Nüfusun yüzde 1'ini aşılayan Yeni Zelanda korona savaşını nasıl kazandı?

Nüfusun yüzde 1'ini aşılayan Yeni Zelanda korona savaşını nasıl kazandı?

Dünya'da bir hayli ülke değişinimlerle çaba ederken, Yeni Zelanda'da hadise sayısı neredeyse sıfırlandı. Millet maskesiz caddelerde ve hayat olağana döndü. Üstelik popülasyonun yüzde 1,2'si…

Takribî 5 milyona yakın popülasyona sahip Yeni Zelanda, Güney Pasifik adaları arasında Avustralya'nın 1500 km güneydoğusunda yer alan bir isme ülkesi. Ülke iki ana adadan oluşuyor. North ve South Island. Popülasyonun yüzde 90’ından çoğu ise başşehir Wellington’ın da bulunduğu North Island’da hayatını sürdürüyor. Şu gizemeler ülke, koronavirüse karşı aldığı sıkı tedbirler ve neredeyse hiç görülmeyen hadise sayılarıyla dünyanın gündeminde…

Bugüne kadar toplam görülen koronavirüs hadise sayısı 2 bin 609. İyileşenlerin sayısı 2 bin 547, salgından dolayı hayatını kaybedenlerin sayısı da 26. Ülkede son 10 aydır hadise sayılarında çok ciddi düşüş var. Yalnızca 7 Nisan’da günlük 24 yeni hadise bildirildi. Bu sayı da son 10 ayın azami sayıyı… Günlük hadise sayısı şu gizemeler 0-3 arasında değişiyor. Son yedi günde vasati hadise sayısı ise dört! Millet artık maskesiz caddelerde geziyor hatta konserlerle sanki koronaya veda partisi tertip ediyor. 

Peki Yeni Zelanda korona savaşını nasıl kazandı? Türkler’den de görüşler alarak detaylıca inceledik. Ama evvel salgının ülkede nasıl ortaya çıktığına, hangi temkinlerin alınıp nasıl bir yol izlendiğine bakalım…

28 Şubat 2020: İlk defa Covid-19 hadisesi görüldü ve artık salgınla çaba resmen başlamış oldu.

14 Mart 2020: Bu tarihte toplam hadise sayısı sekize yükseldi. Bu sayıdan sonra ayrıcalıksız olarak ülkeye giren herkes için 14 gün devlet himayesinde karantinada kalma lüzumluluğu getirildi.

19 Mart 2020: Salgınla gayrette en kritik gün… Hadise sayısı süratle çoğalarak 28’e yükseldi. Ülke yurttaşı ve oturma izni sahipleri dışındaki herkese hudutlar kapatıldı. Yurt içi özgür dolaşım kısıtlandı, tüm toplu faallik ve buluşmalar menedildi. Yurttaşların sadece beraber yaşadıkları bireylerle sosyal temasta bulunmasına izin verildi.

23 Mart 2020: Toplam hadise sayısı ilk defa üç hanelere çıkarak 102 oldu. Dört hafta zamanla OHAL ve bütün kapanmanın başlayacağı, caddeye çıkma yasağının olacağı duyuru edildi. Herkese hazırlanması için 48 saat vakit verildi.

29 Mart 2020: İhtiyatlar alınıyor ama salgının önüne bir cinsli geçilemiyordu. Toplam hadise sayısı 514’e yükseldi. Ne yazık ki Covid-19 sebepli ilk vefat hakikatleşti. Aynı zamanda son 24 saat içerisinde kaydedilen azami yeni hadise sayısı da bugün bildirildi: 146!

Nisan 2020’ye kadar çaba sürdü. 28 Nisan 2020’de de OHAL kaldırıldı ve 4 Mayıs 2020’de hiç yeni hadise bildirilmedi… İşler artık yavaş yavaş yolunda gitmeye başlamıştı.

Hatta ülkenin başbakanı Jacinda Ardern, Yeni Zelanda medyasına “Modellemelere göre, temkinlerimizi erken bir zamanda yaptık. Şayet geç kalsaydık günde vasati bin yeni hadise görülecekti. Ortaklaşa mücadelelerimizle başımıza gelebilecek en makûs şeyi durdurduk. Bu savaşı artık kazandık” açıklamasını yaptı. Ama "Virüsün küresel vaziyeti ve doğası sebebiyle bir iki hadise görülmesi olası olacak” diye de ilave etti. Ardern haklı da çıkmıştı, Ağustos 2020’nin sonlarına doğru takribî 2 milyona yakın popülasyonu sahip ve ülkenin popülasyon yoğunluğu en çok olan Auckland kentinde dört yeni koronavirüs hadisesi tespit edildi.

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandıYeni Zelanda Başbakanı Jacinda Ardern

TEK HADİSE İÇİN KARANTİNA

Şubat 2021’e gelindiğinde yeniden Auckland kentinde üç şahsiyet bir ailede korona virüsün İngiliz değişinimi tespit edildi. Ailedeki bir bireyin havayolu işletmesinde hizmet veren çamaşırhanede çalıştığı ve virüsü buradan kapmış olabileceği kaydedildi. Temel hizmetler dışında mektep ve firmaların hepsi kapatıldı. Kentte üç günlüğüne karantina uygulandı.

Bu gidişat da atlatıldıktan sonra bu sefer de mart ayının başlarında yeniden Auckland kentinde tek bir hadise görüldü. Hükümet tek bir hadise için dahi yedi günlük karantina kararı aldı. Basın buluşması tertip eden Başbakan Ardern’da ülkenin geri kalan kentlerinde milletimiz sarih alanlarda önlemlere uyarak hayatlarına devam edebilir ama Auckland karantina altında olacak açıklamasında bulundu. "Hepimiz bir daha olmaz hissine kapılıyoruz. Dikkat etmek zorundayız. Beraber bu meseleyi de aşacağız" diye de ilave etti. Bu olaylardan sonra artık devreye aşılar girdi ve olağana dönüş süreci daha da hızlandı.

Peki ülkede tüm bu büyümeler alana kazançken, Yeni Zelanda’daki Türkler neler yaşadı? İşte ülkede yaşayan Türklerin gözlemleri…

‘ŞOK OLDUK! TUVALET KÂĞIDI VE UN RAFLARINA SALDIRI ETTİLER’

Ceren Doğan 38 bilgisayar mühendisi. IT alanında robotik süreç otomasyonu takımının idareyicisi olarak çalışıyor. Yeni Zelanda'ya takribî 4.5 sene evvel eşi ve şimdilerde yedi yaşında olan oğluyla beraber taşındılar. Auckland kentinde yaşıyorlar. Kendisine ilk evvel salgınla gayrette ciddi adımlar atılırken insanların nasıl tepkiler verdiğini sordum. Başlarda herkesin afallamışlık yaşadığını, sonrasında insanların tüm alınan kararlara harfiyen uyduğunu ve tek sıradan dışı vaziyetin tuvalet kağıdı ve un raflarında yaşandığını söylüyor.

“Ülkenin her yerindeki marketlere insanlar sanki çıkarma yaptı. Tuvalet kâğıdı ve un kalmadı, şok olduk. Hatta bu vaziyet bir hafta içinde marketlerin mahsulleri, insanların gözünün önüne yığmasıyla son buldu. Sonra insanlar stoklama psikolojisinden çıktı”

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandıCeren Doğan ve ailesi

COVİD AŞISINI YALANLAYANLAR İŞİNDEN KOVULUYOR


Peki aşılama nasıl ilerliyor? Doğan bu mevzuyla ilgi ülkede, ağırlıklı olarak toplam 10 milyon adet bulunan Pfizer/BioNTech aşısının seçim edildiğini ama üç değişik aşının daha olduğunu söylüyor. Nedir onlar:

Johnson & Johnson Tek doz: 5 milyon adet
Novavax İki doz: 10.72 milyon adet
AstraZeneca İki doz: 7.6 milyon doz adet

“Dört seviyeli bir aşı programı var. Buna göre şu anda ikinci aşamadayız. Fakat vaziyet burada hakimiyet altında ve hayat olağana döndüğü için çok süratli davranılmıyor. Aşıların öbür ülkelerdeki tesirlerini görmek istiyorlar.”

Doğan’ın bahsettiği dört evreli seviye ise şöyle:

Grup 1: Hudut çalışanları, karantina görevlileri ve yakınları. Şu anda aşılanıyorlar

Grup 2:
Yüksek tehlikeli sağlık çalışanları, yüksek tehlikeli yerlerde çalışan öbür personel ve yakınları. Şu anda aşılanıyor

Grup 3:
Yaşa bakılmaksızın Covid-19 oldukları takdirde ağır biçimde hastalanacak insanlar. Mayıs ayının ortalarında itibaren aşılanacaklar

Grup 4
: Kalan herkes. Temmuz ayından itibaren aşılanacaklar

Our World in Data verilerine göre ülkede toplam verilen doz sayısı 232 bin 588. Tüm aşıları bitirilen birey sayısı da 60 bin 24, bu da popülasyonun yüzde 1,2'sinin aşılandığı anlamına geliyor.

Öte yandan her ülkede olduğu gibi ne yazık ki Yeni Zelanda da aşı karşıtları bulunuyor. En son Yeni Zelanda gümrük dairesi, Covid-19 aşısını yalanlayan dokuz hudut emekçisini işten kovdu. Ülke, tüm cephe hattı emekçilerinin nisan ayı sonuna kadar aşılanmasını koşul koştu. Geçtiğimiz aylarda da aşı karşıtı bir topluluk Auckland'ın en merkezi sokağını kapatıp eylem yapmışlardı. Yalnız millet arasında çok destek bulamamışlardı.

50 BİN ŞAHSİYET 'SOSYAL MESAFESİZ' KONSER

Nisan ayının sonunda Auckland kentindeki bir stadyumda, 50 bin bireyin katılımıyla ‘sosyal mesafesiz’ konser tertip edildi. Konser veren müzik grubu Six60’in solisti Matiu Walters, “Kısıtlama altında olmanın nasıl bir şey olduğunu öğreniyoruz. Oldukça perişandı. Ve tekerrür konserde çalabilecek miyiz öğrenmiyorduk. Yeni Zelanda'da çok talihliyiz" ifadesini kullandı. Bu konser tüm dünyanın da alakasını çekti. Doğan, bu vaziyeti şöyle açıklıyor:

"Son bir yıldır neredeyse salgından uzak bir hayat yaşadığımızı düşünürsek, bu çok da yadırganacak bir şey değil gerçeğinde. Konser dışında yapılan bir hayli faallik, şenlik, seminer, organizasyonlar da devam ediyor. Hepsine binlerce insan katılıyor. Tehlike yok denecek kadar az olduğu için rastgele bir kısıtlama yok, fakat tedbirler devam ediyor.”

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandı

İşte Ceren Doğan’ın hurriyet.com.tr’ye anlattığı gözlemleri:

“Tam hekimler online buluşmaya geçti, başka bir deyişle rastgele bir rahatsızlığımız olduğunda hekimi WhatsApp veya Skype'dan arayıp ön görüşme yapıyorduk, şayet lüzumluysa surat surata görüşme ayarlanıyordu. Korona sürecinde kritik olmayan tüm operasyonlar ertelendi. Doğum gibi olaylarda sabit en fazla 1 refakatçiye izin verildi.”“Salgının başından beri isteyen herkesin fiyatsız test yaptırabilmesi sağlandı. Her sağlık kurumunun bahçesine vasıtanızdan inmeden test yaptırabileceğiniz istasyonlar açıldı. Bunun için vize tipiniz ya da yurttaşlığınız bir kriter dahi değil. Hatta Başbakan Ardern bir açıklamasında "Yasa dışı statüde dahi olsanız kimliğiniz test merkezi tarafından sorgulanmayacak, yalnızca gidin ve test yaptırın" dedi.”“İlk kapanma esnasında temel iş grupları belirlendi. Misalin; sağlık, market, tedarik zinciri, hayat sigorta firmayı çalışanları gibi... Bu grupta olup, online çalışabilenlerin online, çalışamayanların çok sıkı kaidelere uyarak büroda çalışmasına izin verildi. Eşim de ben de teknoloji alanında çalıştığımız için, iş mevzusunda etkilenmedik. Ancak işini kısa süreli ya da vakitsiz kaybedenler oldu ne yazık ki.”

ÇOCUKLARI EĞLENDİRMEK İÇİN TÜM ÜLKE ‘OYUNCAK AYI AVINA’ ÇIKTIK

Sevda Uz 39, 5 yıldır Yeni Zelanda’da yaşıyor. Sosyal medya idareyiciliği yaparak hayatını kazanıyor. Pandemi yarıyılı en çok donakaldığı şeyin kapanmanın olduğu müddette çocukları eğlendirmek için insanların konutlarının sırçalarına, kapılarına, posta kolilerine peluş oyuncaklar yerleştirmeleri olduğunu söylüyor.

“Herkes evinin dışında bir köşeye peluş oyuncaklar yerleştirdi. Çocuklar aileleri ile yalnızca semtleri ile hudutlu yürüyüşlerinde ‘oyuncak ayı avına’ çıktılar. En çok oyuncak ayıcığı bulmaya çalıştılar. Bu milli kampanya sayesinde caddeler renklendi, bizler de çok hoş resim kareleri tutmuş olduk. En ehemmiyetlisi koronavirüsün hayatımızı zehir etmesine mani olmaya çalıştık”

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandıSevda Uz

Sevda Uz hurriyet.com.tr’ye anlattığı gözlemleri:

“Salgında hadise sayısı 100’şöhret üzerine çıktığında hükümet çok süratli davranarak bir ay vakit ile bütün kapanma yaptı. Sağlık kuruluşları ve marketler dışında tüm firmalar kapatıldı. Yalnızca yürüyüş ve egzersiz emelli evin olduğu bölgede olmak şartıyla dışarı çıkabildik. Tabi ki bu süreçte böyle bir ihtimalimizin olması hepimizin beden ve ruh sıhhati için çok kıymetliydi.”“Yurttaşlar telefonlarına ‘Covid-19 takip’ uygulamasını indirdi. Gittiğimiz her yerden eczaneden tutun da markete ve kafelere kadar QR kodu okutarak giriş yaptık. Hâlâ da bu uygulama devam ediyor. Hükümetin hadise takibini çok iyi yaptığını düşünüyorum. Özellikle de bu takip uygulamasıyla Covid-19 pozitif çıkan bir bireyin hangi tarihte nerede olduğu takip edildi. Gazetelerde dahi paylaşıldı saat saat nerede olduğu. Buna göre o bireyle aynı zamanda aynı yerde bulunan şahıslar test yaptırdı.”

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandı
Çocuklar için yapılan 'oyuncak ayı avı' kampanyası

“Gazetelerde hadiselerle alakalı çok detaylı bilgi paylaşımında bulunuldu. Misalin, ülkeye giriş yaptıktan sonra Covid-19 test neticeyi pozitif çıkan bir yurttaşın uçuş bilgileri, uçak koltuk numarası bile paylaşıldı gazetelerde… Ona göre aynı uçakta bulunan şahıslardan test yaptırmaları istendi. Ayrıca sağlık bakanlığı bilim insanlarıyla çok yakın çalıştı. Salgın ile alakalı çalışmalarıyla aralıksız ulusa bilgilendirme yapan mikrobiyolog Siouxsie Wiles, senenin Yeni Zelandalısı seçildi.”

Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandı
Nüfusun yüzde 1ini aşılayan <strong>Yeni Zelanda</strong> korona savaşını nasıl kazandı