Uzman isimler Orta Vadeli Program'ı değerlendirdi: Makroekonomik rakamları oldukça gerçekçi

Uzman isimler Orta Vadeli Program'ı değerlendirdi: Makroekonomik rakamları oldukça gerçekçi

2022-2024 yarıyılını içeren Orta Vadeli Program'ın onaylanmasına ait Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'nin mükerrer rakamında yayımlandı. Uzmanlar OVP'deki öngörüleri Hurriyet.com.tr'ye değerlendirdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hazırlanan ve 2022-2024 yarıyılını içeren OVP ile temel ekonomik büyüklükler ve amaçlar tanımlandı.

SİHRİME HİPOTEZİ

Buna göre, sihrime için bu sene hakikatleşme hipotezi yüzde 9 olurken, ekonominin 2022'de yüzde 5, 2023 ve 2024 senelerinde ise yüzde 5,5 gelişeceği öngörüldü.

ENFLASYONDA DÜŞÜŞ ÖNGÖRÜSÜ

Enflasyonun bu sene yüzde 16,2 olacağı varsayım edilirken, enflasyon gayeyi gelecek sene için yüzde 9,8, 2023 için yüzde 8, 2024 için yüzde 7,6 olarak tanımlandı.

BÜTÇE AÇIĞI İÇİN 2.9 HİPOTEZİ

Bütçe sarihinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranının 2022'de yüzde 3,5, program yarıyılı sonunda ise yüzde 2,9 olarak hakikatleşeceği öngörüldü.

İŞSİZLİK SAYILARI

Programda, işsizlik oranının bu sene sonunda yüzde 12,6 olacağına yer verilirken, gelecek sene gayeyi yüzde 12, 2023 seneyi için yüzde 11,4 ve 2024 için ise yüzde 10,9 olarak varsayım edildi.

İHRACAT VE İTHALAT

İhracatın, 2021 sonunda 211 milyar dolar seviyesinde hakikatleşeceği varsayım edilirken, 2022'de 230,9 milyar dolar, 2023'te 242 milyar dolar, program sonunda 255 milyar dolar olması kastedildi. İthalatın, 2021 sonunda 258 milyar dolar seviyesinde asıllaşması, 2022'de 282,7 milyar dolar, 2023'te 294 milyar dolar, 2024'te de 309 milyar dolar olması öngörüldü.

: İlginize Sürükleyebilir Surat surata eğitim iletiyi: Erdoğan'dan aşı çağrısıBu poz ile duyurdular... Tüm dünya şoke oldu!Kendini Cumhurbaşkanı bülten etmişti... Taliban sonucunu açıkladı!

İstanbul Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Sefer Şener:

OVP‘nin özellikle birkaç bilgi dışında makroekonomik sayıları oldukça asılcı. Sihrime bu sene için yüzde 9 olarak gösterilirken 2022’de yüzde 5 sihrime kastedilmektedir. Daha sonraki senelerde de bu sayı üzerinde bir sihrime amaçlandığına göre istihdam oluşturması açısından yüzde 5 üzeri sayılar pozitiftir. İstihdam çoğalışı ve işsizlikte eksilme kastedilmiş görünmektedir. Sihrime odaklı bir programın ağır bastığını görüyorum.

GELECEK SENEDEN İTİBAREN OLDUKÇA ASILCI

Eskiki OVP’lere göre enflasyon hipotezinin daha yukarıya olduğu görülmektedir. Bu gidişat faiz açısından da ehemmiyetli. Gelecek seneden itibaren enflasyon hipotezleri oldukça asılcı. Sadece işsizlik ve istihdam sayıları açısından hipotezlerin iyimser olduğunu görüyoruz. Önümüzdeki yarıyılda ciddi anlamda istihdam siyasetlerinde farklılıklar yapılması gerekir.

Değişik taraftan petrol maliyetlerinin önümüzdeki senelerde hafifleyici, dolar/TL hipotezlerinin ise 2021 seneyi için iyimser ama 2023 seneyi için azıcık daha düşük kalacağı varsayım edilmiş. Şayet ekonomiler derlenmeye devam ederse petrol maliyetlerinin daha yukarıya da olacağını göreceğiz.

GELİŞMENİN ANA MOTORU İHARACAT

İhracat ile alakalı hipotezin beklenildiği gibi 210 milyar doların üzerine çıkması yüksek bir ihtimal. İhracat hipotezinin son derece yakın olduğunu görüyoruz. Gelecek sene takribî 230 milyara çıkacağı öngörülüyor. Burada ehemmiyetli olan şu ki; ihracatın çoğalış süratinin ve yukarıya ivmelenmenin çoğalacağı vurgulanıyor. Dolayısı ile gelişmenin ana motorunun ihracat olacağı görülmekte. İhracat noktasında çok rahat erişilecek amaçlar tanımlanmış.

OVP'de geleceğe dair umut veren göstergelerden biri de cari operasyonlar balansı. Gelecek sene 2.2 seviyesine gerileyeceği daha sonraki yıllrda da kritik seviye olan 1.5'in altına gerileyeceği öngörülmüş. Bu açıdan bakıldıında OVP ile sarihin de her geçen sene eksileceği planlanmış.Şayet beklenen ramalar elde edilirse kur stabilizasyonunda tesiri olacaktır. 

Enver Erkan - Tera Yatırım Başekonomisti

Kısa ve geniş vadeli ekonomik tasarılar ile hipotezlerin açıklandığı Orta Vadeli Program OVP 2022 – 2024 raporunda, enflasyon temennilerine yapılan revizyon özellikle Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ne zaman hafifleme döngüsüne gireceğinin merak edildiği bir yarıyılda ehemmiyetli. Sene sonu harcayıcı maliyetleri enflasyonu hipotezi, Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde yüzde 16,2 olarak tanımlanırken, Merkez Bankası’nın son enflasyon raporunda yaptığı varsayım yüzde 14,1 olmuştu. Para otoritesi ve ekonomi yönetimi arasında bu kapsamda değişiklikler olduğu görülmekte. Natürel, enflasyon hipotezinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hemen hemen piyasa konsensüsüne yakın oluşturulması kapsamında, şayet reelleşmeler bu güzergahta olursa kuramda faiz indirmek için elde olan alan da çok dar olacak.

Bu senenin maksatlarını ve uzun vadeli maksatları ayrı olarak ele almak lüzumlu. Öncelikle sihrime başlığından başlayacak olursak; öngörülen yüzde 9 hipotezi piyasanın fikir birliğiyle geçimli. Ekonomide izleyen iç arz – dış arz balansları, güçlü sanayi yapımı ve ihracat gibi unsurlar geçen seneden devreden tesirle de birleştiğinde bu sene gelişmenin yüzde 8 bandının üzerinde hakikatleşeceği anlaşılıyor. Son çeyrekte de arzın canlı izleyeceği, en azından dış arz tarafından balanslı bir destek geleceği öngörüsü sihrime projeksiyonları açısından da yukarıya doğrultulu tehlike balansını etkileyebilir. İhracatın yüksek olması bunun en ehemmiyetli göstergesi olarak değerlendirilebilir.

Daha uzun vadeli bakıldığında ise; yalnızca iç arza bağlı sürdürülebilir bir sihrime olası değildir. Anapara akımlarının, özellikle Fed’in kararları sonucunda büyümekte olan ülkelerin aleyhine dönmesi, bu mevzuda stratejik kararların alınmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda yarıyılsal %9 veya çift haneli oranlarda yüksek gelişmedense, uzun yarıyılda sürdürülebilir balanslı, ihracat ve yapım tabanlı, rekabetçi sektörlerde ve yüksek teknolojide ağırlığın artırıldığı, yeşil ekonomiye ve teknolojik mutasyona ağırlık veren katma değerli bir sihrime modelinin inşa edilmesini gerektirmektedir. Ekonominin dünyanın döngüsel, etrafsal ve teknolojik mutasyonuna uygun hale getirilmesi, uzun vadede değer katan kaliteli bir gelişmenin sağlanmasında ve istihdamın da eş biçimde yüksek kaliteli çoğalmasına katkıda bulunacaktır.

Serkan Gönençler – Gedik Yatırım Başekonomisti

Programın tamına bakıldığında, gelişmeyi daha fazla önceliklendiren, ancak enflasyonda yüzde 5 amacına erişmeyi öteleyen bir program görüyorum. Şöyle ki, 2022-2024 yarıyılında son senelerdeki ortalamaların üzerinde yüzde 5,0-5,5 büyüme kastedilirken, enflasyonda 2023 seneyi içinde yüzde 5 amacına yakınsanacağını öngören Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası aksine, 2024 sonunda dahi ancak yüzde 7,6 seviyesine bir gerileme olacağı belirtiliyor.

Enflasyon 2022 sonu için de, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nin en son hipotezi olan yüzde 7,8’in üzerinde yüzde 9,8 olarak öngörülmüş. Buna göre, sihrime ve enflasyon hipotezleri bir arada değerlendirildiğinde, sıkı para siyasetinden taviz verilip verilmeyeceği suali uslara geliyor. Bununla birlikte, vasati DolarTL kurunda 2022-2024 seneleri için 9,27 TL, 9,77 TL ve 10,27 TL seviyeleri öngörülmüş. Yeniden sihrime ve enflasyon maksatlarını göz önünde bulundurduğumuzda, TL’nin görece istikrarlı diyebileceğimiz bir trend izleyebilmesi için dış konjonktürün de desteğine lüzum olduğunu söyleyebiliriz.

Borsada kolay harekât ve düşük kurul için tıklayın