Thodex vurgunu Türkiye'de kripto para piyasasını nasıl etkiledi? | 8 SORU 8 YANIT

Thodex vurgunu Türkiye'de kripto para piyasasını nasıl etkiledi? | 8 SORU 8 YANIT

Thodex ve VeBitcoin dolandırıcılıkları arkasında on binlerce mağdur vazgeçti. Yaşananlardan sonra gözler yerli kripto para borsalarına çevrildi. Nasıl dersler çıkarılmalı, nelere dikkat edilmeli?…

Son bir haftadır gündemimiz kripto para dolandırıcılığı… 390 bin yatırımcısı olan kripto para borsası Thodex’in kurucusu Faruk Fatih Özer kullanıcıların ulaşımı yasaklandıktan sonra yurtdışına kaçtı. Hadise sonrası kırmızı bültenle arama kararı çıkarıldı ve Mali Kabahatleri Araştırma Heyeti tarafından, kripto para platformu Thodex’in tam hesaplarına bloke konuldu. Vurgunun faturası ise 108 milyon dolar.

Thodex sonrası bu sefer de VeBitcoin gündeme geldi. VeBitcoin’in faaliyetlerini durdurduğunu açıklamasının ardından nezaretine alınan CEO İlker Baş'ın, alıcılarının hesaplarını bir ay evvel bloke ettiği ve yurtdışına milyarlarca liralık kripto para aktardığı iddia edildi. Thodex ve Vebitcoin soruşturmasında toplam 10 birey tutuklandı.

Doğal olarak tüm bu hadiseler, dikkatleri kripto paraların alım-satımının yapıldığı yerli borsalara çevirmiş vaziyette. Peki insanların yerli kripto para borsasına bu denli alakaları nasıl oluştu? Herkes kripto para borsası açabilir mi? Hangi koşulların hakikatleşmesi gerekiyor? Mesele nerede?

Kadir Has Üniversitesi Yeni Medya Kısmı Öğretim Vazifelisi İsmail Hakkı Polat, Bitci.com araştırma müdürü Mehmet Çoban ve avukat Mustafa Güneş hurriyet.com.tr’ye anlattı…

TÜRKİYE’DE KAÇ ADET YERLİ KRİPTO PARA BORSASI VAR?

Kısa cevap: Net bir bilgi yok.

Uzun cevap: Türkiye’de yerleşik olarak tüzel şahsiyetini kurmuş, sahipleri muhakkak, müessesesel olarak ekranlara çıkıp hem kendini hem de genel piyasayı anlatan şahısların kurduğu çok fazla borsa olduğunu söyleyen İsmail Hakkı Polat, bazıları da 40 diyor ama yeniden de net bir biçimde şu kadar yerli borsa var demenin efor olduğunu söylüyor.

“Yalnızca internette faaliyet gösteren, bir tane alan ismi alıp kripto paralar arası alım-satım yapanın rakamı hipotez edemeyeceğimiz kadar çok fazla. Kısaca Türkiye’de suratlarca yerli-yabancı, sanal ya da asıl kuruluşların olduğunu söyleyebiliriz. Bu gidişatın tespit edilememesinin sebebi ise anapara piyasaları lisansı olmamaları”

HERKES KRİPTO PARA BORSASI AÇABİLİR Mİ? HANGİ KOŞULLARIN HAKİKATLEŞMESİ GEREKİYOR?

Kısa cevap: Herkes açabilir. Hiç koşul yok.

Uzun cevap: Avukat Mustafa Güneş, kripto para borsası olarak faaliyet gösterebilmek için şu an mevzuatta hiçbir kısıtlamanın olmadığını, asıl bireyler ya da özel hukuk tüzel şahısların bir lisans veya ruhsat almadan bu faaliyeti yürütebildiklerini söylüyor. Ayrıca kripto para alım-satımı ya da kripto para alım-satımına aracılık etmek yasaklı bir faaliyet olmadığından kuruluş evresinde ya da faaliyet evresinde özel bir koşulu yerine getirme gerekliliğinin de bulunmadığını ifade ediyor.

NASIL TERTİP ETMELER YAPILMALI?

En son Merkez Bankası’nın ödemelerde kripto varlıkların kullanılmamasına dair idaremeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. "Kripto varlıklar, ödemelerde doğrudan veya dolaylı biçimde kullanılamaz" ifadelerinin yer aldığı idaremelik 30 Nisan’da yürürlüğe girdi. Yalnız Avukat Mustafa Güneş, bu yasak tartışılabilir ama reel tertip etme yapılması gereken hususlar tertip edilmedi diyor ve yapılması gerekenleri dört maddede açıklıyor:

1- Kripto varlıkların alım-satımına aracılık hizmetine ait lisanslama zorunluluğu
2- Kripto varlıkların alım-satımına aracılık eden kuruluşların bunları gizleyeceği kuruluş hakkında tertip etme
3- Aracılık hizmetine ait kaide ve standartlar
4- Bu kaide ve standartlara uyulmadığında uygulanacak yaptırımlar

Yatırımcı ne yapmalı 8 soruda Thodex sonrası kripto para piyasası

YERLİ KRİPTO PARA BORSASINA BU DENLİ ALAKA NASIL OLUŞTU?

Kısa cevap: Yerli olduğu için. 

Uzun cevap: Bu mevzuda Mehmet Çoban, yerli yatırımcılar dolaysız muhatap bulabileceği somut bir borsa olması açısından yerli kripto borsalarını seçim ediyorlar diyor. Bunun yanında yerli kripto para borsalarına 'en azından yerli' manayı nedeniyle seçim eden çok fazla yatırımcı olduğunu da ilave ediyor.

İsmail Hakkı Polat ise yalnızca yerli ya da yabancı olarak değil de kripto paralara olan alakanın esas sebebine bakmanın daha olduğunu vurguluyor. Özellikle pandemiyle beraber dünyadaki tam insanların ekonomik güçlüğe düştüğünü ve satın alma eforunu kaybettiğinin altını çiziyor ve son zamanlarda alakanın oluşmasında bunun çok ehemmiyetli etken olduğunu söylüyor.

“Şu an bankacılık sistemlerinde, özellikle Batı’da düşük enflasyonlu ve düşük faiz getirili sistemlerin yol açtığı satın alma eforu noksanlığı var. Bir yandan da dünyadaki tam merkez bankaları vahim derecede para basıyor ve paranın eforu da eksiliyor. Dolayısıyla önümüzdeki yarıyıl gelebilecek bir hiperenflasyona karşılık fertler ve Amerika Birleşik Devletleri başta olmak üzere muhtelif heyetler, kripto paraların hem varlık hem de teknolojik olarak yükselmesiyle beraber buraya hamle etmiş vaziyette.”

KRİPTO PARALAR İÇİN TERTİP ETMELER DÜNYADA MEVCUT MU?

Kısa cevap: Evet var.

Uzun cevap: Kripto para sektörüyle alakalı tertip etmenin şu an için Türkiye'de olmadığı öğreniliyor. Peki Dünya’da misali var mı? Mehmet Çoban, en iyi misalin Japonya olduğunu söylüyor. Yakın zamanda Türkiye'dekine eş bir hadisenin orada da yaşandığını, hemen arttan da tertip etmenin geldiğini ifade ediyor.

“Reelinde biz, eş bir vaziyeti 2011 senesinde Forex piyasası için yaşadık. Sayılardan bütün emin değilim ama o sene bir tertip etme getirildi ve 100'ün üzerindeki Forex işletmesi bu tertip etmeyle beraber bir anda sekize düştü. Ama o kalan sekiz müesseseyle çalışan yatırımcıların şikayetleri oldukça eksildi. Yapılacak bir tertip etmeyle beraber eş bir gidişatın yerli kripto para borsaları için de olması büyük ihtimal. Özetle tertip etmeler işini gerçekten iyi yapan yerli kripto para borsaları için büyük bir avantaja dönüşebilir.”

DOLANDIRICILIK OLAYLARINDAN YATIRIMCILAR NASIL DERSLER ÇIKARMALI?

Kısa cevap: Eş arkadaş önerisiyle hareket etmeyin.

Uzun cevap: İsmail Hakkı Polat, her şeyden evvel kripto paraların deneysel olduğunu öğrenmek gerekli diyor ve bu deneysellik yönünde işi bilmeleri gerekiyor diye de ilave ediyor.

“Ben bu piyasalara, kısa vadede köşeyi dönme olarak değil de bütün tersine uzun vadede dünyadaki para sistemlerini dijitalleştirecek ve sorgulanabilir hale getirecek, bu anlamda da dünyada da devrim yapabilecek inovasyonlar olarak bakıyorum. Yalnız ben bunu ne kadar söylersem söyleyeyim insanlar bunu hemen bir yatırım önerisi olarak algılıyor. Oysa bu piyasalar hala tertip edilmedi. Gündeme geliyor ama adımlar atılmıyor.”

Polat, geçen sene bu zamanlar yaşamında bir defa olsun kripto para alım-satım yapmış olan insan rakamının 900 bin etrafında olduğunu, şu an bu rakamın 6 milyona çıktığını söylüyor ve insanları yatırım mevzusunda dikkatli olmaları için uyarıyor.

“Eş arkadaş etrafından hareketle yatırım yapmamalılar. Konutu otomobili satıp bu işe girmemeliler. İlk evvel bu piyasayı çok ama çok iyi kavramalılar. Bu kadar seri karar verip, kulaktan dolma bilgilerle hareket edince neticeyi hep beraber gördük. Suratlarca insan mağdur oldu.”

Yatırımcı ne yapmalı 8 soruda Thodex sonrası kripto para piyasası

Mehmet Çoban da yatırımcı böyle devam ederse devamlı olarak ders çıkarılacak üzücü vakalarla karşılaşılacağının altını çiziyor.

“Yatırımcı okumuyor, incelemiyor, finansal okur-yazarlık mevzusuyla hiç ilgilenmiyor. Bunları yapmış olsa belirlim bu üzücü hadiseler yok denecek kadar az olacak. Zira o zaman yatırımcı bilinçlenmiş olacak. Bilinçlenince de yatırımına doğrultu vermek için portföyünü itimat ettiği müesseseyi inceleyecek, soracak; artta kim var, ne kadarlık bir anaparaya sahip, çalışanlar kimler, idareyicileri kimler? İşte bu suallere tatmin edici yanıt alamayan yatırımcı o müesseseye portföyünü itimat etmeyecek. Böylece ders çıkarması gereken üzücü vakalarla karşılaşmayacak.”

DOLANDIRICILIK OLAYLARI, TÜRKİYE’DE KRİPTO PARAYA BAKIŞI NASIL TESİRLER?

Kısa cevap: Çok negatif.

Uzun cevap: Mehmet Çoban, bu işin yapı taşı olan güven unsurunun özellikle yerli kripto para borsaları için çok ciddi hasar gördüğünü söylüyor.

“Bu gidişat ilk başta haklı bir yaklaşım. Ancak işini gerçekten iyi yapan yerli kripto para borsaları da bu işten negatif doğrultuda etkilendi. Başka Bir Deyişle dönüp gezip yeniden finansal okur yazarlığa geliyoruz. Yapılacak tertip etmelerle beraber bu güven kaybı yine sağlanacaktır. Şunu da es geçmemek gerekli, özellikle son hadiselerden sonra harekât hacimleri bu vaziyetten oldukça etkilendi”

TÜRKİYE’DE YAŞANAN BU HADİSELERİN BITCOIN’DEKİ SON YARIYILDA YAŞANAN DALGALANMAYA TESİRİ OLDU MU?

Kısa cevap: Evet, etmenlerden biriydi.

Uzun cevap: Türkiye'nin hem kripto para yatırımı hem de yaratılan harekât hacmi açısından dünyada ehemmiyetli bir yerde olduğunu söyleyen Mehmet Çoban, yaşanan hadiselerin Bitcoin'e tesiri olup olmadığını şöyle açıklıyor:

"Bitcoin yakın zamanda 65 bin dolarlı seviyelerden sert bir biçimde 47 bin dolarlı seviyelere kadar geriledi. Bu düşüşte bir hayli ehemmiyetli unsur da vardı. Ancak Türkiye'de yaşanan bu hadisenin tesiriyle yerli yatırımcının satış güzergahında bir strateji izlemesi Bitcoin'in düşüşünde tesirli olan ehemmiyetli unsurlar arasında yer aldı"

Canlı Borsa - Altın Maliyetleri - Döviz Kurları için Bigpara