‘Ne gerek var bu kulelere’

‘Ne gerek var bu kulelere’

Giresun’daki ‘saat kulesi’ münazarası, dikkatleri hemen her kentte dikilen bu kulelere çevirdi. Sanki sektör halini alan saat kulelerinin, orta çağ yarıyılına ait olduğuna dikkat toplayan sanat…

Giresun’da daha önceki Belediye Başkanı CHP’li Kerim Aksu yarıyılında 2011 senesinde kent girişindeki Liman Kavşağı’na, 2015 senesinde ise Keşap durağına 2 saat kulesi yaptırıldı. Kuleler, 31 Mart 2019’daki yerel tercihler sonrası göreve gelen Belediye Başkanı AK Partili Aytekin Şenlikoğlu tarafından 2 sene arayla kaldırıldı. Liman Kavşağı’ndaki daha önceki kulenin yerine Selçuklu desenli, 7 metre yüksekliğinde yeni bir saat kulesi konuldu.

‘13’NAMCI SURAT YILDA BAŞLADI’

Ancak yeni kule, evvel kentte görüntüsü ve yeri ile sosyal medyada da resimlerle münakaşa mevzusu oldu. Giresunluların bazısı kuleyi sevmedi, bazısı yerinin yanlış seçildiğini belirtti. Kuleyi sevenler ise fındık ve kiraz figürü de ilave edilmesini istedi. Mimar Sinan Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesi Sanat Tarihi Kısmı öğretim abonesi Zeki Coşkun ise, günümüzde alanlara saat kulesi dikmenin afaki olduğunu söyledi: “Şehirlere saat kulesi neden yapılıyor? Reel sual o. Kent alanında zamanın akışının enforme edilmesi gibi bir emelle saat kuleleri inşa edilmesi Avrupa’da 13’namcı asırda, henüz herkesin saat gibi bir nesneye sahip olmadığı bir yarıyılda başlıyor.

‘ARTIK HERKESİN SAATİ VAR’

Kent pazarının oluşmaya, ticaretin yine dönmeye, şehirlerin canlanmaya başladığı başka bir deyişle zamanın nakit haline gelmeye başladığı zamanlarda... Kentlerin idare merkezlerinin ya da kilise gibi ruhani merkezlerin yanında bir kule olarak yerini alır saat kulesi. O yarıyılın kentinin yeni dincinin bir göstergesidir. Ama tam bu bağlamdan koptuktan sonra kentlere saat kulesi dikmek anlamsız. Mevcut bir tane varsa o, tarihselliğiyle korunur. ‘Hadi buraya saat kulesi koyalım’ denirse ‘Neden?’ diye sorarlar. Giresun’daki saat kulesi de ‘Niçin saat kulesi konmamalı’nın yanıtı gibi olmuş.” 

‘Ne gerek var bu kulelere’Soldan sağa: Sakarya/Arifiye, Aydın, Kayseri

‘SAAT KULESİ’ BİR SEKTÖR OLMUŞ

Belediyelerin saat kulesi sevdası, bu alanda bir sektör oluşturmuş gidişatta. Biz de o saat kulesi yapan işletmelerden Artil Sanatsal’la konuştuk. Şirketin ortaklarından Erdoğan Yıldız, seçimlerin yarıyıllara göre değişiklik gösterdiğini, belediyeyi idareyen partilere göre modellerin değişikleştiğini ifade etti. Şu anda yapılan saat kulelerin büyük kısmının betonarme olmadığını vurgulayan Yıldız, “Genelde metal konstrüksiyon üzerine sırça dayanaklı polyester malzemeler kullanılıyor. Bu malzemelere boya ve doku ile efekt veriliyor. İstenirse taş doku da yapılabiliyor. Böylece saatler Osmanlı ya da Selçuklu mimarisine benzetilebiliyor. Aynı usullerle çağdaş bir görünüm de elde edilebiliyor” dedi. Belediye idaresinde yer alan partilerin seçimleri hakkında da değerlendirmelerde bulunan Yıldız, şu bilgileri verdi: “Genelleme yapmak doğru olmaz. Her belediye değişik bir istekle gelebiliyor. Ancak AK Partili bir belediyeyse şayet siparişi veren, genelde Osmanlı ya da Selçuklu mimarisi olmasını istiyor. Şayet saat siparişi CHP’li bir belediyeden geldiyse de seçim genelde çağdaş mimariden yana oluyor.” Saatlerin ebatlarının geçmişte yapılan misallerinden daha minik olduğunu kaydolan Yıldız, “Enleri 3-3.5 metre boyları ise en fazla 10 metre oluyor. Bir saat kulesinin imali vasati 75 gün sürüyor. Maliyetleri istenen ebada ve materyale göre değişiyor. En büyük özellikleri ise portatif olmaları” dedi.