Mutfaktaki gizli tehlike: Un... Yerken bir kez daha düşünün!

Mutfaktaki gizli tehlike: Un... Yerken bir kez daha düşünün!

Çayın yanına hazırladığınız lezzetli kekin hamuruna bir parmak atıp, tadına bakmayı hemen herkes çok beğenir. Ancak oldukça masum görünen bu alışkanlığın, ne kadar riskli olduğunu öğreniyor musunuz?

Kurabiye veya kek yaparken ham hamurun tadına bakmaktan seviyor musunuz? Peki daha sıhhatli olduğunu düşündüğünüz için çocuklarınıza reyin hamuru yerine hakikat hamur veriyor musunuz?

Bu suallerden rastgele birine yanıtınız evet ise, bu büyük bir mesele olabilir. FDA Besin Güvenliği ve Uygulamalı Beslenme Merkezi kıdemli danışmanı Jenny Scott, “İster ekmek, ister kurabiye olsun, ham hamur yemek sizi ve çocuklarınızı hasta edebilir” dedi.

2016 ve 2019'da Amerika Birleşik Devletlerindeki iki E. coli salgınının çiğ unla irtibatı vardı. 80'den fazla bireye unu yiyerek veya elleyerek virüs bulaştı.

Çoğu insan unun potansiyel olarak hasarlı bir besin olduğunu düşünmez. ‘Ham hamur yemeyin’ nedeninin de yumurtadan kaynaklandığını düşünür. Ancak buradaki gerçek risk masum bildiğimiz ‘un’. Uzmanlar unda bulunan E.coli ve salmonella gibi hasarlı bakterilere dikkat topluyor.

Amerika Birleşik Devletlerinde 1045 un kullanıcısıyla yapılan bir ankette, katılımcıların yüzde 85'inin undaki riskten habersiz olduğu tespit edildi. Unu hamur işlerinde kullananların yüzde 66'sı ise ham hamuru yediklerini söyledi.

Mutfaktaki gizli tehlike: Un... Yerken bir kez daha düşünün!

Amerika Birleşik Devletlerinde 1045 un kullanıcısıyla yapılan bir ankette, katılımcıların yüzde 85'inin undaki riskten habersiz olduğu tespit edildi. Unu hamur işlerinde kullananların yüzde 66'sı ise ham hamuru yediklerini söyledi.

-Ham hamur harcamak tehlikesiz mi?

-Un ne zaman bir tehlike haline kazanç?

-Bakteri tehlikeyi tüm un tipleri için geçerli mi?

-E.coli, Salmonella gibi bakterilerin ne gibi tesirleri var?

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Çağrı Böke ve Besin Mühendisi Ebru Akdağ tüm merak edilenleri cevapladı...

EN SIK E.COLİ BAKTERİSİ HASTALANDIRIYOR

‘Neden unda bu gibi bakteriler oluşuyor?’ sualini yönelttiğimiz Akdağ, “Un, tarlalarda yetişen hububatlardan elde edilir. Tarlalardaki hububat ise toprak, su veya hayvansal atıklarda bulunabilecek bakterilerle doğrudan temas yoluyla kirlenebilir. Mikroplar hububatlara henüz tarladayken bulaşabileceği gibi öğütülme esnasında da bulaşabilir. Hububatların öğütülmesi ve unun ağartılması gibi adımlar, hasarlı mikropları öldürmez. Dolayısıyla bu mikroplar, satın aldığınız unlarda bulunabilir. En sık tesadüfülen ham un kaynaklı hasta olmalar da E. Coli bakterisinden kaynaklanır” ifadelerini kullandı.

Böke ise gerçek tehlikenin yalnızca hububatlı unlarda olduğuna dikkat toplayarak, “Hindistan cevizi unu, badem unu, fındık unu gibi hububatsız unlardan yapılan ham hamurları yemek mesele oluşturmaz” dedi.

HASTALIĞA DAVETİYE ÇIKARIYOR

Ham un ve hamurun tadım emeliyle yenmesi neticeyi ciddi enfeksiyon hastalıklarının büyüyebildiğini söyleyen Böke, “Hatta ABD’de 2009’dan beri bununla ilişkili enfeksiyonlar sıklıkla büyüdüğünden, market raflarındaki un kolilerinin üzerinde hamur, ham hamur ve ham unun harcanmaması gerektiği yazıyor. Ham buğday unu ve bundan hazırlanmış hamur, ham hamurda bulunabilen E.coli, Salmonella, Listeria ve besin zehirlenmesine neden olabilen öteki mikroorganizmalar yiyerek bedene alındığında bulantı, kusma, ishal, karın sızısı ve hatta yüksek ateş ile izleyen yakınmaların ortaya çıkmasına neden olur. Mevzubahisi bakteriler buğdayın tarlada imali ya da fabrikada un haline işlenmesi sırasında bulaşır” ifadelerini kullandı.

TEHLİKE UN İLE BİTMİYOR

Akdağ, ham un ile beraber kullanılan ham yumurtanın da tehlikeyi ikiye katladığını ifade ederek, “Yumurtaların da ham tüketimi, hem kabuklarında hem de içerisinde barındırabilecekleri hasta edici mikroorganizmalar sebebiyle oldukça tehlikeli. Dolayısıyla ham yumurta ve ham yumurtayla hazırlanan karışımların harcanması da tıpkı ham un gibi risklidir” dedi.

SALMONELLA HER SENE MİLYONLARCA ŞAHSI ETKİLİYOR

Ham undan bulaşabilen Salmonella grubu bakterilerin dünyada her sene 94 milyon şahsı etkilediği ve 155 bin şahsın vefatına neden olduğunu ifade eden Böke, “Salmonella grubu bakteriler bedene girdiklerinde çok muhtelif enfeksiyon hastalıklarına yol açarlar. Temel olarak iki grup hastalıktan laf edilebilir. Birincisi sistemik bir enfeksiyon hastalığı olan karahumma-paratifo hastalığı, değişiği ise ince bağırsakların etkilendiği bir enfeksiyon hastalığı olan gastroenterit. Özellikle çocuklar, altta uyuyan kanser hastalığı, uzuv nakli, bağışık sistemi baskılayan öteki hastalıkları olan ya da rehabilitasyonları alan olgularda hastalık daha ciddi bir seyir gösterir ve neticeleri daha ağır olur” dedi.

MİKTARI DEĞİL ŞAHSIN HASSASİYETİ EHEMMİYETLİ

Ham un veya ham unla hazırlanmış hamur ve karışımları harcadığınızda hasta olma tehlikeyi olduğunu söyleyen Akdağ, “Ne kadar ölçüde harcarsanız tehlikeli olacağı mevzusunda net bir şey söylemek muhtemel değil. Zira bu gidişat unun ne kadar hasarlı mikroorganizma kapsadığı, harcayan şahsın fiziksel vaziyeti ve hassasiyetleriyle alakalıdır. Ancak piştiğinde bu tehlike ortadan kalkar” açıklamalarında bulundu.

Böke ise “Altta bağışıklık sistemi baskılanmış şahıslarda 5-100 arasında bakteri hastalığa neden olurken, banal şahıslarda bedene alınması gereken bakteri rakamı 10 bin olarak öğreniliyor. Ayrıca antibiyotik kullanımı, mide gözetici ilaçlar ve mide harekâtları az rakamda Salmonella bakterisinin alınması neticeyi dahi hastalığın büyümesine yol açabilen öteki etkenler olarak önümüze çıkıyor” dedi.

Mutfaktaki gizli tehlike: Un... Yerken bir kez daha düşünün

BULGULAR 3 GÜN SONUNDA BAŞLAR

Salmonella ve E.coli’lere bağlı olguların mikroorganizmalar bedene alındıktan 2-3 gün sonra başladığını vurgulayan Böke, “Yakınmalar genellikle 5-7 gün vakitle devam eder. E.coli’ye bağlı ishalde hasta çok fazla bir akışkan kaybı yaşar. Buna bağlı hafif halsizlik, bitkinlik ve susuzluk hissinden, tansiyon düşüklüğüne ve hatta şuurun kaybına kadar değişen çok değişik belirtiler de görülebilir. Hastalığın tanısı yenilen içilen yiyecek maddelerinin denetlenmesi, tetkik belirtilerindeki farklılıklar ve laboratuvar bedellerinin açıklanması ile konulur” açıklamalarında bulundu.

TEHLİKELERDEN NASIL KAÇINABİLİRİZ?

Akdağ madde madde açıkladı…

-Ham un ve yumurtalı mahsuller kurabiye, kek, krep, pizza, vb. için hazırladığınız ham hamur veya karışımları tatmayın.

-Mümkün mikropları öldürmek için pişirme sıcaklığı ve süresi ile alakalı yönergelere uyun.

-Un veya yumurta gibi ham yiyecekleri ötekilerinden ayrı tutun. Basitçe dağılabileceğinden özellikle un mevzusunda dikkatli olun.

-Kullandıktan sonra hazırlama alanınızı, kaseleri ve kapları iyice arının.

-Unlu ve ham yumurtalı karışımlara değdikten sonra ellerinizi yıkayın.

-Çocuklarınıza oynaması için hamur vermeyin.