O sıra beklemekten sıkılmasa dünya bugünkü gibi bir yer olmayabilirdi!

O sıra beklemekten sıkılmasa dünya bugünkü gibi bir yer olmayabilirdi!

Teknoloji dünyası, özellikle son 30 yıldır kaba ama zeki erkeklerin karar sürdüğü bir yerdi. Neyse ki bu vaziyet yavaş yavaş değişiyor ama bu kaba ve zeki erkeklerin bazıları çoktan efsane oldu…

"Yukarıyadaki kod b** gibi bir şey ve b** gibi kodlar üretiyor."

"BİRAZCIK nitelik hakimiyet bilave ediyorum ve bu b**tan sürücü belli ki hiç böyle bir süreçten geçmemiş."

"Mauro, KAPAT O **** ÇENENİ. Bir daha böyle bir çöp ve salaklık dinlemek istemiyorum. Çok ciddiyim!"

Bunlar dünyanın en tanınmış teknoloji dahilerinden bkocamanın, ekibinde çalışanlara gönderdiği e-postalardan bazıları. Söz konusu şahıs ise gşöhretimizde Android işletim sistemiyle çalışan telefonlardan Tesla otomobillere, milyonlarca dijital makinenin olmazsa olmazı olan Linux'un kurucusu Linus Torvalds.

Torvalds'ın hakaretlerle dolu bu mesajları o kadar ünlü ki Reddit'te sadece bu mesajlara ayrılmış özel bir kanal bile var. Üstelik Torvalds'ın saydırdığı şahıslar sadece Linux çalışanları da değil.

Misalin bir başka teknoloji devi olan Intel için sarf ettiği, "Merak ediyorum, acaba hiçbir şeyi düzenlemeden insanlara sonsuza kadar b**tan mahsuller satmaya devam mı edecekler?" sözü de kendisini kızdıran grafik yonga üreticisi Nvidia'ya verdiği "S****rin gidin" cevabı da oldukça meşhur.

DAHA İYİ BİR İNSAN OLMAYA KARAR VERDİ

Bu biçimde önüne gelene ağzına geleni söyleyen Torvalds, kendisini bile rahatsız etmiş olacak ki 2018'de bir farklılık yapmak için harekete geçti.

Neredeyse 30 sene boyunca kendisini ünlü, saygın ve korkulan bir insan haline getiren Linux'un başından ayrılmayan Torvalds, birkaç yakın dostunun tavsiyesiyle geçici olarak görevi bırakma kararı aldı. Kaleme aldığı 989 sözcüklük özür metninde "nasıl değişik davranabileceğini bilmek için dayanak alacağını" söylüyor ve ilave ediyordu: "Ben duygusal anlamda empati becerisi yüksek insanlardan değilim."

Torvalds'ın daha iyi bir insan olmak için iş hayatını bırakacağını açıklaması, programcılar dünyasında zelzele etkisi yarattı. Çünkü Finlandiyalı programcı, yazılımcılar arasında, sınırlarını çizmenin neredeyse imkânsız olduğu bir teknolojiyi yönet eden ikonik bir figür olarak kabul ediliyordu, halen de öyle...

Teknoloji dünyası için Linux, hayatta kalmak için aldığımız nefes kadar temel ve bedelli bir yazılım. Ücretsiz ve birçok sıradan insan varlığından bile haberdar değil. Ama birçok ehemmiyetli teknolojinin ve firmanın da Linux olmadan faaliyetlerini sürdürmesi muhtemel değil.

O sıra beklemekten sıkılmasa dünya çok farklı bir yer olurdu
Ingeniuty

MARS'TA BİLE LINUX KULLANILIYOR

Yukarıyada bahsettiğimiz Android makineler ve Tesla otomobillerin yanı sıra dünyanın en süratli süperbilgisayarları, borsa yazılımları, büyük bilgi projeleri, yapay zekâ uygulamaları, nükleer denizaltıları, ABD Posta Yönetsi, sürücüsüz taşıtlar, bankalar, havayolu firmaları ve bulut bilişim teknolojisi hep Linux'la çalışıyor. Hatta NASA'nın Şubat ayında Mars'a gönderdiği uzay taşıtı Perseverence'ın bünyesindeki mini helikopter Ingenuity'de bile Linux kullanılıyor.

Linux'un yazılım dünyasındaki bir öbür ehemmiyetli etkisi de yarattığı gönüllü yazılımcılar topluluğu. Takribî 30 yıldır 10 binden fazla yazılımcıdan oluşan bu topluluk hayatlarının ehemmiyetli bir kısmını hiçbir karşılık almadan Linux'u geliştirip iyileştirmeye adamış vaziyette. Linux'un son sürümü 12 bin dosyada ve 1 milyondan fazla kod satırında farklılıklar getirdi. Sürüm üzerinde çalışan toplam yazılımcı sayısı 2 bin civarındaydı.

BİR AY DAYANABİLDİ

Torvalds'ın 2018'deki molası, bu yoğun faaliyete çok fazla hasar vermedi ama o 1 ayın sonunda işin başına döndüğünde, "Off, amma da sıkıldım. Benim işim Linux" demişti.

Ancak bu esnada Torvalds'ın kabalıklarından daha başka bir sorun sarihe çıktı. Yazılım her yerde kullanılıyordu, ancak Linux üzerinde çalışabilen yazılımcılar gittikçe ihtiyarlıyordu. Üstelik kısa sürede çok şey öğrenmesi gereken gençler, Torvald'in sözlü tacizlerine pek de sıcak bakmıyordu.

Bugşan 51 yaşında olan Torvalds, "zeki pislikler" neslinin son abonelerinden. Zekâ, vizyon, ego ve hiddet krizlerinin bir karışımı olan bu beyaz erkekler, bir yarıyıl teknoloji endüstrisine biçim verdi. Gşöhretimizde Torvalds'ı tenkit etenler, bu yaştan sonra anlamlı bir şahıssel mutasyon yaşamasının pek de olası olmadığını belirtiyor. Torvalds'ın da değişik biçimde düşündüğü söylenemez. Ancak Linux topluluğunu kaostan kurtarıp yine organize edebilme olasılığı halen var...

VİDEOLU GÖRÜŞME YAPMAM, TELEFONLA KONUŞMAM

ABD merkezli içerik sitesi Insider, geçtiğimiz gşanlarda Torvalds'ın Linux'un geleceğini kurtarma tasarıları üzerine geniş bir haber yayımladı. Haberde imzası bulunan muhabir Rosalie Chen'in, kış aylarında gerçekleşen ziyaretin evvelsine dair anlattıkları bile Torvalds'ın ne kadar güç bir insan olduğunu özetlemek için yeterli.

Değişik şehirlerde yaşadıkları için Chen'in bir video platformu üzerinden görüntülü konuşma yapmayı öneri ettiği Torvalds'dan cevap gecikmedi: "Her türlü görüntülü konuşmadan tiksiniyorum ve bugşanlarda surat surata görüşmemiz de seçenekler arasında değil." Bunun üzerine Chen telefonda konuşmayı öneri etti ancak yeniden aynı cevabı aldı: "Tiksintim telefon konuşmalarını da kapsıyor. Telefonlar iğrenç şeyler. Bir tek e-postalara kolayca erişmemizi sağlamaları güzel." Sonuçta görüşme e-posta üzerinden gerçekleştirildi.

Teknoloji sektöründeki birçok şahıs gibi Torvalds da pandemi sebebiyle konuttan çalışıyor. Ancak pandemi onun hayatında çok fazla şeyi değiştirmedi çünkü kendisi aslında senelerdir üzerinde bornozuyla konuttan çalışanlardan. Sürekli sarih olan bir koşu byemininin üzerine yerleştirdiği bilgisayarıyla bütün gşan bir yandan yürüyor bir yandan da işlerini yönet ediyor.

ŞORT-TİŞÖRT-PARMAK ARASI TERLİK VAZGEÇİLMEZİ

Görüntüsü de senelerdir değişmedi. Yandan ayrılmış kırlaşmış saçları, yuvarlak çerçeveli gözlükleri ve rahat giysileriyle senelerdir Torvalds aynı Torvalds. Bu rahat stili kamuoyunun önüne çıktığı aktifliklerde de sürdürüyor. Herkesin ekip elbiselerle katıldığı buluşmalara Torvalds, şort-tişört-parmak arası terlik kombiniyle iştirak ediyor.

Son zamanlarda Linux için çok fazla kodlama yapmadığını, "üst seviye teknik idareyici" konumunda olduğunu belirten Torvalds, kendi işletmesini kurmayı hiç istemediğini de belirterek "Tek isteğim, var olan en iyi işletim sistemini yaratmaktı" diye konuşuyor.

Doğrusunu söylemek gerekirse, Torvalds'ın ömrünü Linux'a adadığını söylemek yanlış olmaz. Hatta bunun için Steve Jobs'ın "Gel Apple'da çalış" önerisini yalanlamışlığı bile var. Bunun sebebi de Jobs'ın Linux üzerinde çalışmayı bırakmasında ısrarcı olması.

BU SİSTEM OLMASA SARİH KAYNAK OLMAZDI

Torvalds'ın Linux kadar ehemmiyetli bir öbür projesi de Git. GitHub ve GitLab gibi firmaların temelini oluşturan kaynak hakimiyet sistemi Git, gşöhretimizde sarih kaynaklı projelerin var olabilmesini sağlayan en ehemmiyetli unsurlardan bkocaman.

Torvalds'ın üç kızından en büyüğü de bir yazılım mühendisi ancak Linux üzerinde çalışmıyor. Torvalds, "Linux imparatorluğu kurmak gibi bir amacım yok" diye konuşuyor.

İçe dönük bir insan olmasına ve kalabalıklardan hoşlanmamasına karşın bağlantı kurmayı ve sarih geliştirme yapmayı sevdiğini de belirten Torvalds'a göre, sarih kaynak yazılım geliştirmek bu işi yapmanın en manalı yolu.

Torvalds, "Sarih kaynak mühendisliğin sorun çözme boyutuna çok büyük bir katkı yapıyor zira çok değişik özelliklere sahip ve sizden çok değişik emelleri olan insanlarla birlikte çalışabiliyorsunuz" diyor.

LINUS VE LINUX AYNI ANDA DEĞİŞİYOR

Torvalds'ın işbirliğine umursayan hiddetli yazılımcı profili, Linux'un başarısının ve yaşadığı sıkıntının arkasındaki en ehemmiyetli etmen. CloudLinux'un kurucusu ve CEO'su Igor Seletskiy gidişatı, "Linux zamanla değişiyor. Aynı biçimde Linus da değişiyor. Daha kucaklayıcı bir insan olmaya çalışıyor ve hiddet patlamaları gittikçe eksiliyor" sözleriyle özetliyor.

Torvalds ise 2018'de işe ara verdiğinde hayatında ilk kere terapiye başladığını ve işe döndükten sonra da birkaç ay devam ettiğini belirterek, "Bizim nesilde bir terapistle konuşmak pek natürel bir şey değildir. Ben de başıma ne geleceğini pek bilmiyordum. Ama nihayetinde neşeli bir tecrübe oldu" diyor. Olduğu şahıs haline gelmesini sağlayan süreçleri ve insanların neden şikayet ettiğini açıklamanın güzeline gittiğini belirten Torvalds, "Bence faydalı oldu" diye konuşuyor.

Facebook'ta yazılım mühendisi olarak görev yapan bir Linux geliştiricisi olan Jens Axboe da "gözle görülür bir gelişme" olduğunu ve artık Torvalds'ın gönderdiği e-postaların doğrudan hakaret kapsamadığını belirtiyor. Torvalds ise şunları söylüyor: "Daha değişik ve daha iyi bir insan oldum mu? Sanmıyorum. Birkaç ay konuşmanın yaratabileceği fark bir yere kadardır. Ama bu sayede herkese gönderdiğim e-postalara dair daha farkında ve dikkatli bir insan olduğumu umuyor ve düşünüyorum."

O sıra beklemekten sıkılmasa dünya çok farklı bir yer olurdu
Resim kaynağı: Krd - Yükleyenin kendi çalışması, CC BY-SA 4.0

SIRA BİLAVE ETMEKTEN SIKILDI, KENDİ İŞLETİM SİSTEMİNİ YAZDI

Gerçek şu ki Torvalds böyle hiddetli ve sabırsız bir insan olmasa, Linux diye bir şey hiç var olmayabilirdi bile.

Her şey 1991 senesinde başladı. O sırada 21 yaşında olan Torvalds, Helsinki Üniversitesi'nde talebeydi. Mektebin bilgisayar sistemi aynı anda en fazla 16 kullanıcıya hizmet verecek biçimde tasarlandığından, Torvalds gibi talebelerin uzun saatler sırada beklemesi gerekiyordu.

Mektep bilgisayarlarının işletim sistemi Unix de, ekipmanın kendisi de iş yerlerine göre maliyetlendirilmişti. Bir başka deyişle bir talebenin satın alabilmesi için fazla pahalıydı. Öbür yandan Torvalds gibi ciddi yazılımcılar, yarıyılın şahıssel bilgisayarlarının kendi lüzumlarını karşılayabilecek güçte olmadığını düşünüyordu.

Bu sebeple kendine bir bilgisayar alıp kurcalamaya başladı. Aygıtın belli görevleri yerine getirmesini sağlayan Unix benzeri kodlar yazıyordu. Bir süre sonra yazdığı kodlarla bir işletim sisteminin çekirdeğini oluşturduğunun farkına vardı. Devam etmeye ve bu çalışmasını çevresindekilerle paylaşmaya karar verdi. Bir bülten panosuna "386 486 AT kopyaları için ücretsiz bir işletim sistemi yapıyorum. Sadece bir hobi, GNU gibi büyük ve profesyonel bir şey olmayacak. İnsanların en çok istediği özelliklerin ne olduğunu bilmek istiyorum" yazdı ve ilave etti: "Her türlü teklife sarihim, ama her söyleneni yapacağıma söz veremem :"

İKİ SENEDE 100 ŞAHSİYET BİR TOPLULUK OLUŞTU

Torvalds'ın projesi başka yazılımcıların da ilgisini ekti. Bazıları keşfettikleri yanılgılar için düzenlemeler bazıları da yeni özellikler getirecek kodlar gönderiyordu. Linux sarih kaynak topluluğu bu biçimde doğdu.

Teknoloji dünyasında popülerliği zamanla artan Linux, "acayip bir oyuncak işletim sistemi" olmaktan çıkıp internet sağlayıcılarında ve öbür gerçek hayat uygulamalarında kullanılır hale geldi. 1993'e gelindiğinde, 100'den fazla insan Linux koduna katkı yapar hale gelmişti. Halen talebe olan Torvalds bütün projenin teftişinden sorumluydu.

Bu gidişatın yarattığı güçlükler, Linux'ta bugşan hâlâ geçerli olan idare yapısını da beraberinde getirdi. En iyi yazılımcılara çekirdeğin belli parçaları paylaştırılıyor ve bu şahıslar kendi minik kraliyetlerini kuruyordu. Bu krallar öbür yazılımcıların gönderdiği kodları teftişten geçiriyor, nitelik hakimiyeti sağlıyor, geri bildirimde bulunuyor ve Torvalds'la irtibatı yürütüyordu.

"ÇOK İYİ GERİ BİLDİRİM VEREBİLİR"

Bu yapının içindeki yazılımcılar için Torvalds'ın bazı özellikleri gerçekten hayranlık verici. Kod niteliksine dair teknik vizyonu, binlerce Linux mühendisinin birlikte çalışması için katalizör görevi görmesi ve öbür mühendisleri eğitme konusundaki dayanak severliği takdir topluyor. Çoğunluğu beyaz erkeklerden oluşan Linux Teknik Danışmanlık Heyeti'ndaki tek kadın olan Linux geliştiricisi Laura Abbott, "Torvalds görebileceğiniz en sıcak ve samimi insan değildir ama gerektiğinde çok iyi geri bildirim verebilir" diye konuşuyor.

Öbür yandan, Torvalds'ın sarih sözlü bağlantı anlayışı ve ayarsız küfürleri, aynı zamanda teknik münakaşaların aşağılamalarla dolu kavgalara dönüştüğü bir kültürü de beraberinde getirdi.

Misalin 15 sene boyunca Linux topluluğunda tertip edici olarak görev yapan programcı Neil Brown, "seyrek ağır küfürlü patlamaları olan bir liderin" takımdaki herkeste benzer tutum biçimleri yaratmadığını ama böyle meyilleri olan şahısları cesaretlendirdiğini belirtiyor. Brown, "Bence bu vaziyet Linux geliştirici topluluğunun içinde birçok yanlış tavra yol açtı" diye konuşuyor.

Kendisinin de Torvalds'ın e-postalarda yazdıklarına çok dikkat ettiğini belirten Brown, böylece Torvalds'ın çalışma biçimini anlayıp birlikte daha bereketli iş yapabildiklerini ifade ediyor. Bununla birlikte zaman zaman çok büyük fikir ayrılıkları yaşadıklarını da söyleyen Brown, "Hepimiz kusur yaparız. Bu anlaşılabilir bir şey. Dahası hayatı yapan şahıs muhtemelen Linus'tan bile daha fazla üzülüyor. Bence Linus güvendiği şahıslardan pespaye gönüllülük bekliyor ama bu mevzuda biraz incelik göstermesi gerekiyor" ifadelerini kullanıyor.

"BAĞIRMAYI BİLMEN GEREKLİ, PASPAS GİBİSİN"

Linux modelinin güçlüklerine sabretmek zorunda olan bir grup daha var: Linux kullanan firmalar ile Linux yazılımcı topluluğu arasındaki irtibatı sağlayan aracılar. Bu şahısların vazifesinin pek cümbüşlü olduğunu söylemek muhtemel değil.

Günlük işleyişte, taşıtı şahıs, çalıştığı işletmenin geliştirdiği son özelliklerin Linux işletim sistemiyle sorunsuz çalışmasını sağlayacak bazı yamaları geliştiricilere gönderiyor. Şayet yamada bir bug ya da başka bir sorun varsa, tenkitlerin ve ardından gelen sözlü tacizlerin yükünü de taşıtı üstleniyor. Eski bir Linux geliştiricisi, "Şayet yamanız patlaksa sizi aşağılayıp dalga geçerler. Bundan sanki neşe alırlar" diye anlatıyor.

2013 senesinde yaşanan bir olayda Torvalds ve öbür Linux geliştiricilerinin, e-posta gruplarında sık sık yaşanan söz dalaşlarıyla ilgili şaka yaptığı ve takımdan biltihabı daha fazla bağırmaya teşvik ettiği de biliniyor. Torvalds bu şahsa yazdığı e-postada "İnsanlara bağırmayı bilmen gerekli. Sana bakınca paspas gibi davranmak çok kolay görünüyor" ifadelerini kullanıyor.

Bu söz dalaşlarının ve hakaretlerin sıradan bir şey gibi kabul edilmesi, Linux topluluğundaki birçok şahıs için rahat olmayan bir çalışma civarı anlamına geliyor. Misalin IBM İdare Heyeti Başkanı ve Red Hat'in eski CEO'su Jim Whitehurst, "Herkesin en iyi fikrini söylemesini istiyoruz, sadece ezici tenkitleri kaldırabilecek olanların değil" diye konuşuyor.

ÖZÜR DİLEMEK YETERLİ Mİ?

Torvalds, 2018'de çalışmaya ara verdiği yarıyılda tavırları için özür de diledi ancak bazı geliştiriciler, basit bir özrün Torvalds'ın senelerdir verdiği hasarı tamir etmeye ya da Linux topluluğundan kaçırdığı insanları geri getirmeye yeteceğini düşünmüyor.

Eski bir Linux yazılımcısı, "Bir avuç iyi insan buna dayandı. Katlamayanlar da bıkıp ayrıldı" diye konuşuyor. İsminin açıklanmasını istemeyen yazılımcı, bu kültür sebebiyle birçok kadının ve azınlık üyesinin Linux topluluğunu terk ettiğine dair biltihapçı elden bilgisi olduğunu da sözlerine ilave ediyor.

Şu anki haliyle Linux topluluğuna girebilmek için tenkide dayanıklı olmanın dışında da bazı özelliklere sahip olmak koşul. Şahsın boş zamanlarında çalışması, yamalar geliştirip sunması ve güvenilir bir geliştirici olabilmek için fark edilmesi gerekiyor. Bu da boş zaman, bir bilgisayar ve sağlam bir internet bağlantısı gerekli demek. Ne yazık ki herkes bu olanaklara sahip değil. Dahası iyi bir eğitim görmüş olmak ve akıcı bir İngilizce konuşmak da ehemmiyetli artılar. Sonuçta Linux topluluğu genelde bu ayrıcalıklara sahip beyaz erkeklerin ötesine geçemiyor.

KADINLARIN ORANI OLDUKÇA DÜŞÜK

Linux topluluğundaki ve genel olarak sarih kaynak teknoloji dünyasındaki tek tiplik, kenara itilmiş grupların mensuplarının bu civara girmesini çok güçleştiriyor. Aradan geçen senelerde kadın yazılımcı sayısında bir çoğalış görüldü ama oranlara bakıldığında tüm yazılımcıların takribî yüzde 8'i başka bir deyişle 300 şahsiyet bir kadın grubundan bahsedilebiliyor.

Linux Vakfı'nın bir mentorluk girişimi de var. Bu girişim kapsamında aralarında kadınların da bulunduğu yeni yazılımcıların gruba katılımlarının sağlanması kastediliyor. Vakıftan destek alanlardan bkocaman olan Shuah Kahn, bemelin de idare kadrolarının çeşitlendirilmesi olduğunu söylüyor. Yeniden de şu an katılımcıların sadece yüzde 16'sı kadınlardan oluşuyor.

"DAHA İYİSİNİ YAPMAK ZORUNDAYIZ"

Öbür yandan Torvalds, yakın zamana kadar teknoloji sektöründe spektrum olması gerektiği fikrini benimsemiyor, kadroların meritokrasiyle oluşması gerektiğini savunuyordu. 2015'teki bir açıklamasında, "Bütün bu ıvır zıvırlar detaydan başka bir şey değil ve gerçekten ehemmiyeti yok" diye konuşmuştu.

Bugşan Linux'ta çalışan kadın sayısının düşük olmasının teknoloji sektörünün genelindeki bir gidişatı yansıttığını söylemekle birlikte, "Daha iyisini yapmak zorundayız zira Linux sektörün en büyük projelerinden bkocaman" diyor.

Ancak kadın sayısını artırmak için ne yapılabileceğini de bilmiyor: "Kesin bir çözüm olduğuna inanıyor muyum? Hayır. Ekibimizde kadınlar ve beyaz olmayan insanlar var mı? Evet var. Ama bunun çok çok minik bir azınlık olmadığını söylersem kuyruklu palavra atmış olurum. Bunu nasıl değiştireceğimizi bilmiyorum."

"GÜCÜMÜN ASIL KAYNAĞI BANA DİNLENEN GÜVEN"

Kendini ifade etmekte güçlük sürüklemeyen bir insan olmasına karşın, Torvalds mütevazı bir gücü olduğunu söylüyor. "Sarih kaynak topluluğunda kimseyi bir şey yapmaya zorlayamazsınız" diyen Torvalds, kendisinin gücünün kaynağının da insanların dinlediği güven olduğunu belirtiyor.

Peki Torvalds terapiden bu yana ne kadar değişti? Bu sorunun cevabı kime sorduğunuza bağlı olarak değişiyor. Torvalds beklentileri karşılamakta zorlansa da bir aydınlanma yaşadığını söylüyor.

"Güvendiğim insanlar bana gelip de 'Linus g** herifin tekisin, bir adım geri gidip tutumlarına bir bakmalısın' dediğinde bence iki seçeneğim var: Ya onların yanlış olduğunu düşüneceğim ve her zamanki gibi işime bakacağım, ya da tavsiyelerini ciddiye alacağım" diyen Torvalds şöyle devam ediyor.

"Sadece birkaç ay bir profesyonelle konuştum diye tamamen değişik bir insan olduğumu iddia edecek de değilim. Bu işler böyle yürümüyor. Ama umuyorum en azından kullandığım dil konusunda biraz daha dikkatli ve bilinçli bir insan olabilmişimdir."

O sıra beklemekten sıkılmasa dünya çok farklı bir yer olurdu
İlk kere 1996'da çizilen Linux logosu 'Tux' seneler içinde dokunuşa dokunuşa sağdaki halini aldı. 2008'den beri bu logo kullanılıyor

HOŞGÖRÜ DEVRİ SONA ERDİ

Belki Torvalds kendi mutasyonu konusunda net fikirlere sahip değil. Ancak o Linux'u başlattığından beri dünyanın ne kadar değiştiği ortada. Linux geliştiricisi ve Facebook mühendisi Axboe, "Artık zeki bir g**e eskisi kadar hoşgörü gösterilmiyor" ifadelerini kullanıyor.

Axboe, "İnsanlar bu cins tavırları sebebiyle tepki görüyorlar. 10 sene evvel bu düşünülemezdi bile. İlk zamanlarda Barbar Batı gibi bir etraf vardı" diyor.

Axboe'nun bahsettiği metamorfozun son misali ücretsiz yazılım sektörünün liderlerinden Ücretsiz Yazılım Vakfı'nın FSF kurucusu Richard Stallman olayı oldu. Stallman hakkında bazı kadınları taciz ettiğine dair iddialar ortaya atılırken, seks ticaretinden karar giyen Jeffrey Epstein hakkında söyledikleri de gündem oldu. Bunun üzerine 3000 geliştirici bir sarih mektup kaleme alarak Stallman'ın FSF idare heyetinden gönderilmesini arz etti. Nihayetinde Stallman heyette kaldı ancak IBM'in sahibi olduğu Red Hat ve Mozilla FSF'ye desteği verdiği sürüklediğini açıkladı.

KAİDELER 'DİKTATÖRÜ' BAĞLAR MI?

Torvalds, Eylül 2018'de çalışmaya ara verdiğinde, Linux proje idareyicilerini başka bir deyişle tertip edicileri sorumlu tutan bir tutum kaideleri listesi benimsedi. Bu kaideleri uygulamayan ya da uygulanmasını sağlamayan tertip edicilerin geçici ya da kalıcı yaptırımlarla karşılaşabileceği belirtildi.

Khan, gelen şikayetlerin çok ciddi bir biçimde değerlendirildiğini söyledi ancak bazıları bu yaptırım mekanizmalarının Torvalds için ne dereceye kadar uygulanabileceğini sorguluyor. Çünkü Linux sarih kaynak topluluğu "ömrünün sonuna kadar görev yapacak faydalı diktatör modeli" olarak adlandırılan yapıya sahip başka bir deyişle en ufağından en büyüğüne her türlü metamorfozda son sözü Torvalds söylüyor.

Bazıları Torvalds'ın halen çok fazla değişmediğini ancak gşöhretimiz teknolojisinin temelinde Linux olduğu için birçok geliştiricinin Torvalds'ı tolere ettiğini belirtiyor. Eski bir Linux geliştiricisi, "Linus tutumlarına ayar sürüklemiş olabilir ama özünde aynı insan" ifadelerini kullanıyor.

TOPLULUK GİTTİKÇE YAŞLANIYOR

Birkaç sene evvel tertip edilen bir Linux konferansında, Red Hat'in önde gelen mühendislerinden David Miller, organizasyon için kollu cihazların bulunduğu bir reyin salonunu kiralamayı düşündü. Ancak daha sonra 15 sene evvel bunu yapsa uygun olacağını zira yazılımcıların çoğunun reyin oynama yaşını geçtiğini fark etti. O sebeple bir restoran kiralamayı seçim etti.

Russell Coker, Linux'a ilk katıldığında geliştiricilerin çoğu 20'li yaşlarındaydı. Bugşan ise 40'larını ve ötesini yaşıyorlar. Coker, genç yazılımcıların topluluğa katılmıyor olmasının kaygı verici olduğunu düşünüyor. Üstelik bu kaygısında yalnız da değil ama çözüm ismine çok fazla şey yapılmıyor.

Linux halen büyüyen bir proje. Linux çekirdeğine katılanların sayısı her sene çoğalıyor. Ancak büyüme sürati son üç senede yavaşlamış vaziyette.

Linux'un alt sistemlerini avuçlarının içi gibi bilen üst düzey proje idareyicilerinin çoğu çok uzun zamandır topluluğun bir parçası. Dahası alt sistemlerin el değiştirmesi de çok ender karşılaşılan bir vaziyet. Yeni Linux katılımcılarının çoğu ise genç geliştiriciler değil firmaları için Linux üzerinde çalışan profesyoneller.

Coker, "Bence birçok insan işlerin şu anki gidişatından memnun ama 10 sene sonra benim yaşımdaki insanlar emekli olduğunda yaşanacaklardan kaygılıyım. Daha fazla gencin ilgisini sürüklememiz gerekli" diye konuşuyor.

LINUX ESKİSİ GİBİ RAKİPSİZ DEĞİL

Linux topluluğuna katılanların çok şey öğrenmesi gerek. Çekirdek eskiden daha ufaktı ama bugşan kabuğunu kırmak çok daha güç zira katılımcı sayısı, kod ölçüyü ve e-posta gruplarındaki gürültü çoğalmış vaziyette. Talebeler GitHub gibi platformlarda projeler bulmaya çok aşina. İnternette bağlantı biçimleri de oldukça değişti ama Linux topluluğu halen çoğunlukla e-postayla haberleşiyor.

Üstelik sarih kaynak dünyası bugşan eskiye göre çok daha fazla seçeneğin olduğu bir yer. Linux'un yaratılışından gşöhretimizde birçok yeni sarih kaynak proje ortaya çıktı. Gençler için Google'ın TensorFlow'u ya da Facebook'un React'i gibi yeni projeler, Linux gibi yaşlı ve oturmuş bir projeye kıyasla çok daha çekici.

Miller, "İhtiyarlıyoruz ve bu eski kafaların yerine yenisini koyabilmek için en yakın zamanda bünyemize yeni insanlar katmalıyız" diyor.

Torvalds ise topluluğun ihtiyarladığıyla ilgili yorumların kendisini pek kaygılandırmadığını belirtiyor. "Tertip Edicilerin ihtiyarladıkları kesinlikle doğru. Hepimizin başına geliyor gibi çünkü hepimiz her sene bir yaş daha alıyoruz. Bazılarımız şişmanlıyor, bazıları da kelleşiyor" diyen Torvalds, ihtiyarlayanların topluluğu terk etmediğini andırdırıyor.

Bununla birlikte Torvalds, büyümede düz bir çizgiye erişildiğini de kabul ediyor ve projenin halen "sağlıklı bir gelişim süratine" sahip olduğunu ama artık "süratlenmediğini" söylüyor. Yeniden de Linux hala 2-3 ayda bir yeni bir sürüm yayınlıyor, bu sürümlerin her bcerahatte 1500-2000 yazılımcı çalışıyor ve Torvalds projenin kapsamının ve büyüme süratinin kendisini rahatsız etmediğini belirtiyor.

GENÇLERİ MUTLU EDEBİLECEKLER Mİ?

Linux'un kucaklayıcı bir yer olmama namı yeni gelecekler için caydırıcı olabilir. Miller, çekirdeği geliştirme konusunda gözlerinin korkabileceğini hatta korkuya düşebileceklerini düşünüyor. Facebook'tan çekirdek üzerine çalışacak genç mezunlar arayan Axboe ise nazik davranılmazsa bu gençlerin kalıcı olmayacağını belirtiyor.

"10, 20, 30 sene içinde projenin hayatta kalmasını ve zaman içinde gelişmesini istiyorsanız taze kana gereksiniminiz var" diyen Axboe, sorunlu olan ya da öyle bilinen bir civarın gençlerin katılımı için ergonomik olmadığını da sözlerine ilave ediyor.

Bütün bunlar bir yana, en ehemmiyetli soru Torvalds emekli olduğunda Linux'a ne olacağı. Torvalds Python'dakine benzer bir gelecek hayali kuruyor. Bir yazılım dili olan Python'un yaratıcısı Guido van Rossum, günlük operasyondan elini sürüklediğinde, bir yönet komitesi kurulmuştu.

Torvalds, "Evet, çok sayıda üst düzey proje idareyicimiz var ama ben gidersem Linux'u yönet edebilecek geniş ve derin bir insan havuzu var" diye konuşuyor ve ekliyor: "Siyasi çekişmeler olur, iç çatışmalar olur ama kaos kalıcı olmaz."

Insider'ın "Linux creator Linus Torvalds cancelled himself to become a nicer person — now he needs to bring talent back to the world's most important software" başlıklı haberinden derlenmiştir.