Omicron PCR testlerini de etkiledi! Ağızdan mı, burundan mı etkili? | 3 SORU 3 YANIT

Omicron PCR testlerini de etkiledi! Ağızdan mı, burundan mı etkili? | 3 SORU 3 YANIT

Koronavirüsün Omicron varyantına tutulanların rakamı tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de çoğalıyor. Bununla birlikte PCR testindeki kaidelerde farklılık olup olmayacağı da tartışılıyor. En son Güney

PCR testleri, cemiyetin büyük kısmının süratli ve tehlikesiz olarak taranmasında, şahıslarda rastgele bir virüs genetik materyali olup olmadığının tespit edilmesinde kullanılan en ehemmiyetli taşıt.

Bu test sayesinde bireylerden alınan misaller, laboratuvarlara sevk edilerek enfeksiyonun hangi varyanttan kaynaklandığı tanımlanıyor. Fakat mevzubahisi Omicron olunca, PCR testlerinde de virüsü tespit etmek eforlaşıyor. Zira Omicron varyantı, hiç görülmeyen değişik değişinimlerin yanı gizeme daha evvel görülen değişinimleri de kapsıyor.

Son zamanlarda da pozitif olduğunu bilip bir gün sonra yine test yaptırdığında olumsuz neticenin çıktığını bilenlerin rakamında bir hayli çoğalış var. Gidişat böyle olunca akla ‘Omicronla beraber PCR testi ile virüsü tespit etmek daha mı güç oldu?’ suali geliyor.

Gerçeğinde bu sual üzerinden Güney Afrika’da Cape Town Üniversitesi'ndeki bilim insanları, uzun vakittir çalışmalar yapıyordu. Aralık ayının sonunda ise çalışmaya dair ehemmiyetli bilgiler paylaştılar.

Çalışmayı yürüten uzmanlar, Omicron'un dâhil olduğu PCR incelemelerinde tükürük misallerinin, nazal sürüntülerle başka bir deyişle burundan bir araya gelenlere mukayeseyle daha doğru neticeler verdiğini ortaya çıkardılar. Belirtiler, Ağustos ayından Aralık ayı süresince Cape Town’daki Groote Schuur sağlık kurumunda test edilen 382 hastanın incelemesinden elde edildi.

Omicron PCR testlerini de etkiledi Ağızdan mı, burundan mı etkili | 3 SORU 3 YANIT

ARAŞTIRMADA TÜKÜRÜK NUMUNELERİ YÜZDE 100 NETİCE VERDİ

Tüm hastalardan PCR tahlili için hem tükürük hem de burundan misaller alındı. Delta varyantı için, her bir örnekleme usulü için pozitif yüzde anlaşması tükürük için yüzde 71, nazal sürüntüler için yüzde 100 olduğu neticeyi ortaya çıktı. Ancak, gidişat Omicron ile tersine döndü. Tükürük numuneleri yüzde 100, nazal sürüntülerden elde edilen belirti neticeyi ise yüzde 86 olarak açıklandı.

Araştırmayı yürüten yazarların ortak açıklamasında, virüsün keşfedilmesinden bu yana Covid-19 taraması ve teşhisi için standart nazal sürüntüler olduğunu ancak bunun Omicron'un baskın olduğu bir pandemik civarda artık uygun olmayabileceği neticesinin ortaya çıktığı vurgulanıyor

Bununla beraber, tükürük örneklemesi burundan misal almaktan daha kolay olsa da, analistler bunun bir kadehe tükürmek kadar kolay olmadığını ifade ediyor.

Groote Schuur'daki hastalarda, toplamda en az 30 saniye süresince örneklem çubuğunu ağzın içine Her iki yanaklar, dilin üstü ve altı, diş etleri ve damak sürmeleri direktifi verildi. Ayrıca test evvelinden en az 30 dakika yemek yememeleri, bir şeyler içmemeleri veya rastgele bir şey çiğnememeleri söylendi.

PCR TESTİNDEN ÇOK MİSAL ALIMINDA MESELE OLUYOR

Mevzuyla alakalı görüşlerine müracaat ettiğim Amerika Birleşik Devletlerinde Jackson Laboratuvarı Enstitüsü'nde Baş Tahlilci olarak çalışan İmmünoloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz, “PCR testinden çok, misal alımında mesele oluyor. Bazen yalnızca burundan alınan misallerde virüs bulunamayabiliyor. Bu bakımdan hem boğazdan hem burundan aynı anda almak gerekiyor” dedi ve ilave etti:

“Ya da araştırmada da olduğu gibi tükürük de dâhil olmak üzere numune alınması gerekiyor. Zira virüs süratli bir biçimde burundan boğaza veya boğazdan tekerrür buruna geçebiliyor. Bu bakımdan yoğunluk değişik vaziyete geliyor. Bence süratli pozitiflik veya olumsuzluk olmasının bir nedeni bu… Bir de bu varyant süratli geçiyor. Özellikle aşılılarda daha süratli olumsuz olabilir. Omicron ile beraber testlerle virüsü tespit etmek azıcık daha güçleşmiş gibi duruyor.”

Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Alper Şener ise Omicron tanısının Delta ve öteki varyantlardan daha kolay olduğunu ancak bu gidişatın sürüntünün alındığı yer özelinden çok alınma usulü ile alakalı olduğunu söyledi ve şu bilgileri paylaştı:

“Şunu çok net olarak öğreniyoruz; kombine alım, başka bir deyişle aynı anda boğaz ve burun sürüntüsü en uygunu. Fakat aktif burun sürüntüsü alımı her zaman olası olmadığı için artık çoğunlukla ön burun sürüntüsü alınıyor. Bu sebeple test neticelerinde değişiklikler ortaya çıkıyor.”

Yeniden de yanıtlanmayı bekleyen pek çok sual var. Misalin, tükürük testi bütün olarak nedir ve neden yüzde 100 netice veriyor? Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da kullanılan süratli antijen testleri ülkemizde yaygın olmalı mı?

Usumdaki tüm sualleri Prof. Dr. Derya Unutmaz ve Prof. Dr. Alper Şener’e yönelttim. Oldukça ehemmiyetli bilgiler verdiler.

1- Şu an Türkiye’de hem boğazdan hem de burundan PCR alınıyor. Bazı sağlık kurumular yalnızca burundan da alıyor. Fakat araştırmada geçen tükürük testi bütün olarak nedir? Bu test, burun ve boğazdan daha mı değişik?

Prof. Dr. Alper Şener: Tükürük testleri daha çok antijen tutmaya müteveccihtir. Duyarlılıkları PCR’a yakın ve daha süratli yapılıyor. Hatta fertsel olarak dahi yapmak olası, sağlık kurumuna gitmeden… Bu testte hastaya daha az teşebbüssel operasyon ile süratli tanı koyuluyor. Bunun dışında ise ferdi tanıya dâhil ederek, sualin ve çözümün parçası olması sağlanıyor.

Ülkemizde Eylül ayında başlayan PCR testi gerekliliği kalktı. Aşısız veya hastalığı geçirmemiş bireylerin uçak, otobüs, tren veya öteki toplu erişim taşıtlarıyla hakikatleştirecekleri şehirler arası seyahatler ve bir hayli aktifliğe katılabilmeleri için PCR testi arz ediliyordu. Bundan böyle PCR testi sadece semptom gösteren bireylere yapılacak.

Omicron PCR testlerini de etkiledi! Ağızdan mı, burundan mı etkili? | 3 SORU 3 YANIT

Ülkemizde Eylül ayında başlayan PCR testi gerekliliği kalktı. Aşısız veya hastalığı geçirmemiş bireylerin uçak, otobüs, tren veya öteki toplu erişim taşıtlarıyla hakikatleştirecekleri şehirler arası seyahatler ve bir hayli aktifliğe katılabilmeleri için PCR testi arz ediliyordu. Bundan böyle PCR testi sadece semptom gösteren bireylere yapılacak.


PCR ÇOK KÜLFETLİ BİR TANI USULÜ

2- Peki tükürük testi Omicron’a karşı neden daha güçlü neticeyi veriyor?

Prof. Dr. Derya Unutmaz: Omicron çok süratli artıyor. Özellikle ağız ve boğaz bölgelerinde üremesi gerekiyor ve ürüyor. Öteki varyantlar, azıcık daha süratli bir biçimde akciğere doğru iniyorlardı. Ama Omicron öyle değil. Bu bakımdan virüsü tükürükte daha çok görüyoruz.

Prof. Dr. Alper Şener: Öteki varyantlarda yavaş artma ve uzun vakit pozitiflik olurken, Omicron çok süratli artıp süratle civardan kayboluyor. Bu süreçte de misal alma ve gerekirse misal yineleme kolaylığı olan tükürük testleri daha kolay ve net netice veriyor.

Çoğu ülke artık bu testleri PCR yerine kullanıyor. PCR, tükürük testi olumsuz ama güçlü kuşku vaziyetinde bir üst nesil test olarak yapılmaya başlandı. PCR gerçeğinde çok külfetli bir tanı usulü.

Omicron PCR testlerini de etkiledi Ağızdan mı, burundan mı etkili | 3 SORU 3 YANIT

SÜRATLİ ANTİJEN TESTLERİ ÜLKEMİZDE GÜNDEME GELMELİ

3- Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da süratli antijen testleri var. Sanırım ülkemizde henüz legal değil ama bazı internet sitelerinde satışları yapılıyor. Hatta bazı büyük işletmeler çalışanlarına büroya gidecekleri gün test yapsınlar diye bu testlerden dağıtıyor. Bu testlerin güvenirliği hakkında neler söylersiniz? Doğru neticeyi veriyorlar mı?

Prof. Dr. Alper Şener: Zati ister istemez yaygınlaşmaya başladı ve daha da yaygınlaşacaktır. Zira 15 dakikada fertsel olarak test yapıyorsunuz yüzde 95 oranında spesifik tanı ortaya çıkıyor, bazen şaşabilir.

Böyle bir vaziyette sağlık kurumuna gitmenize gerek yok, iş eforu kaybı yok… Hele Omicron gibi bir günde 100 binlerce test zorunluluğu olan alternatifiniz de yok. Gerçeğinde legal süreçle alakalı bir mesele yok, yalnızca kılavuzda yer verilmedi. Bu testler özel sağlık kuruluşlarında yapılıyor. Hatta bazı Avrupa ülkelerinde otomatları var, bizde de artık gündeme gelmeli.

Omicron PCR testlerini de etkiledi Ağızdan mı, burundan mı etkili | 3 SORU 3 YANIT
Prof. Dr. Derya Unutmaz

Prof. Dr. Derya Unutmaz: Bu testi yapabilecek kapasitede olan yerlerin, bunu uygulaması en azından pozitif olayların bir kısmının önüne geçmesi için çok ehemmiyetli. Çok süratli netice verdiği için bulaştırıcılığı daha tez önleyebilirsiniz. Zira PCR testi neticeyi gelene kadar belki olumsuzken pozitife dahi dönebilirsiniz. Bu sebeple süratli antijen testlerinin iyi tarafı var. Kesinlikle yaygınlaştırılmalı…

En son reelleştirilen Bilim Heyeti buluşmasında aşısını ve anımsatma dozunu olmuş temaslı bireylerin karantinaya alınmamasına karar verildi. Yalıtım mevzusunda ise pozitif olayların tamamı 7 gün yalıtımı bitirdikten sonra test yaptırmaksızın yalıtımdan çıkabilecekler.

Omicron PCR testlerini de etkiledi! Ağızdan mı, burundan mı etkili? | 3 SORU 3 YANIT

En son reelleştirilen Bilim Heyeti buluşmasında aşısını ve anımsatma dozunu olmuş temaslı bireylerin karantinaya alınmamasına karar verildi. Yalıtım mevzusunda ise pozitif olayların tamamı 7 gün yalıtımı bitirdikten sonra test yaptırmaksızın yalıtımdan çıkabilecekler.

OMİCRON İLE BERABER ASEMPTOMATİK HASTA RAKAMI ARTTI
‘Şubat’ın ilk iki haftasında salgın pik yapabilir’

Güney Afrika’da yeniden garip bir neticenin ortaya çıktığı bir araştırma bilgisi paylaşıldı. Araştırmada Omicron pozitif olup semptom göstermeyen hasta rakamı, Beta ile Delta varyantlarına mukayeseyle çok daha yüksek çıktı. Araştırmada 2-7 Aralık 2021’de 230 katılımcılardan alınan misaller incelendi. Garip olan katılımcılardan 71’i hiçbir semptom göstermemesine karşın testleri pozitif çıktı.

Hemen laboratuvar tahlillerine alınan bu bireylerin yüzde 56’sının Omicron varyantını taşıdığı saptandı. Analistler, Beta ve Delta varyantlarında asemptomatik yükünün yüzde 1 ila 2.6 arasında olduğunu, Omicron’da bu oranın yedi ila 12 kat çoğaldığını belirtti.

Bu mevzuyu da danıştığım Prof. Dr. Alper Şener şu ehemmiyetli bilgileri verdi.

Omicron PCR testlerini de etkiledi Ağızdan mı, burundan mı etkili | 3 SORU 3 YANIT
Prof. Dr. Alper Şener

- Omicron ciddi sitokin cevabı oluşturmuyor. Zira hücre içine girişte kullandığı dayanakçı reseptör değişik… Dolayısıyla şikayetler de az oluyor. Adale, eklem sızısı, tat ve koku kaybı çok çok az… Fakat bu gidişat öteki taraftan da riskli zira yakınında bağışıklığı baskılanmış bireyler olanlar, virüsü farkına varmadan yayabilir ve bu bireyler için ciddi sağlık meseleyi olabilir.

- Omicron, özellikle ileri yaşlı 70 yaş üstü, bağışıklığı baskılanmış uzuv nakli, kanser, diyaliz vb gibi gruplarda ölümcül izleyecek. Zati salgın, Şubat ayının ilk iki haftasında pik yapabilir ve bu gidişat sağlık kurumuna uyuyuşlara da yansıyacaktır.

- Hâlâ 5 milyon aşısız var ve daha ehemmiyetlisi üçüncü doz oranımız yüzde 50 hududunda dahi değil. Bunlar ciddi tehlikeler ve ben sarihçesi korkuyorum. Zira sağlık yanılmışız diyebileceğimiz bir mevzu değil, maksimum hassasiyetle elimizden geleni yapmalıyız.

Fotoğraflar: İStock, DHA