Sütte yeni tehlike: Çamaşır suyu… “Bu kadardır zamandır içiyoruz, bir şey olmadı”

Sütte yeni tehlike: Çamaşır suyu… “Bu kadardır zamandır içiyoruz, bir şey olmadı”

Süt ve süt mahsullerinde yapılan şikelere çamaşır suyu da ilave edildi. Bu akılalmaz haber ajanslara düştüğünden beri herkesin kafasında aynı sual var: 'Çamaşır suyu gibi kendi başına son derece…

Besinlerde insan sıhhatini riske atacak şikeler yapıldığını sık sık dinliyoruz. Ekmekten yumurtaya, zeytinyağından süte pek çok mahsulde tesadüfülen bu risk insan sıhhatini riske atıyor. Geçtiğimiz haftalarda ise ham süte çamaşır suyu katılması gündeme geldi. Dinleyenleri hayrete düşüren bu şike karşısında uzmanlar da dikkatli olunması mevzusunda ihtarlarda bulundu. Yapılan tek şike de bununla kalmıyor tabii. 

Yeteri kadar umursanmayan ve insan sıhhatinin hiçe sayıldığı uygulamaların emelini uzmanlara sorduk: Süte neden çamaşır suyu katılıyor? Çamaşır suyu gibi zehirli bir madde kapsayan süt içen şahıslar bunu nasıl kavramıyor?

Yiyecek Mühendisi Ebru Akdağ, “Ham süt doğası gereği doğru şartlarda saklanmadığında süratle bozulmaya yatkındır. Çoğu cadde sütü veya siparişle ham süt satanlar bu şartları sağlayacak alt yapıları veya bilgileri olmadığı için sütün bozulmasını yasaklamak emeliyle süte çamaşır suyu veya hidrojen peroksit gibi insanlarda sağlık tehlikeyi yaratan kimyeviler koyarlar. Başka Bir Deyişle emel tamamen parasal çıkar” diyor.

Ankara Üniversitesi Süt Teknolojisi Kısmı Öğretim Abonesi Prof. Dr. Barbaros Özer, “Çamaşır suyu süte katılması gidişatında, ham sütte yer alan ve sütün bozulmasına yol açan mikroorganizmaları öldürülmesini ve dolayısıyla ham sütün kesilmeden daha uzun vakit korunmasını sağlar. Ancak süte veya rastgele bir besine katılması netlikle yasaktır ve risklidir.”

Ham süte neden çamaşır suyu katılıyor?Süte katılan katkı maddelerini nasıl kavrayabiliriz?Ham süte katılan katkı maddeleri insan sıhhati açısından ne gibi riskler barındırıyor?Süte katılan çamaşır suyunun tesiri neden hemen anlaşılmıyor?

Ham süte katılan çamaşır suyuna dair merak edilenleri ve dikkat edilmesi gerekenleri uzmanlar hurriyet.com.tr okurları için yanıtladı.

ÇAMAŞIR SUYUNU RASTGELE BİR BESİNE KATMAK RİSKLİ

Ham sütte maruz kaldığımız şikelerden biri de çamaşır suyu katkısı. Peki süte neden çamaşır suyu katılıyor?

Prof. Dr. Barbaros Özer: Çamaşır suyu bileşiminde ağartıcı ve mikroorganizmalara karşı tesirli kimyevileri kapsamaktadır. Temel işlevi oksidasyon yoluyla mikroorganizmalar ile savaşmak ve renkte ağarmalara neden olmaktır. Süte veya rastgele bir besine katılması netlikle yasaktır ve risklidir. Süte katılması gidişatında ham sütte yer alan ve sütün bozulmasına yol açan mikroorganizmaları öldürülmesini ve dolayısıyla ham sütün kesilmeden daha uzun vakit korunmasını sağlar.

Süt imalinde temel ilke sütün sağlıklı hayvandan sağılması, el dokunmadan, kapalı sistemler aracılığı ile ve süratle toplama tanklarına aktarılarak 4 derece ve altına kadar soğutulmasıdır. Ancak ne yazık ki, ülkemizde üretilen sütün neredeyse yarısı senelik 9-10 milyon ton rastgele bir teftiş ve hakimiyet mekanizmasına dahil değildir. Bazı teftişsiz süt imallerinde ham sütün kesilmeden satışı ve dağıtımının yapılabilmesi için bazı şikelerin yapıldığı da öğrenilmektedir. Bu emelle, soda külü, hidrojen peroksit, çamaşır suyu gibi kimyevilerin süte katılması mevzubahisi olabilmektedir.

Sütte yeni tehlike: Çamaşır suyu… “Bu kadardır zamandır içiyoruz, bir şey olmadı”

Süte katılan riskli katkı maddeleri kaynatma ile gideriliyor mu?

Prof. Dr. Barbaros Özer: Kaynatma harekâtı ile çamaşır suyu bileşiminde yer alan kimyevilerde kısmi bir ufalanma alana gelmektedir. Ancak bu gidişat çamaşır suyu katılan sütü kimyevi tehlikeler açısından tehlikesiz hale getirmemektedir. Kaynatma ile alana gelen ufalanma mahsullerinin de tehlike teşkil ettiği unutulmamalıdır.

Ebru Akdağ: Ham süt vaziyete göre en tehlikeli yiyeceklerdendir ve içerisine çamaşır suyu gibi kimyeviler katıldıysa kaynatarak kurtulmak çözüm olmayacaktır. Buradaki tek risk içine katılan kimyeviler de değil. Şayet hayvan antibiyotik ile rehabilitasyon edilmiş ise sütte antibiyotik enkazı olabilir. Ayrıca hayvanın memesinden gelebilecek hasarlı mikroorganizmalar da ham sütte natürel olarak bulunur. Bunların arasında ısıya dayanıklı mikroorganizmalar varsa kaynatarak kurtulmak mümkün değildir.

ANINDA TESİR GÖSTERMEMESİ TEHLİKESİZ KILMAZ

Ham süte katılan katkı maddeleri insan sıhhati açısından ne gibi riskler barındırıyor?

Prof. Dr. Barbaros Özer: Ham süte rastgele bir kimyevi madde ilavesi legal olarak mümkün değildir. Bu menetme uzun senelere dayalı tehlike değerlendirmeleri neticesinde alınmıştır ve tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de geçerlidir. Ham süte ilave edilen gözetici emelli katkı maddelerinin harcayıcılarda anında bir tesir göstermemesi o mahsulü tehlikesiz kılmaz. Birikimli tesir olarak belirlenen ve düşük seviyelerde dahi olsa insan bedeninde birikme ihtimali bulunan kimyevilerin uzun vadede insan sıhhatini tehdit edeceği sarihtir. O sebeple, netlikle ham süte katkı maddesi ilave edilmemesi gerekmektedir. Çamaşır suyu okside edici kaliteyi ile ağartıcı bir maddedir. Okside edici maddelerin ham sütte mikroorganizmalar üzerinde yarattığı tesirlerin bedeninde de reelleştirme ihtimali bulunmaktadır.

Ebru Akdağ: Üretici makûs gayeli olmasa dahi hakimiyeti dışındaki kirlenmeler dolayısıyla ham süt tüketimi riskli olabilir. Bu ciddi sağlık tehlikeleri dolayısıyla tüketime müteveccih ham süt satışı Amerika Birleşik Devletleri’nin 20 eyaletinde yasaktır. Hastalık Hakimiyet ve Temkine Merkezi CDC bilgilerine göre; Amerika Birleşik Devletlerinde 1987'den 2010'a kadar olan yarıyılda, ham süt ve ham süt mahsulleri tüketimi sebebiyle en az 133 salgın yaşanmış. Bu salgınlar 2 bin 659 hastalığa, 269 sağlık kurumuna uyuyuşa, 3 vefata, 6 ölü doğuma ve 2 düşüğe neden olmuş. Salgın ve hastalık hadiselerinin rakamı muhtemelen raporlamanın cılızlığı dolayısıyla hipotezlerden daha da yüksektir.

Süte katılan katkı maddelerini nasıl kavrayabiliriz?

Prof. Dr. Barbaros Özer: Süte ilave edilen katkı maddelerinin anlaşılması son derece efordur. Kullanım dozları düşük olduğundan koku ve renkte rastgele bir başkalaşım kollanması muhtemel değildir. Ancak, zaman zaman cadde sütlerinden yapılan konut tipi yoğurtlarda yoğurtlaşmanın geç olduğu ve suyunu vazgeçen yoğurt elde edildiği görülmektedir. Bu tip kimyeviler süt proteinlerinde de oksidasyona neden olduğundan yoğurt yaradılışında bu tip meselelerin oluşmasına yol açabilirler. Dolayısıyla, konut tipi yoğurt imallerinde bu meseleler ile karşılaşılması gidişatında kimyevi madde ilave edildiği kuşkusu usta yakalanmalıdır. Bunun yanında süte su katılmasının ve süt yağının alınması da eş negatifliklere yol açabildiği unutulmamalıdır.

Sütte yeni tehlike: Çamaşır suyu… “Bu kadardır zamandır içiyoruz, bir şey olmadı”

YAVAŞ YAVAŞ ZEHİRLİYOR

Ham süt alırken nelere dikkat etmeliyiz?

Prof. Dr. Barbaros Özer: Mevzuya yiyecek güvenliği penceresinden bakıldığında ham süt alımının tehlikeler kapsadığı sarihtir. Kuşkusuz ki tüm cadde sütleri ve ham sütler eş şikelere maruz kalmıyor ancak şikeli ham sütü anlama mevzusunda harcayıcıların bir alternatifinin olmaması tehlike almak yerine ham sütü almamayı lüzumlu kılıyor. Buna karşın ham sütten bırakmak istemeyen harcayıcılar için tek teklifim 2017 senesinde yürürlüğe giren Ham Sütün Millete Talebine dair idaremelik kararlarına uygun ham süt yapımı ve satışı yapan şirketlerden satın almalarıdır. Ham sütü satın aldıktan sonra takribî 15 dakika kaynatmakta fayda bulunmaktadır. Bununla beraber, hakimiyetsiz şartlarda kaynatma harekâtı ile sütün gıda bedelinde hakikati de göz arkasını edilmemelidir. Bu kayıpların seviyeyi endüstriyel pastörize sütler ile karşılaştırılmayacak kadar yüksektir.

Çamaşır suyundan çok az içmek hatta koklamak dahi büyük hasarlar verirken, süte katılan ne zaman riskli hal alıyor?

Ebru Akdağ: Aldığımız ölçü ve yoğunluk dolayısıyla anında hasta etmez veya öldürmez. Ancak zamanla bedende birikir ve bize hasar verir. Anında tesiri görülmediği için çoğu ham süt harcayıcısı, "Bu kadar zamandır içiyoruz bir şey olmadı, o halde tehlikeli değil" gibi yanlış bir çıkarımlar yapıyor. Oysa yavaş yavaş zehirlendiğinin farkına varmıyor. İleride bir hastalıkla yüzleştiğinde ise kimsenin usuna geriye dönüp senelerce harcadığı hakimiyetsiz ham sütü yargılamak gelmiyor.

Prof. Dr. Barbaros Özer Ham süte ilave edilen çamaşır suyu ve eşi kimyevilerin insan bedenine verebileceği hasar anlık değil orta ve uzun vadelidir. O sebeple bu tip sütleri harcadıktan sonra rastgele bir rahatsızlık sezilmemesi o sütleri tehlikesiz ve sağlıklı kılmaya yetmez. Teftiş altında üretilen süt oranı AB’de vasati yüzde 97 iken ülkemizde bu oran yüzde 50 seviyesindedir.