Pandemi sebebiyle ofisler boş kaldı... Bundan sonra ne olacak?

Pandemi sebebiyle ofisler boş kaldı... Bundan sonra ne olacak?

Pandemi sebebiyle dünya genelinde büro çalışanlarının büyük bir kısmının konuttan çalışma kumpasına geçmesiyle bürolar boş kaldı. Peki konuttan çalışma kalıcı hale kazançsa bu büro binalarına…

Pandemi sebebiyle dünyanın bir hayli yerinde otellerin ve büro binalarının büyük bir kısmı bir seneden uzun müddettir boş vaziyette. Seyahatlerin kısıtlanması çoğu otelin kapanmasına neden olurken, konuttan çalışma kumpasının kalıcı olacağına dair öngörüler de büroların yer aldığı büyük binaların geleceğinin denetlenmesine yol açıyor.

Özellikle Amerika Birleşik Devletleri’de tartışılan bu mevzu, uzmanların boş kalan binaları uygun maliyetli evlere dönüştürmeye çalışmasıyla tekerrür gündeme geldi. Pandemi ile beraber büro binalarının apartman dairelerine dönüştürülmesi yeni klasik haline gelebilir.

BULUŞMA ODALARINDAN YATAK ODALARINA

Firmaların konuttan çalışma kumpasını özümsemesiyle boş kalan ticari gayrimenkullerin bundan sonra ne olacağı Amerika Birleşik Devletleri’li uzmanların da gündeminde. Misalin Mart ayında dünyanın en büyük finans merkezlerinden biri olan Manhattan’ın büro alanlarının yüzde 17’sinden aşırısı boştu. Üstelik bu oran her geçen gün çoğalmaya devam ediyor. Boş kalan büroların parasal bedelleri de yüzde 25 kadar düşüş yaşadı.

Uzmanlar bu şartlar altında bugüne kadar büro olarak kullanılan çoğu binanın, gelecekte apartman olarak karşımıza çıkabileceğini buluşma odalarının yatak odalarına dönüşebileceğini söylüyor.

KARMA KULLANIMA DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR

Büro binalarını apartman dairelerine dönüştürmenin tasarım, teknoloji ve finansman açısından bazı güçlükleri var.  Bazı binalar karma kullanımlı bir dönüştürme yaklaşımı ile uyarlanabilir. Başka Bir Deyişle binanın bir kısmı büro ve kalan kısmı ise ev olarak değerlendirilebilir.

Hangi mutasyon taktiği izlenirse izlensin, büro ile apartman binasının mimarisi arasındaki değişikliklerden kaynaklanan tasarımsal ve teknik manilerin üstesinden gelmek ehemmiyetli bir mesele yaratabilir. Büro binalarını eve dönüştürmek için esas bina yapısının değiştirilmesi gereksinimi mevzubahisi olabilir.

Peki Amerika Birleşik Devletlerili uzmanların teklifi ne derece uygulanabilir? Türkiye'de de eş bir mutasyon mevzubahisi olabilir mi? Büroların eve dönüştürülmesi için ne gibi adımlar atılması gerekir? Bu sualleri işin uzmanlarına sorduk. 

Beynelmilel bir gayrimenkul danışmanlık firmasının Türkiye başkanı olan Gökhan Taş ve KONUTDER İdare Heyeti Başkanı Ziya Altan Elmas büroların geleceğini ve mutasyonunu hurriyet.com.tr okurları için değerlendirdi.

GENİŞ PLAZALARA ARZ OLUŞTU

Gökhan Taş’a Amerika Birleşik Devletleri’de yaşanan bu mutasyonun Türkiye’ye de yansıyıp yansımayacağını sorduk. Halihazırda iş yerlerinin konuttan çalışma kumpasını sürdürdüğünü ancak büyük firmaların henüz bürolarını boşaltmadığını söyleyen Taş, bununla beraber pazarda bir mutasyon yaşandığını belirterek şunları söyledi: 

“Pandemiden dolayı geniş plazalara arz çoğalmış vaziyette. Evvelden çalışma alanı olarak birey başı takribî 11 metrekare yeterliyken şu anda standart 20 metrekarelere çıktı. Bunun nedeni ise iş yerlerinde sosyal mesafeyi bundan sonra kalıcı hale getirmek. Dolayısıyla büro pazarında ciddi bir mutasyon var. Bize gelen arzlara bakılırsa konuttan çalışmaya kesin bir geçiş olacağı net değil.”

Pandemi sebebiyle ofisler boş kaldı... Bundan sonra ne olacak

Beynelmilel bir gayrimenkul danışmanlık firmasının Türkiye başkanı olan Gökhan Taş

İMAR MANİLERİ YOK

Amerika Birleşik Devletleri’de olan mutasyonun yakın zamanda Türkiye’de beklenmediğini ifade eden Taş, "Böyle bir mutasyon olursa bunun önünde imar manileri olmaz. Büro alanları, proje revizyonları ile rahatlıkla apartman dairelerine dönüştürülebilir" dedi.

Ülkemizde var olan bitmiş, kullanıma hazır büroların boş olarak bekletilmesinin ülke ekonomisine büyük bir yük getirmekte olduğunu söyleyen Ziya Altan Elmas ise, “Pandemi koşulları da göz önünde bulundurularak büroların belli bir zamanla ev kullanımına dönüştürülmesi ismine bir idaremelik farklılığı yapılarak atıl biçimde bekleyen bu alanların ülke ekonomisine kazandırılması pozitif olacaktır” diye konuştu.

MALİYETLERİN YÜKSELMESİ BÜROLARI BOŞ BIRAKTI

Öbür yandan Gökhan Taş, büroların boş kalmasının hakikat nedeninin konuttan çalışma kumpasından ziyade yükselen maliyetler olduğunu söyledi.

Taş, “Büro binalarının satış ve kiralamaları genellikle dolar üzerinden yürütülüyor. Dolardaki yükselişle beraber satış ve kiralama maliyetlerini ise yapım edenler düşürmek istemedi ve bazı bürolar bu nedenle boş kaldı. Şu an bazı büroların boş kalmasının sebebi maliyetlerin yükselmesidir” diye konuştu.

Pandemi sebebiyle ofisler boş kaldı... Bundan sonra ne olacakKONUTDER İdare Heyeti Başkanı Ziya Altan Elmas

BOŞ BÜRO BİNALARI DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR

Uzayan pandemi süreci ile beraber konuttan çalışma sisteminin daha da kalıcı hale geldiğini ifade eden Elmas ise, “Bu süreç, geniş metrekarelere erişen bürolara lüzumun gerçekten olup olmadığını denetlediğimiz bir yarıyılı da birliktesi getirdi. Boş kalan büro binalarının pandemi yarıyılında, sağlık kurumu, talebe yurdu, yaşlı bakım konutu gibi alanlarda değerlendirilmeye başlandığını gördük” dedi ve ilave etti:

“Pandemi kaynaklı yeni çalışma şartlarına geçim sağlamaya çalışan kullanıcılar için elastik kiralama çözümleri, seçenek çözümler arasında ilk sırada yer alıyor. Bir Hayli büro kullanıcısı, genel merkez bürolarını küçülterek konuttan rahat çalışamayan takımlarını elastik kullanıma izin veren uydu bürolara manipülasyon meyline girdi. Süratli arz karşısında 2020 seneyi süresince elastik kiralama servisi veren firmalar, yeni büro alanları kiralayarak merkez rakamlarını artırdılar.”

BÜROLAR ÜZERİNDE LÜZUM EKSİLME BASKISI OLUŞTU

İstanbul Büro Pazarı Genel Bakış Raporu’na göre, büro stokunun pandeminin tesiriyle yavaşlayan büro talebine paralel olarak çoğaldığını da belirten Elmas, “Salgın sonrasında elastik çalışma gibi muhtelif modeller firmaların gündemine gelecek. Özellikle bankaların ve finansman müesseselerinin buna dönük hazırlıkları olduğunu öğreniyoruz. Bu da bürolar üzerinde yüzde 15 ila 20 gibi bir lüzum eksilme baskısı oluşturabilir. Bir işletme, bir büro plazasında 5 kat yakaladıysa, bunun bir katını büro sahibine iade edip 4 katta devam edebilir. Belki 2-3 sene büro piyasası üzerinde olumsuz bir tesiri olacak ama bir müddet sonra bunlar da dolacaktır” dedi.