Yeni bir salgın alarmı! Ebola virüsü geri mi dönüyor?

Yeni bir salgın alarmı! Ebola virüsü geri mi dönüyor?

2013’te Batı Afrika’da büyük ölümlere yol açan ‘Ebola virüs’ geri döndü. Gine’de virüsü taşıyan 3’ü ölümle sonuçlanan 7 vakanın tespiti ile yeniden Ebola salgını ilan edildi. Peki söz konusu…

Milli Sıhhat Güvenliği Dairesi Başkanı Keita, ocak ayı sonlarında Gine'nin Goueke vilayetinde bir kişinin ebola virüs hasebiyle can verdiğini söyledi. Yaşamını yitiren kişi 1 Şubat'ta toprağa verilmişti ve bu cenazeye katılan bir takım kişilerde birkaç gün sonra ishal, kusma, kanama ve ateş belirtileri görülmeye başladı.

Toplam 7 kişi ishal, kusma ve kanama yakıntısıyla hastaneye müracaat etti. Sıhhat Bakanlığı tarafından yapılan izahta 7 kişiden 3’ünün ebola nedeni ile yaşamını yitirdiği, 4 kişinin ise karantina altına alındığı bildirildi.

DSÖ temsilcisi Alfred George Ki-Zerbo ise medyaya yaptığı izahta şunları söyledi: “Halihazırda hastalığı rehabilitasyon etme ile ilgili ehemmiyetli tecrübeye sahip olan Gine'ye yardım etmek için verileri hızlı bir şekilde değerlendireceğiz. Bu vaziyeti olabildiğince ivedi kontrol altına almak için daha önceki olay tahlillerinden istifade edeceğiz.”

Korku yaratan mevzubahis virüsle alakalı ile ilgili uzman bir kişiye, Prof. Dr. Derya Unutmaz'a müracaat ettik. Unutmaz, Batı Afrika’da büyük bir korkuya kapı aralayan ‘Ebola virüs’ salgınını sual ve cevaplarla değerlendirdi:

Ebola virüsü nedir?

Ebola virüsü, ehemmiyetli insan hastalıklarına kapı aralayan RNA virüslerinin bir çeşidi. Aslında bu virüsün de 6 alt tipi bulunuyor. Bunlardan 4’ü insanlarda ebola’nın hastalık belirtilerine sebebiyet veriyor.

Virüs nereden bulaşıyor?

Virüs daha çok hayvanlarda rastlanıyor ve oradan insanlara bulaşıyor. Tam olarak başka hangi hayvanlarda olduğu belli olmamakla beraber yarasa, şempanze ve bir takım maymun türlerinde bulunduğu gözlemleniyor.

BELİRTİLERİ COVID-19 İLE AYNI

Hastalığın belirtileri neler?

Hastalık ilk etapta spesifik belirtiler göstermiyor. Hem de ateş, adale ağrısı, halsizlik, baş ağrısı gibi grip veya korona’veyahut benzer belirtilerle başlıyor. Daha sonra kusma, mide bulantısı gibi belirtileri ortaya çıkıyor. Bu arada ciltte kızarıklıklar oluşabiliyor.

Bir müddet sonra da iç uzuvlarda kanama başlıyor. Damarların açılması ve kanamayla orantılı olarak ciltte kızarıklıklar oluyor. Ne yazık ki ebola virüsün %40 ila %90 arasında öldürücü tesiri olabiliyor. Bu bakımdan da tehlike olarak covid-19 ile benzer tesirlere sahip diyebiliriz.

‘Ebola’ tanısının konmasında erken teşhisin ehemmiyeti nedir?

Ebola hastalığında erken teşhisin ehemmiyeti çok büyük. Zira ebola tedavisinde kullanılan ilaçlar ve antikorların erken verilmesi hastalığın tedavisini pozitif istikamette etkiliyor. Lakin semptomlar diğer grip türleriyle aynı şekilde izlediği için teşhis etmek de bir o kadar zor. Bunun yanında, koronavirüs’teki gibi PSR testi yapılarak teşhis konabilir. Tabii ilk olarak ebola virüsünün olduğu kuşkusuyla yaklaşabilmek gerekiyor.

Yeni bir salgın alarmı Ebola virüsü geri mi dönüyor

COVİD-19 İLE AYNI İLAÇLAR KULLANILIYOR

Ebola hastalığının rehabilitasyonu nasıl yapılıyor?

Şu anda covid-19 gibi ebola virüsünün de net bir rehabilitasyonu bulunmuyor. Buna rağmen ebola’ya karşı geliştirilen ve tecrübe evresinde olan bir takım ilaçlar mevcut. Hem de covid-19 rehabilitasyonunda de kullanılan ‘Remdesivir’ ismindeki ilaç, ilk başta ebola rehabilitasyonu için geliştirilmeye çalışıyordu.

Yeniden ebola’ya karşı geliştirilmiş tıpkı korona’da olduğu gibi antikor ilaçları var. Ancak tüm bunların çok net bir şekilde muayenehane çalışmaları daha yapılamadı. Bunun sebebi olarak da dünyada çok sayıda ebola olayının bulunmaması diyebiliriz. Bu yüzden, tecrübi olarak belirli tesirleri olduğu düşünülse de net bir rehabilitasyonu olan hastalık olduğunu söyleyemeyiz.

Rastgele bir aşısı var mı?

Aşı çalışmaları devam ediyor. Hem de öncesinde oldukça tesirli bir aşı geliştirilmişti. Fakat tabii ki olay sayıları az olduğundan, FAZ 3 gibi geniş çaplı bir aşı tecrübe müddeti daha yapılamadı.

CİNSEL YOLDAN DA BULAŞIYOR

Bulaşıcılık asal alındığında ne gibi tedbirler alınabilir?

Ebola vücut sıvıları ve kan yoluyla bulaşıyor. Ayrı olarak cinsel yoldan da bulaşabiliyor. Ancak virüs eşyaların üzerine yapışarak da bulaşabilir. Sözgelişi, ebola’dan yaşamını yitiren birinin cenazesinde de benzer bir bulaşa rastlanmıştı. Başka bir deyişle yüzeylerden ve sıvı yoluyla bulaş rizikosu çok yüksek. Bu vaziyette hijyenimize, el, yüz ve vücut temizliğine bir sefer daha ehemmiyet vermemiz ihtiyaç duyulan.

Koronadan değişik olarak ebola virüsü yalnızca hava yoluyla değil tamamiyle vücut sıvılarından, dokunduğunuz yüzeylerden de bulaşabiliyor. Başka bir deyişle bir bakıma ebolanın bulaşması için daha yakın temasa ihtiyaç var. Bu yüzden karantinanın çok daha sıkı olması gerekiyor.

Yeni bir salgın alarmı Ebola virüsü geri mi dönüyor

Ebolanın koronavirüs ile ortak ve farklı tarafları neler?

İkisi de RNA tipi bir virüs. Ebola genç- yaşlı ayırımı yapmıyor. Koronavirüs daha çok yaşlılarda ve belli bir riziko etmeni olanlarda ölümcül tesir yaratıyor. Bu bağlamda ebola çok daha riskli görünüyor.

Ancak bulaş hızına baktığımızda ebolanın bulaşıcılık oranı covid-19’a göre çok daha düşük. Zira havadan bulaşması çok zor, hastalarla yakın temas gerekli. Başka bir deyişle virüs saptayan hastalar veya hastalığın oluştuğu bölgeler hızlı bir şekilde karantina altına alınırsa kontrol edilmesi olası.

Bilhassa Afrika’nın bazı ülkelerinde görüldü. Dünyaya dağıldığı da oldu ancak kısa sürede kontrol altına alındı diyebiliriz. Bir de çok fazla ölümcül olması da aslında virüsün aleyhine bir vaziyet. Sözgelimi, çoğunlukla semptom göstermeyen kişilerden bulaştığı için koronavirüs’ün bulaşması çok daha kolay. Bu bakımdan bulaşma hızları birbirinden değişik. Tüm bunları baz aldığımızda, değişinimli virüsler dahil olmak üzere covid- 19’la karşılaştırılınca ebola virüsün bulaşıcılık oranı çok düşük ancak ölüm tehlikesi de bir o kadar fazla.

Virüs Gine’de yeni bir yıkıma yol açar mı?

Birkaç senede bir belirli yerlerde yanabiliyor. Çoğunlukla o bölgedeki hayvanlardan insanlara geçiyor. Şu anda Gine’de olan salgının hudutlu kalacağını düşünüyorum. Ebola’nın global bir salgına kapı aralayabileceğini düşünmüyorum. Tek tük olaylar olabilir. Ancak bilhassa bu süreçte yolculukların da çok sıkı kontrol edilmesi itibariyle lokal olarak kalacağını düşünüyorum. Zati Afrika’da ebola virüs konusunda oldukça tecrübeli. Bu yüzden hızlı bir şekilde kontrol edebilirler.

Covid-19 ile rastgele bir etkileşime girer mi?

Herhangi bir etkileşim söz konusu olmasa da semptomları birbirine çok yakın olduğundan birbiriyle karışabilir ve bu durum da teşhisi zorlaştırabilir. Bu yüzden teşhis konusunda dikkatli olunması gerekiyor.

Yeni bir salgın alarmı Ebola virüsü geri mi dönüyor

BU, KONGO’DAKİ 11. EBOLA SALGINI

Kongo Cumhuriyeti malum önceden de bir hayli salgın hastalıkla karşı karşıya kalmıştı. Yetkililer ülkedeki son salgının bittiğini duyuru ettikten üç ay sonra salgının geri döndüğü onaylandı. Ülke Kasım ayında altı aylık salgının bittiğini duyuru etmişti. Bu, ülkedeki her 130 olaydan 55'inin yaşamını yitirdiği on birinci ebola salgını oldu.

40.000'den fazla kişiye uygulanan aşıların yaygın kullanımı, buradaki hastalığı azaltmada tesirli olmuştu. Global Aşı İttifakı Gavi, ocak ayında yaptığı izahta, gelecekteki salgınlara hızlı bir şekilde cevap vermesi tasarılanan 500.000 dozluk global acil vaziyet stokuyla ebola'ya karşı bir aşının geliştirilmesini hızlandırdığını izah etti.

1428 KİŞİ YAŞAMINI YİTİRMİŞTİ

Ebola öncelikle 1976 seneninde Sudan’ın Nzara ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Yambuku şehirlerinde eş vakitli 2 salgına sebep olmuştu. Hastalığa bu ismin verilme nedeni de salgının ilk olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola Nehri yakınında bir köyde ortaya çıkması. Batı Afrika ülkelerinden başta Gine olmak üzere, Siera Leona, Liberya’yı ve son olarak da Kongo’yu etkisi altına alan bu tehlikeli virüs 2014’ te 2698 vakada görülmüş, bu hastalardan 1428 kişinin ölümüne kapı aralamıştı.

KOMŞU ÜLKE LİBERYA TEMKİNLİ

Gine'nin komşusu Liberya'da Reisicumhur George Weah, pazar günü ülkenin sıhhat yetkililerini yüksek alarm durumuna geçirdi. Weah, "Liberya, sağlık kuruluşlarına ülkenin himaye ve önleyici faaliyetlerini artırma yetkisi verdi" diye konuştu.

Şu ana kadar Liberya'da rastgele bir ebola olayı belirlememiş olsa da hükümet, Liberya'nın 2014'te yaşadığı salgına benzer türde enkazlar yaşanmaması için her türlü tedbiri almayı amaçlıyor.

Weah ayrı olarak sıhhat yetkililerine "Gine hududundaki kasaba ve köylerdeki toplulukları vakit kaybetmeden harekete geçirmelerini ve ebola’ya karşı tedbirleri artırmalarını" söyledi.