TBMM Başkanı Mustafa Şentop: Darbeler parlamenter sistemle bağlantılı

TBMM Başkanı Mustafa Şentop: Darbeler parlamenter sistemle bağlantılı

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şentop ile üç gün süren Pakistan temaslarının ardından dönüş yolunda uçakta sohbet ettik. Şentop, gündemdeki yeni tüzük müzakerelerine…

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Mustafa Şentop mevcut Tüzük’nın yapılan tertip etmelere karşın yetersizlikler ve paradokslar taşıdığını belirterek Hürriyet’e şu değerlendirmeleri yaptı: “Ne kadar farklılık olursa olsun yeniden de ‘1982 Tüzüğü’ olarak, darbe yarıyılına atıfla anılıyor. İkincisi temele müteallik olmasa da bazı çelişik kararlar var. Üçüncüsü de son hükümet sistemiyle birlikte yürütme mevzusunda ehemmiyetli farklılar yapıldı; fakat bu hükümet sistemi bakış açısının Tüzük’nın tamıyla alakalı olarak dikkate alınması gerekli. Başka Bir Deyişle yalnızca yürütmede yapılan farklılar değil de yürütmenin başkanlık sistemi olarak kabul edildiği, öteki alanların ve mevzuların da bu başkanlık sistemi perspektifiyle ele alındığı, yazıldığı bir tüzük gerekli. Dolayısıyla tamlıkçı bir kavrayışla yeni sivil bir tüzüğe gereksinim var.”

YÜRÜTME KUVVETLENDİRİLİYOR

“Parlamenter sisteme dönülmesi gerektiğini söyleyenler de gerçeğinde hükümet sistemi münakaşası yapıyor; bu bir tüzük müzakeresidir. Zati basmakalıp parlamenter sistemi kimse önermiyor; parlamenter sistemden yana olan yok. ‘Kuvvetlendirilmiş Parlamenter Sistem’ diyorlar. Başka Bir Deyişle parlamenter sistemde esasen bir mesele olduğunu herkes kabul ediyor. Kuvvetlendirilmiş Parlamenter Sistem denildiğinde, ehemmiyetli sual şudur: Parlamenter sistemin neresi kuvvetlendiriliyor? Literatürde, bu sualin yanıtı sarihtir, nettir: Yürütme... Kuvvetlendirilmiş Parlamenter Sistem, Meclis’in meclisin kuvvetlendirildiği bir sistem değil, yürütmenin kuvvetlendirildiği sistemdir. Başkanlık sisteminde de yürütme kuvvetlendirilmiş oluyor zati. Ehemmiyetli olan güçlü yürütme lüzumunun herkes tarafından kabul ediliyor olmasıdır.

Parlamenter sistemin temel problemi güçlü, tutarlı hükümetler üretememesi. Türkiye’deki darbe ve müdahalelerin parlamenter sistemle de bir iletişimi var. Zira hükümet ulus tarafından doğrudan seçilmiyor, meclisin içinden çıkıyor. O nedenle meclis içi balanslara bağlı ve bağımlı. O balansları değiştirebilirsen hükümet düşürüp hükümet kurabiliyorsun. 12 Mart ve son olarak 28 Şubat yarıyılı bu gidişatın apaçık misallerinden.

Türkiye Elektrik Kurumu OYLA HEM KANUNUMA HEM YÜRÜTME

Parlamenter sistemde kullandığın türkiye elektrik kurumu oyla hem meclisi seçiyorsun hem de içinden bir hükümet çıkmasını sağlıyorsun. Türkiye Elektrik Kurumu oyla hem kanunuma hem yürütme tanımlanıyor. Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde meclisi ayrı hükümeti ayrı oyla seçiyorsun. Ayrıca tercih akşamı hükümet emin. O akşam olmasa da ikinci turda kesin olarak hükümet meselesini çözüyorsun. Tüzükte mevcut olan sistemi korunuyorum.”