece hem Yahudi meskencilerin güvenliğinin sağlanacağı hem de İsrail'in bölgedeki su kaynaklarını hakimiyet altına alacağı belirtiliyor. Yerinden edilecek milyonlarca Filistinliden birkaç binine yurttaşlık verilerek de "apartheid iddialarına karşı çıkılması" kastediliyor.

Yol haritasında ayrıca Gazze ile Batı Şeria arasındaki bağın tamamen kesilmesi ve Filistinlilerin Batı Şeria'da bir devlet kurmasının netlikle önlenmesi maddeleri de yer alıyor.

İsrailin başına aşırı sağcı başbakan Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm

DÜRÜST GÖRÜŞLER Mİ STRATEJİK AÇIKLAMALAR MI?

Peki bu kadar sağcı ve bu kadar Arap karşıtı bir politikacı, neden sol ve merkez partilerle ortak yönetim kuruyor? Dahası bu ortak yönetimde Mansur Abbas'ın liderliğini yaptığı Arap partisinin de olması nasıl açıklanabilir?

Bennet, pazar akşamı televizyonda katıldığı bir programda bu suale cevap verdi: "İsrail'de yaşanan politik kriz küresel anlamda görülmemiş seviyede" diyen Bennett şöyle devam etti:

"Beşinci, altıncı, hatta onuncu tercihleri dahi yapabiliriz, ülkemizin duvarlarını oluşturan tuğlaları teker teker yerinden sökebiliriz ama en sonunda yıkıntının altında kalırız. Ya da bu çılgınlığa bir son verip mesullük üstlenebiliriz."

Bu lafları kendisini yakından tanıyan analistlerin anlattıklarıyla beraber okumak gerek. Misalin 30 sene evvel orduda beraber görev yaptığı İsrail Demokrasi Enstitüsü Yohanan Plesner, Daily Beast'e, Bennett'ı bir pragmatist olarak belirledi ve kariyerinin kendisini sağa ittiğini söyledi.

"Netanyahu'nun sağından dolanarak önüne geçti" diyen Plesner, bu anlamda Bennett'ın kamuoyu önündeki duruşunun karışık olduğunu belirtti.

New York Times'a konuşan Orit Galili-Zucker ise Bennett'ın sağcı Netanyahu'ya bir seçenek olabilmek için bu fazla sağcı söylemleri özümsediğini öne sürdü. Netanyahu'nun daha önceki stratejik irtibat danışmanı olan Galili-Zucker, Likud Partisi'nin, Bennett'ı, 2013'te, "riskli bir sağcı" diye nitelendirdiğine, bugün ise "riskli bir solcu" yakıştırması yaptığına dikkat çekti.

İsrailin başına aşırı sağcı başbakan Hayatım boyunca çok Arap öldürdüm
Oturanlar soldan sağa, Yair Lapid, Naftali Bennett ve Mansur Abbas

ILIMLI BİR BAŞBAKAN OLABİLİR Mİ?

Bennett'ın pazar akşamı yaptığı konuşmada "ben hükümeti değil biz hükümeti olacak" lafını vermesi de dikkat çekti.

"Hiç kimse kendi ideolojisinden feragat etmeyecek ama herkes hayallerini asıllaştırmayı azıcık ertelemek zorunda kalacak. Olanaksız üzerine müzakere etmek yerine yapılabilir olana odaklanacağız" diyen Bennett'ın bu lafları başbakanlık yarıyılında söylemlerinin aksine daha ılımlı olacağının ve ortak yönetim ortaklarıyla orta yolu bulacağının işareti gibi açıklansa da önümüzdeki günlerde neler olacağı büyük merak mevzusu.

Birkaç gün evvel Guardian'a konuşan İsrailli Arap milletvekili Sami Ebu Şehade ise sırf Netanyahu'yu yollamak için Bennett'a destek vermenin "düşünülemez" olduğunu söylüyor.

Bir Bennet hükümetinin "demokratik başkalaşımdan ışık seneleri uzakta" olduğunu belirten Ebu Şehada, "Bennett, meskenleri ve Gazze kuşatmasının sürmesini destekliyor. Yahudilerin üstünlüğünün sürmesini ve Filistinli yurttaşların kenara itilmesini sağlayan müessesesel mekanizmaları mukaddesleştiriyor. Başbakan Netanyahu'ya netlikle karşıyız ve tam bölge için bir risk oluşturduğunu düşünüyoruz. Ancak köklü bir metamorfoz için siyasetlerin değişmesi gerekli, yalnızca personellerin değil" diye konuşuyor.