NASA'nın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek!

NASA'nın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek!

Bilim dünyasının yıllardır coşkuyla beklediği James Webb Uzay Teleskobu nihayet bu sene başlarında mesaisine başladı. Hatta NASA geçtiğimiz günlerde Webb'in kaydolduğu ilk görüntülerden birkaçını tüm

NASA'nın 12 Temmuz günü paylaştığı uzay resimleri deyimi caizse dünyanın soluğunu kesti. James Webb Uzay Teleskobu'nun sürüklediği ilk resimler arasından seçilen beş kare, evreni daha evvel hiç görmediğimiz biçimde görmemizi sağladı. Üstelik teleskobun uzayın derinliklerini tahlil mevzusunda insanlık için ne kadar ehemmiyetli bir rol oynayabileceğinin de göstergesi oldu.

Peki bu resimlerden neler bildik? İşte beş resimden çıkan beş ehemmiyetli reel...

1 TELESKOP GERÇEKTEN ÇOK İYİ ÇALIŞIYOR

NASA'nın James Webb'den evvel kullandığı Hubble Uzay Teleskobu'ndan gelen flu görüntüler, gelişmiş bilimsel taşıtların her zaman kastedildiği kadar iyi çalışmayabileceğine işaret ediyordu. Astronotlar kezlerce Hubble'ı ziyaret edip muhtelif tamiratlar reelleştirdi. Ancak James Webb gezegenimize Hubble'a mukayeseyle çok daha uzakta olduğundan, eş bir sualin yaşanması halinde tamir alternatifi mevzubahisi olamayacaktı.

Fırlatmanın evvelinde ve sonrasında büyük coşku ve evham yaşandı. Teleskop yerine yerleştikten sonra aynaları ve güneş kalkanları da eş coşkulara neden oldu. Nihayetinde bilim insanları teleskobun düzgün çalışıp çalışmadığını test etme noktasına geldi. Ve James Webb testlerden "yıldızlı pekiyi" ile geçti!

İşlem projesinden mesul bilim insanı Dr. Jane Rigby, 12 Temmuz günü tertip edilen basın buluşmasında, teleskobun sürüklediği ilk kristal netliğindeki görüntüleri gördüğü anları şöyle anlattı:

"Çok duygulandım, 'Aman Yaradanım, çalışıyor' dedim. Üstelik düşündüğümüzden de iyi çalışıyor."

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek
Güneyli Ulusa Nebulası, kızılötesi ve yarı kızılötesi görüntüleri

Rigby'nin bu hissiyatı suratlarca bilim insanı tarafından kaleme alınan ve salı günü çevrimiçi olarak yayımlanan bir yazıya da şu satırlarla yansıdı: "Teleskop ve cihaz süiti, dünyaya yakın asteroidlerden en uzak galaksilere kadar tüm evrenle alakalı gözlem kaynaklı bilgilerimizi dönüştürmek için lüzumlu hassasiyeti, kararı, görsel niteliğini ve spektrum aralığını ortaya koymuştur."

Bilimsel araştırmalar şimdiden başlamış vaziyette. Webb çağını başlatmak üzere Erken Yayın Bilim Programları ismi altında 13 proje seçildi. Bu projeler Güneş Sistemi, galaksiler ve intergalaktik uzay, dev kara delikler ve yaşadıkları galaksiler ve yıldızların evrimi gibi çok değişik kategorilerde yer alıyor.

Rigby, "Bugünden itibaren bilimsel çalışmaların neticeleri peş peşe gelecek" diye konuştu.

2 EVRENİN GEÇMİŞİNDE HİÇ GİTMEDİĞİMİZ KADAR GERİYE GİDECEĞİZ

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Joe Biden'ın 11 Temmuz günü paylaştığı ilk Webb teleskobu resmi, NASA yetkilileri ve astronomlar tarafından, evrenin bugüne kadar kaydolunmuş en derinlikli görüntülerinden biri olarak nitelendirildi. Muhtemelen önümüzdeki yarıyılda NASA'nın bilgisayarlarından yeni görüntüler çıktıkça bu derinlik daha da çoğalacak.

SMACS 0723 ismi verilen bir uzak yıldız kümesine ait resim sayesinde, semanda bir hayli başka uzak galaksinin var olduğunu kavramış olduk. Bu galaksilerden gelen ve yıldız kümesinin çekim alanı sayesinde görüntüye giren ışıkların yaşı 13 milyar seneden fazla.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek
SMACS 0723

Astronomların kuramları, en uzaktaki en erken yıldızların, bugün gördüğümüz yıldızlardan değişik olabileceğine işaret ediyor. Şöyle ki ilk yıldızlar Büyük Patlama'dan geriye kalan saf hidrojenden ve helyumdan oluşuyordu ve Güneş'deri kat kat fazla gelişebiliyordu. Bu yıldızlar kısa zaman içinde çöküp bugün bir hayli galaksinin merkezinde bulunan dev kara deliklere dönüşüyorlardı.

3 UZAK GEZEGENLERİN ATMOSFERLERİNDE NE OLDUĞUNU KAVRAYABİLECEĞİZ

Salı günü dünyayla paylaşılan görüntülerden biri de Jüpiter büyüklüğündeki bir ötegezegen olan WASP-96b'nin tayfıydı. 1120 ışık seneyi uzaklıktaki yıldızının önünden geçen WASP-96b'nin görüntüsü bizi çok heyecanlandırmadı ama Baltimore'da bulunan ve Webb teleskobunu idare merkezi olan Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü'ndeki astronomların soluğunun kesilmesine ve alkışlamasına neden oldu.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek

Enstitüsünün astronomlarından Nestor Espinoza yaptığı açıklamada, "Bunu sizinle paylaşmanın verdiği coşkuyu tarif bile edemiyorum" diye konuştu.

Hakikatinde bu gezegen bilim insanları için yeni bir keşif değil. Daha evvel yeryüzünde yapılan çalışmalara mevzu oldu, Hubble tarafından da görüntülendi. Ama Webb teleskobunun sürüklediği görüntülerde su buğuyu ispatları, sisler ve evvelden görülmemiş bazı bulutlar da vardı. Bu bilim insanlarını donakalttı.

WASP-96b'nin yaşayan rastgele bir varlığa konut sahipliği yapıyor olması çok düşük bir olasılık ancak aynı teknikleri kullanarak başka yıldızların yörüngesindeki daha ufak, kayalık gezegenlerin yaşanabilir yerler olup olmadığını ortaya çıkarmak olası olacak.

Arizona Üniversitesi'nden astronomi uzmanı Dr. Megan Mansfield, "Bence eksantrik olduğunu düşündüğümüz gezegenler bulabileceğiz. Başka Bir Deyişle yaşam olasılığı yüksek yerler. Ama bir yerde yaşam olduğunu hemen tespit edemeyebiliriz" diye konuştu.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek
Stephan Kenteti

Bu ötegezegenlerin oranla ufak ebatları, üzerlerinde çalışılmasını bugüne kadar güçleştiriyordu. Webb teleskobu sayesinde astronomlar bu dünyalara daha yakından bakabilecek.

Bilim insanları şimdiden bazı gayeler tanımladı dahi. Bunlardan biri yaşanabilirlik alanında çok rakamda gezegen bulunan Trappist-1 adlı yıldız. Projenin ötegezegen biliminden mesul uzman dayanakçısı Knicole Colon, "Tek yapmamız gereken, zamanın hikâyeyi sarihe çıkarmasını beklemek" dedi.

4 BEKLENMEDİK OLANI KEŞFEDECEĞİZ

Webb sunumunda, Güneyli Ulusa Nebulası ismi verilen ve can vermek üzere olan bir yıldızın püskürttüğü gaz ve toz küresi ile milyonlarca ışık seneyi uzaktaki bir galaksiler topluluğu olan Stephan Kenteti'ne ait soluk kesici görüntüler vardı. Ancak en sansasyonel olan resim Carina Nebulası'na ait olandı.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek Carina Nebulası

Carina Nebulası hem bir hayli yıldızın doğduğu hem de Samanyolu'ndaki en ışıklı ve patlak yıldızların bulunduğu geniş bir toz bulutu. Kızılötesi görüntülenen nebula, denizin kıyısından yükselen dik bir yamacı hatırlıyor. Üzerinde ise astronomların daha evvel hiç görmediği suratlarca yıldız ışıldıyor.

Teleskop projesinde vazifeli uzmanlardan Dr. Amber Straughn, "Bu görselde neyi öne çıkaracağıma karar vermek epey zamanımı aldı" dedi.

Resimde ayrıca bilim insanlarının ne olduğunu açıklamakta eforluk sürüklediği acayip, kıvrımlı yapılar bulunuyor.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek
Amber Straughn

Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü'nde resmin sunumunu yapan astronom Dr. Amaya Moro-Martin, "Her zaman olduğu gibi beklenmedik şeylerle karşılaşmak olası. Bunun ne olduğuna dair hiçbir fikrimiz yok" dedi.

Webb önümüzdeki yarıyılda da bunun gibi keşiflere aracılık edecek. Daha evvel hiç görmediğimiz ve açıklanmaya fukara bir hayli şey uzayda bizi bekliyor.

5 TELESKOP HALİ HAZIRDA ÇOK HASSAS VE KIRILGAN

James Webb Uzay Teleskobu gibi bir uzay vasıtasının aynalarına evren tozu parçalarının çarpması kaçınılmazdı. Yeniden de Mayıs ayı sonlarında teleskobun aynalarından birine bir mikrometeorun beklenenin üzerinde hasar vermiş olduğunu fark etmek, NASA yetkilileri için sevimsiz bir sürpriz olmuştu.

NASA yetkilileri zararın görüntülerde yarattığı tesirin neredeyse fark edilemez olduğunu ve Webb'in performansının hali hazırda temennileri aştığını belirtti. Dahası mühendisler aynanın pozisyonunu değiştirerek zararın yarattığı tesiri ortadan kaldırmaya çalıştı.

NASAnın paylaştığı beş nefes kesici fotoğraftan öğrendiğimiz 5 önemli gerçek
Teleskobun aynaları uzay tozlarına karşı çok hassas

Vaka kamuoyuna yansımadan evvel dört daha ufak mikrometeroid teleskoba çarpmıştı dahi...

NASA'nın bilim misyonlarından mesul idareyicisi Dr. Thomas Zurbuchen, "Bizi en çok endişelendiren şey mikrometeorlar" dedi.

Zurbuchen, NASA'nın değişik uçuş alternatiflerini değerlendirdiğini, böylece tozların ön taraftaki aynalar yerine arka tarafa çarpmasının sağlanabileceğini de sözlerine ilave etti.