Zehirli deniz yılanlarının şaşırtan yaklaşımı… Dalgıçları cinsel partnerleri sanıyorlar!

Zehirli deniz yılanlarının şaşırtan yaklaşımı… Dalgıçları cinsel partnerleri sanıyorlar!

Denizde neşeli bir dalış sırasında yılanla karşılaşsanız ne yaparsınız? Çoğu şahsın arkasına bakmadan kaçacağı kesin. Ancak yapılan yeni bir araştırma bunun tamamen kusurlu bir tavır olduğunu ortaya

Senelerdir dalgıçlar deniz yılanları tarafından asıllaştırılan nedensiz hamleleri rapor etti. Bu tavır bilim insanlarını donakaltmıştı. Zira kara yılanları insanlarla yüzleşmek yerine kaçarken, denizdekiler değişik bir tavır gösteriyordu. Yapılan yeni bir araştırma ise mevzubahisi kafa karmaşıklığını ortadan kaldıracak gibi görünüyor: Buna göre zehirli deniz yılanları faize mevsimi süresince dalgıçları potansiyel çiftleşme partnerleri sanıyor.

Avustralya Büyük Set Resifi gibi yerlerde dalış yapan çok rakamda dalgıç, zehirli deniz yılanlarının, özellikle de 1 metreyi aşkın uzunlukta olanların dalgıçlara ataklarda bulunduğunu bildirdi. Dalgıçlar, hava soluyan ancak tüm yaşamlarını ummanda geçiren yılanların bazen saklandıkları yerlerden fırlayarak ve süratli zikzaklar çizerek doğrudan şahsın üzerine geldiğini söylüyor. Bu karşılaşmalar genelde dalgıçların ısırılmasıyla sonuçlandı.

YANLIŞ KUR TEPKİLERİ GÖSTERİYORLAR

Yeni araştırmalar, deniz yılanlarının yaşam alanlarını ziyaret eden insanlara karşı büyük ihtimalle hiçbir makûsluk beslemediğini ortaya koyuyor. Analistler, erkek deniz yılanlarının dalgıçlarla çok fazla zaman geçirmek ve çevrelerinde dolanmak gibi ‘yanlış kur tepkileri’ gösterdiğini keşfetti. Özetle saldırgan davranışlar çiftleşme mevsiminde aşkı bulmak için acil bir arayışın bir göstergesi.

İlk bakışta, bir yılanın insanları başka bir yılanla karıştırabileceği fikri ebat ve biçim farkı göz önüne alındığında komik görünse de deniz yılanı evriminin bunu muhtemel kıldığı korunuluyor.

BAŞKA HAYVANLARDA DA GÖZLEMLENDİ

Zeytin deniz yılanları genellikle Avustralya’nın resiflerinde ve Endonezya, Papua Yeni Gine gibi daha minik habitatlarda ve resif düzlüklerinde bulunur. Bu bilgi ülkemizde bulunmamasından dolayı derin bir ‘oh’ sürüklememize neden olsa da uzmanlar geçmişte deniz aslanları, yunuslar ve deniz kaplumbağalarında da bu tutumun gözlemlendiğini aktardı.

Avustralya’daki Commonwealth Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Müesseseyi’ndan bir bilim adamı olan ve çalışmanın ortak yazarı Tim Lynch, 1994 senesinde deniz yılanlarını araştırmak ve hekime tezi için Keppel Adaları etrafında 250 saat tüplü dalış yaptı. Lynch, kaç tane yılanla karşılaştığını, onlara yanaşıp yanaşmadıklarını 30 dakikalık periyotlar içinde ne kadar müddetle karşılaştığını kaydoldu.

Çalışmanın ortak yazarlarından olan biyolog Rick Shine ise bitirilen tezi alakayla araştırdığını anımsıyor, ancak o gizemeler hakemli bir mecmuada yayımlanmamıştı. Ardından 20 seneden uzun bir vakit sonra, Covid-19 pandemisi neredeyse tüm saha araştırmalarını durdurmuşken, bilgileri tozlu raflardan indirme kararı aldılar.

Zehirli deniz yılanlarının şaşırtan yaklaşımı… Dalgıçları cinsel partnerleri sanıyorlar

ÇİFTLEŞME YARIYILLARINDA DAHA SIK RASTLANIYOR

Shine ve Lunch, 158 karşılaşmanın yarısından çoğunda deniz yılanlarının dalgıçlara yanaştığını ve bu etkileşimlerin özellikle de mayıs ve ağustos aylarındaki çiftleşme mevsiminde daha da yaygın olduğunu buldu. Erkek yılanların saldırganlıkları rakip bir erkek deniz yılanıyla karşılaştıktan veya kovaladığı dişi yılanın izini kaybettikten sonra alana geliyordu. Bu erkek yılanların çoğu Lynch’in paletlerine aşık olmuş gibi görünüyordu. Tıpkı kur sırasında birbirlerine yaptıkları gibi kıvrılıyorlardı.

Shine, bu detayların deniz yılanlarının su altında o kadar iyi göremediğini gösteren evvelki araştırmalarla birleştirdiğinde, dalgıçlar ve deniz yılanları arasındaki etkileşimin yanlış kimlik hadisesi olduğunu öne sürdü.

Shine, “Erkek deniz yılanları, ilk etapta dişileri bulmakta zorlanıyor. Dişi yılan kaçar ve erkek onunla teması kaybederse suda gördüğü rastgele bir şeye doğru fırlayabilir. Peşinde olduğu şeyin ise dişi yılan olmadığını kavraması azıcık zaman alır. Yılanlar genellikle makûs maksatlı varlıklar olarak görülür, ancak bu vaziyette gerçekten yalnızca aşkı arıyorlar.” ifadelerini kullandı.

Bilim adamları, deniz yılanlarının zehirli olmasına karşın, hayvan tehdit altında sezmedikçe veya gücenmedikçe ısırma ihtimalinin düşük olduğuna dikkat çekti. Deniz yılanı ısırığından can vermek çok nadir. Avustralya’da bir deniz yılanı sokmasından son raporlanan vefat 2018 senesinde oldu. Balıkçı teknesinde bulunan bir gezgin yılan tarafından ısırıldıktan sonra can verdi.

YÜZMEK, DİŞİLERİN KUR YAPMA BİÇİMİNİ TAKLİT EDİYOR

Peki bu yılanların hücumlarından ve çiftleşme tutkusundan dalgıçlar nasıl korunabilir. Uzmanlar karşılaşıldığı vaziyette dalgıçlara hareketsiz kalmaları, yılanla savaşmamaları ve süratle kaçmamalarını öneri ediyor. Zira yüzme eylemi, dişi yılanların kur yapma biçimini taklit eder ve erkek yılanları da gayelerini kovalamaya teşvik eder. Bir deniz yılanıyla karşılaşıldığında kaçmaya çalışmak muhtemelen boşuna olacak, hatta kovalamanın şevkini dahi artırmaya neden olabilir.

Ne yapmalı mevzusuna gelince uzmanlar, “Deniz yılanları sizden daha süratli yüzebilir, yüzerek kaçmak tamamen zaman kaybı. Yılanın sizi bir deniz yılanı ya da bir mercan parçası olmadığınızı kavramasına izin verin. Muhtemelen kavradıklarında sizi vazgeçip yollarına koyulacak.” diye ifade etti.

Bu karmaşıklık nasıl oldu?

Deniz yılanları, tıpkı karada hareket edenler gibi çok iyi görmemelerine karşın çevrelerindeki dünyaya karşı çok hassaslar. Ayrıca bu sürüngenler oldukça gelişmiş bir tat ve koku duyusuna sahip. Uzmanlar ise bu denli alıngan olan yılanların nasıl oluyor da karmaşıklık yaptığını şöyle açıklıyor:

“Yılanlar ummana döndüğünde, elbette bazı becerilerini kaybettiler. Tat ve koku sinyalleri rahatlayınca da görme becerilerine güvenmek zorunda kaldılar ve ne yazık ki bu da o kadar iyi değil.”